QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2020 jylǵy qańtar-qyrkúiektegi QR áleýmettik-ekonomikalyq damý qorytyndysy jáne respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy qaraldy. Ekonomikanyń jai-kúii týraly ulttyq ekonomika ministri Rýslan Dálenov baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Ministr habarlaǵandai, qyrkúiek aiynda ekonomikalyq úrdisterdiń pozitivti jaqqa ózgerýi baiqaldy. Kórsetiletin qyzmetter salasynda jumys qaita belsendi bola bastady. Naqty sektorda ósý saqtalýda.
«Qyrkúiekte ósý kórsetken salalar sany artyp, ekonomika jandana bastady. Nátijesinde, jedel derekter boiynsha, jalpy ishki ónimniń ósý qarqyny 8 aidaǵy minýs 3%-dan qańtar-qyrkúiek ailarynda minýs 2,8%-ǵa deiin jaqsardy. Jyldyq infliatsiia 7% deńgeiinde saqtaldy», — dedi Dálenov.
Naqty sektorda ósý 2,2%-ǵa deiin jedeldedi. Naqty sektor salalarynyń kóbinde jáne jekelegen qyzmet túrlerinde ósý baiqalýda. Olar - qurylys, aqparat jáne bailanys, aýyl sharýashylyǵy, óńdeý ónerkásibi.
Kólik, saýda, ákimshilik qyzmet kórsetý, jyljymaityn múlikpen operatsiialar, týrizm men tamaqtaný salalarynda tómendeý baiqaldy. Bul 9 aidyń kórsetkishteri.
«Eger qyrkúiek aiyn jeke qarastyrsaq, onda qyzmet kórsetý salalarynyń kóbinde ósýdiń qalpyna kele bastaǵanyn kórsetip otyr. Ósý faktorlary – eksport, óndiris, óndirýshi emes sektorlarǵa tartylǵan investitsiialar», — dedi Dálenov.
Bul rette, eksport 8 aida $31,9 mlrd qurap, tólem teńgeriminiń oń saldosyn $8,1 mlrd deńgeiinde qamtamasyz etti. Daiyn jáne óńdelgen ónimderdiń eksporty ulǵaidy. Aǵymdaǵy jylǵy qańtar-tamyzda avtomobil eksporty 5,7 ese, ferrosilitsii – 5,4 ese, kúnbaǵys maiy – 86%, temirden jasalǵan sozba sym – 33, titan quimalary – 9,5% ósti.
9 aida óńdeý ónerkásibinde ósý jalǵasty. Atap aitqanda, avtomobil jasaý – 51,6%, farmatsevtika – 39,8%, daiyn metall buiymdary – 18,9%, qaǵaz ónimderi – 15,1% jáne jeńil ónerkásip – 14,1% ósti.
Ken óndirý ónerkásibin esepke almaǵanda, jalpy ekonomika boiynsha investitsiialar ósýde. Investitsiialar densaýlyq saqtaýda 85,7%, bailanysta – 62,4%, sýmen jabdyqtaýda – 27,4%, turǵyn úi qurylysynda – 25,2%, agroónerkásip kesheninde – 15,1%, óńdeýde – 7,3% jáne kólikte – 5,7% ulǵaidy.
«Qyrkúiekte salalardyń kóbi ósim kórsetti. Olar aýyl sharýashylyǵy, qurylys, bilim berý, tehnikalyq qyzmet, qarjylyq qyzmet, saýda, kólik jáne basqalar. Osylaisha, qyrkúiektiń kórsetkishteri iskerlik belsendiliktiń jandanýyn kórsetti. Qyzmet kórsetý salasy qalpyna kele bastady», — dedi ministr.
Ónerkásip boiynsha jalpy alǵanda óndiris kólemderi saqtaldy. Bul rette taý ken óndirisi ónerkásibi 2,2%-ǵa tómendedi, al óńdeý ónerkásibi 3,3%-ǵa ósti.
Óńirlerdiń kóbinde ónerkásiptiń óskeni baiqalady. Eń joǵary ósýdi Qostanai, Aqmola, Soltústik Qazaqstan oblystary kórsetti. 5 óńirde tómendeý tirkeldi. Olar Qyzylorda, Mańǵystaý, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan oblystary, sondai-aq Shymkent qalasy.
Óńdeý ónerkásibinde ónim shyǵarý 3,3%-ǵa ósti. Ósýdiń joǵary qarqynyn farmatsevtika, daiyn metall buiymdary, mashina jasaý, onyń ishinde avtomobil jasaý jáne jeńil ónerkásip kórsetip otyr.
Óńirler boiynsha joǵary ósý Qostanai, Túrkistan, Aqmola oblystarynda baiqalady. 4 óńirde tómendeý tirkeldi. Olar Aqtóbe, Batys Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary jáne Shymkent qalasy.
«Negizgi kapitalǵa 8,3 trln teńge somasynda investitsiia tartyldy. 13 óńirde investitsiia ósimi baiqaldy. Onyń ishinde eń joǵary kórsetkishter Túrkistan oblysy jáne Shymkent qalasy kórsetip otyr. 4 óńirde tómendeý tirkeldi. Olar Qyzylorda, Atyraý, Batys Qazaqstan jáne Qaraǵandy oblystary», — dedi ministr.
Qurylys sektory turaqty qarqynmen damyp keledi. Oryndalǵan jumystardyń kólemi 10,5%-ǵa ósti. Joǵary ósý Túrkistan oblysynda jáne Shymkent qalasynda baiqalady.
9,6 mln sh.m. turǵyn úi paidalanýǵa berildi. Bul ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 9%-ǵa kóp.
Óńirlerde 7 ekonomikalyq kórsetkish boiynsha jalpy jaǵdai kelesidei.
5 kórsetkish boiynsha 7 óńirde ósý baiqalady. Olar - Aqmola, Almaty, Jambyl, Qostanai, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan oblystary jáne Shymkent qalasy.
Sondai-aq 7 óńirde 4 kórsetkish boiynsha ósý tirkeldi. Bul ortasha deńgei.
3 óńirde 3 kórsetkish boiynsha ǵana ósý baiqalady. Olar Atyraý, Batys Qazaqstan jáne Qyzylorda oblystary.
Iskerlik belsendilikti qalpyna keltirý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalardy eskere otyryp, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar kelesi aspektilerge nazar aýdarýy qajet.
- Investitsiialar. Investitsiialyq jobalar boiynsha nysanaly kórsetkishke qol jetkizýdi qamtamasyz etý.
- Memlekettik baǵdarlamalar. «Nurly jer», «Nurly jol», «Indýstriialandyrý» jáne «Jumyspen qamtý jol kartasy» memlekettik baǵdarlamalary sheńberinde jobalardy belsendi iske asyrý.
- Nesielendirý. Biznesti qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamalary aiasynda nesielendirý úshin shaǵyn jáne orta biznes jobalaryn jedel irikteý jáne qarastyrý.
- Qyzmet. Sanitarlyq normalar men maska rejimin saqtai otyryp, biznes qyzmetin qamtamasyz etý.
- Baǵalar. Áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń barlyq túrlerine baǵa monitoringin júrgizý jáne baǵanyń ósýin boldyrmaý boiynsha tiisti sharalar qabyldaý.
- Tiimdilik. Ekonomikany qoldaýǵa baǵyttalǵan biýdjet qarajatyn tiimdi igerý.
