Temeki shegýshiler koronavirýs infektsiiasyn juqtyrmaidy degen mifti Almatydaǵy kardiologiia jáne ishki aýrýlar ǴZI kúndizgi statsionarynyń terapevti Gaýhar Qojakeeva joqqa shyǵardy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
DDSU málimetteri boiynsha, jer betindegi 7,5 mlrd halyqtyń shamamen 1 mlrd-y temeki shegedi. Jyl saiyn 5,7 mlrd temeki shegiledi, shamamen 1 mln. tonna temeki tuqyly tastalady, dep habarlaidy The TobaccoAtlas amerikalyq bastamashy top sarapshylary. Olar tek qorshaǵan ortaǵa ǵana emes, sonymen qatar adamdarǵa da ziian keltiretini týraly faktilerdi usyndy, sebebi ol tselliýloza atsetatynan, tabiǵi jaǵdailarda is júzinde ydyratylmaǵan ónimnen turady.
«Dúniejúzilik ólim-jitimniń barlyq sebebiniń ishinde temekini tutynýdan bolatyn ólim ekinshi orynda. Sonymen qatar, temeki shegýdi búkil álemdegi adamdardyń óliminiń sebepshisi bolatyn faktorlardyń biri dep sanaýǵa bolady. Ziiandy ádet adamnyń ómirin 10-14 jylǵa qysqartady.
Jalpy, temeki shegý adam aǵzasynyń barlyq organdary men júielerine, atap aitqanda júrek-tamyr, as qorytý, reprodýktivti júie, kórý músheleri, zár shyǵarý organdaryna teris áser etedi. Barlyq músheler men júieniń zaqymdanýy insýlt, erinniń, tildiń, kómeidiń, óńeshtiń, ókpeniń obyry, parodontit, stomatit, SOÓA, stenokardiia, qolqa anevrizmasy, shashyrańqy skleroz, miokard infarktisi, gipertoniialyq aýrý, ateroskleroz, asqazan men ultabardyń oiyq jarasy, gastroezofagealdyq refliýks, osteoporoz, bedeýlik, impotentsiia sekildi sozylmaly aýrýlarǵa ákeledi», - dedi G.Qojakeeva.
Dárigerdiń aitýynsha, temeki shegýshilerde immýnitettiń tómendeýi jáne ókpe tininiń zaqymdanýy aiasynda aýrý kóbinese pnevmoniianyń damýymen aýyr formalarǵa aýysatyny dáleldendi. Sondyqtan temeki shegý adamdy koronovirýs juqtyrýdan qorǵaidy dep aitý durys emes. Kerisinshe, temeki shegý aýyr aýrýlar men ólimge ákeletin qosymsha qaýip týdyrady.
