Búgin QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda alǵashqy meditsinalyq-sanitariialyq kómektiń sapasyn jetildirý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar máselesi qaraldy. Densaýlyq saqtaý ministri Eljan Birtanov baiandama jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz portalyna silteme jasap.
«100 naqty qadam» ult josparynda alǵashqy meditsinalyq kómek aýrýlardyń aldyn alý jáne onymen erte kúresý úshin ulttyq densaýlyq saqtaý salasynyń ortalyq býyny bolady dep kózdelgen. Soǵan bailanysty, Densaýlyq saqtaý ministrligi «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasy aiasynda alǵashqy meditsinalyq-sanitariialyq kómekti (AMSK) jetildirý boiynsha jumystar júrgizýde.
Ministr E. Birtanov Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń anyqtamasyna sáikes AMSK — jekelegen adamdardyń, otbasynyń jáne qaýymnyń ulttyq densaýlyq saqtaý júiesimen bailanysynyń birinshi deńgeii bolyp tabylady jáne tiisinshe AMSK adamdardyń turatyn jeri men jumys isteitin ornyna barynsha jaqyn bolýy tiis ekenin atap ótti.
Alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómektiń negizgi fýnktsiialary:
- saýyqtyrý men profilaktika;
- aýrýlardy erte anyqtaý;
- meditsinalyq kómek kórsetý;
- sozylmaly aýrýlardy baqylaý.
Qazirgi tańda, Qazaqstanda AMSK kórsetetin 524 meditsina uiymy bar, olardyń 29% — jekemenshik uiymdar. AMSK uiymdarynda 10 216 ýchaske bar, onyń 60%-dan astamy jalpy praktika dárigerleriniń ýchaskeleri (6205), 20% — pediatriialyq ýchaskeler (2041), 18% — terapiialyq ýchaskeler (1880).
Ministr dárigerler júktemesiniń kólemine nazar aýdardy. Densaýlyq saqtaý ministrliginiń derekterine sáikes, Qazaqstanda AMSK kórsetetin bir dárigerge bekitilgen halyqtyń sany 1950 adamdy quraidy, bul EYDU elderiniń kórsetkishterinen joǵary (1500 adam). E. Birtanovtyń aitýynsha, bekitilgen halyqtyń sany boiynsha maqsatty kórsetkishke qol jetkizý maqsatynda alǵashqy meditsinalyq-sanitariialyq kómek uiymdarynda qosymsha 1 531 ýchaske ashý qajet.
«Bekitilgen halyq sanynyń tómendeýi dáriger júktemesiniń azaiýyna ákeledi, halyqty profilaktikalyq tekserýmen qamtý deńgeii jaqsarady. Máselen, 2017 jyly alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómektiń 1 dárigerine shaqqanda halyqtyń sany 90 adamǵa deiin tómendegeni halyqtyń profilaktikalyq maqsatta qaralýyn 18%-ǵa nemese 2 million adamǵa kóbeiýine alyp keldi», — dedi E. Birtanov.
Densaýlyq saqtaý ministrliginiń aqparattaryna sáikes, 2018 jyldyń 6 aiynda alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek uiymdaryna 9 millionnan astam adam júgingen. AMSK uiymdaryndaǵy konsýltatsiialyq-diagnostikalyq qyzmetterdi taldaý elimizdiń turǵyndarynyń hirýrg, oftalmolog, nevropatolog, otolaringolog, akýsher-ginekolog sekildi beiindi mamandardyń qyzmetterin asa qajet etetinin kórsetti. Bul mamandarǵa júgingen 5 millionnan astam turǵyndar qyzmet túrlerin aldy.
E. Birtanov kadrlyq áleýet týraly aita otyryp, densaýlyq saqtaý júiesinde beiindi dárigerlerdiń jetkilikti mólsheri bar ekenin, dárigerlik kadrlarmen qamtamasyz etý 10 myń halyqqa shaqqanda 31,2 kórsetkishti quraitynyn, bul EYDU elderindegi kórsetkishke sáikes keletinin (33) aityp ótti.
Tegin meditsinalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń qurylymynda AMSK-ti qarjylandyrý úlesi 43%-dy qurady. Alǵashqy meditsinalyq kómekti qarjylandyrý kólemi 2018 jyly keshendi jan basyna shaqqandaǵy normativten, yntalandyrýshy bóliginen, qymbat konsýltatsiialyq-diagnostikalyq qyzmetterden (stomatologiia, KT, MRT, PTR jáne basqalar), ambýlatoriialyq dárilik qamtamasyz etý shyǵystarynan jáne onkologiialyq aýrýlarǵa skriningterden turady.
Sondai-aq, E. Birtanov alǵashqy meditsinalyq kómektiń qyzmetine qoljetimdilik pen sapasyna, meditsina qadrlarymen qamtamasyz etý jáne olardyń biliktiligi, konsýltatsiialyq-diagnostikalyq qyzmetterdi jetildirý, AMSK infraqurylymyn damytý, sonyń ishinde MJÁ jobalaryn engizý arqyly AMSK shaǵyn ortalyqtaryn qurý sharalaryn týraly baiandady. 2020 jylǵa qarai osy baǵytta memlekettik-jekemenshik áriptestiktiń 60 jobasyn iske asyrý josparlanýda.
Osy baǵyt aiasynda «Úi janyndaǵy dáriger» jobasyn iske asyrý boiynsha Astana qalasy ákimdiginiń oń tájiribesin atap ótý qajet. Qazirgi ýaqytta Astana qalasynda joba sheńberinde osyndai úsh AMSK ortalyǵy jumys isteidi. Budan basqa, 2016 jyly Astana qalasynyń №8 emhana bazasynda alǵashqy meditsinalyq kómek dárigerleriniń praktikasyn qurý jobasy iske asyrylǵan bolatyn, onda dárigerler toptyq praktikanyń quryltaishylary bolyp aiqyndaldy. Jobany iske asyrý nátijesinde konsýltatsiialyq-diagnostikalyq qyzmetterdi tutyný 33%-ǵa tómendedi, dárigerler men meiirgerlerdiń jalaqysy 2 esege ulǵaidy, meditsinalyq qyzmet sapasynyń indikatorlary 1,5 esege jaqsardy. Ministrlik osy baǵytta jumysty jalǵastyrýdy josparlap otyr. Qor arqyly jekemenshik, derbes jáne toptyq dárigerler praktikasyna odan ári qoldaý kórsetiletin bolady.
Alǵashqy meditsinalyq kómek mamandarynyń quzyretin arttyrý boiynsha birinshi baǵyttyń sheńberinde beiindi dárigerlerdiń ókilettikterin berýdi eskere otyryp, alǵashqy meditsinalyq kómek mamandarynyń fýnktsiiasyn keńeitýdi engizý jáne otbasylyq dárigerlerdi diplomnan keiingi oqytý standarttaryn engizý josparlanýda.
Memleket basshysynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiia jaǵdaiyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýyna sáikes Ministrlik aǵymdaǵy jylǵy mamyrda bir mezgilde mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrýdy engize otyryp, memleket mindettemeleriniń naqty shekaralary kórsetilgen Tegin meditsinalyq kómek kóleminiń jańa modelin ázirledi jáne engizý boiynsha jumystar júrgizýde.
Tegin meditsinalyq kómek kóleminiń paketi búkil halyq úshin eń tómen áleýmettik standart bolady jáne negizgi, onyń ishinde áleýmettik máni bar aýrýlar kezinde alǵashqy meditsinalyq kómekti, shuǵyl meditsinalyq kómekti, konsýltatsiialyq-diagnostikalyq qyzmetterdi, tegin dárimen qamtamasyz etýdi, josparly statsionarlyq kómekti qamtityn bolady.
Mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý paketi tegin meditsinalyq kómekten tys qyzmetterdi qamtityn bolady: josparly statsionarlyq kómek, qymbat turatyn diagnostikalyq qyzmetter men tegin meditsinalyq kómek paketine kirmegen aýrýlar boiynsha dárilik qamtamasyz etý.
Budan ózge, Tegin meditsinalyq kómek kóleminiń jańa modeli sheńberinde negizgi aýrýlardyń 30 toby boiynsha sáikes tarifter men belgilengen qyzmetterdiń tizbesin kezeń-kezeńmen qamtamasyz ete otyryp, konsýltatsiialyq-diagnostikalyq qyzmetterdiń kólemin naqty aiqyndaý josparlanýda.
E. Birtanov tegin meditsinalyq kómektiń jańa modelin engizý aiasynda áleýmettik máni bar aýrýlardy qosa alǵanda aýrýlardyń 262 tobynan turatyn dispanserleýdi aýrýlardyń 30 tobynan turatyn basqarý baǵdarlamasyna transformatsiialaýdy jalǵastyrý usynady, bul shamamen 70% ólimdi, 80% syrqattanýshylyqty, sondai-aq halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵyn aiqyndaityn negizgi aýrýlardy baqylaýdy qamtamasyz etedi. Bul rette, emdelýshini óz aýrýyn basqarýǵa belsendi tartý, birlesken tekserýdi engizý, mobildik qosymshalardy paidalaný josparlanýda.
Osy jyly alǵashqy meditsinalyq-sanitariialyq kómekti tsifrlandyrý aiasynda barlyq meditsinalyq aqparattyq júielerdi kezeń-kezeńmen biriktirýge jáne el halqynyń elektrondyq densaýlyq pasporttarynyń biryńǵai bankin iske qosýǵa múmkindik beretin interoperabildik platformasyn iske qosý josparlanyp otyr. E. Birtanov osy maqsatta 2020 jyldyń sońyna deiin el halqy elektrondyq densaýlyq pasporttarymen 100% qamtamasyz etiletinin atap ótti.
Jańa ázirlenip jatqan densaýlyq týraly kodekstiń aiasynda birinshi kezekte halyqqa ambýlatoriialyq-emhanalyq kómekti tiimdi uiymdastyrýdy qamtamasyz etý úshin jergilikti atqarýshy organdardyń jaýapkershiligi kúsheitiletin bolady. Sondai-aq, jergilikti atqarýshy organdardyń jaýapkershiligi litsenziiadan keiingi baqylaý, kadrlyq qamtamasyz etý jáne meditsinalyq mekemelerdiń menshik nysanyna qaramastan standarttarǵa sáikes bolýyn baqylaý jaǵynan da kúsheitiletin bolady.
AMSK sapasyn jaqsartý boiynsha qabyldanǵan sharalar mynalarǵa jol ashady:
- alǵashqy meditsinalyq kómek uiymdarynda meditsinalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrý. 2019 jyly alǵashqy meditsinalyq kómek dárigerleriniń qabyldaýyna barý sany 30%-ǵa ósedi.
- sapany arttyrýdyń ekonomikalyq turǵydan yntalandyrý faktorlaryn qurý. 2020 jylǵa qarai elimiz boiynsha ortasha jalaqyǵa araqatynasta dárigerlerdiń ortasha jalaqysy 110% (qazirdiń ózinde 85%) jetedi.
- kadrlarmen tolyqtyrýdy qamtamasyz etedi, meditsina qyzmetkerleriniń quzyreti men yntalandyrý sharalaryn arttyrady. 2020 jylǵa qarai AMSK 1 dárigerine bekitilgen halyqtyń sanyn 1 700 deiin tómendetedi.
- meditsinalyq qyzmet kórsetý sapasyn memlekettik baqylaý tiimdiligin joǵarylatady. 2021 jylǵa qarai Tegin meditsinalyq kómektiń jalpy kóleminde AMSK qarjylandyrý úlesi 50%-ǵa deiin ulǵaitady.
Otyrys barysynda Almaty oblysynyń ákimi A. Batalov, Qostanai oblysynyń ákimi A. Muhambetov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi E. Qoshanov, sondai-aq, Astana qalasynyń ákimi Á. Isekeshev baiandama jasady.
