Oblystyq ákimdikte óńir basshysynyń orynbasary Baǵdat Manzorovtyń tóraǵalyǵymen qysqy jylytý maýsymyna daiyndyq barysyn, iesiz elektr jabdyqtaryn esepke qoiý jáne kommýnaldyq jabdyqtardy ótkizip berý, kópqabatty turǵyn úilerdi qaita jańǵyrtý, kezekte turǵandar boiynsha biryńǵai respýblikalyq bazaǵa engizilgen málimetterdi túzetý, taǵy da basqa ózekti máselelerdi pysyqtaǵan selektorlyq jiyn ótti. Oǵan oblystyq mekeme basshylary men aýdan jáne qala ákimderiniń orynbasarlary qatysty.
Jinalystyń alǵashqy baiandamasyn oblystyq energetika, turǵyn úi-kommýnaldyq basqarmasynyń basshysy Baǵlan Tánekenov jasady.
Baiandamada aitylǵandai, biylǵy 2019 – 2020 jylǵy qysqy jylytý maýsymyna oblystyq biýdjetten 8,1 mlrd. teńge bólingen. Qystan qysylmai shyǵý úshin biýdjettik mekemelerdi jylytýǵa 25,1 mln. tonna suiyq otyn, 25 myń tonna kómir, 4 myń tonna pellet otynyn daiyndaý qajet. Qazir biýdjettik mekemelerge kómirdiń 67 paiyzy, pellet otynynyń 61 paiyzy jetkizilgen. Ókinishke qarai, keibir aýdandarda suiyq otyndy jetkizý jumysy aqsap tur. Oblystaǵy suiyq otynmen jylytylatyn 537 bilim mekemesiniń 39-na áli kúnge suiyq otyn jetkizilmese, densaýlyq saqtaý salasy boiynsha suiyq otynnyń 17 paiyzy ǵana tasylǵan.
Jeke turǵyn úiler úshin biyl 1,4 mln. tonna kómir tasymaldanýy kerek. Qazirgi tańda 728,4 tonna kómir daiyndalǵan. Ókinishke qarai, keiingi bir aida kómirdiń jeke satylym baǵasy 700-800 teńge qymbattap ketken. Qazir Qarajyra kómiriniń tonnasy 14000 teńge, Shubarkól kómiri 13500 teńgeden satylyp jatyr. Kómir baǵasy aldaǵy ýaqytta da kóterilip ketýi múmkin. Osyndai qiyndyq bolmaýy úshin oblystyq energetika, turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy «Qazaqstan temirjoly» AQ-men tasymal qyzmetin turaqty baǵada ustaý, basqa da tasymaldaýshy mekemeler men kómir satatyn tuiyq ielerimen kómir baǵasyn orynsyz qymbattatpaý týraly jumys isteýde.
Jylýmen jabdyqtaý júielerin jóndeý jumysy da óz deńgeiinde atqarylýda. Dese de, 511 mln. teńge qarjy bólingen Qapshaǵai qalasyndaǵy jylý jelilerin qaita jóndeý jumysy tenderdiń keshigip jariialanýy, kelisimsharttyń keshigýi siiaqty sebepterge bailanysty ýaqytynda bitpei qalýy múmkin. Al oblysta iesiz jáne kommýnaldyq menshiktegi elektr jelilerin esepke alý barysynda nátijeli jumys istelýde. Basqarma basshysynyń esebine súiensek, oblysta 317,2 km. iesiz elektr jelisi bar. Qazaqstan Respýblikasynyń Azamattyq kodeksinde iesiz elektr jelilerin sol óńirdegi atqarýshy organdardyń ótinishimen memlekettik tirkeýge alý qarastyrylǵan. Alaida búgin de iesiz elektr jabdyqtaryn memlekettik tirkeýge alý jumysy aqsap tur.
Aita keterligi, Almaty oblysynda 3566 kópqabatty turǵyn úi bar. Onyń 1898-ne jóndeý jumysy júrgizilýi kerek. Ótken jyldary memlekettik baǵdarlama aiasynda 169 turǵyn úige jóndeý jumysy júrgizilgen. Jóndeýden ótken turǵyn úi ieleriniń qarajatyn qaitarý jumystary da turaqty júrgizilýde. Ókinishke qarai, birde-bir turǵyn úige jóndeý jumysyn júrgizbegen aýdandar da bar. Jinalysta ol aýdandardyń aty atalyp, aldaǵy ýaqytta bul jumysty shiratý kerektigi aityldy. Taǵy bir aita keterligi, birneshe jyldyń aldynda turǵyn úilerge jóndeý jumystaryn júrgizý boiynsha oblysta 24 jobanyń smetalyq qujattamasy jasalǵan. Alaida bul jobalarǵa der kezinde baǵdarlama aiasynda qarjy bólinbegendikten ýaqyt merzimi ótip ketipti. Sondyqtan aýdan-qala ákimderine osy jobalardyń qujattaryn qaita kóterip, memlekettik «Satyp alý týraly» Zańnyń 39-baby, 3 tarmaǵy, 3 tarmaqshasyna sáikes jobany qaitalai usyný kerektigi tapsyryldy.
Búginde oblysta 48448 azamat turǵyn úi alý kezeginde tur. Onyń 42212-si ǵana bazaǵa engizilgen. 12813 azamattyń qujattary durys emes, statýsy rastalmaǵan, jekebasynda nemese otbasy múshelerinde turǵyn úidiń bolýy, tabystyń asyp ketýi siiaqty sebepteri anyqtalǵan. Osyǵan orai, aýdan-qala basshylaryna 16 qazanǵa deiin turǵyn úi kezegine turýǵa sharty tolyq azamattardyń tizimin tolyqtap berý tapsyryldy. Odan ary aýyzsý men jabdyqtaý, taǵy da basqa máseleler kóterildi.
Eń bastysy, bul jiynda qysqy jylytý maýsymyna daiyndyq máselesi basty taqyryp retinde qaraldy. Onyń búgingi jaǵdaiy týraly joǵaryda jazdyq. Dese de, jylytý maýsymyna daiyndyq jumysynyń aiaqtalýyna áli de ýaqyt bar ekenin eskersek, qystan qysylmai shyǵatynymyz anyq. Tikelei bailanys arqyly Baǵdat Sailanbaiulyna jeke-jeke esep bergen basqarma bysshylary men aýdan-qala ákimderi orynbasarlarynyń kemshilikterdi tolyǵymen sheshetini jaily esebi senimimizdi serpiltti.
Qajet ANDAS
