قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2020 جىلعى قاڭتار-قىركٷيەكتەگٸ قر ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىسى جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى قارالدى. ەكونوميكانىڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
مينيستر حابارلاعانداي, قىركٷيەك ايىندا ەكونوميكالىق ٷردٸستەردٸڭ پوزيتيۆتٸ جاققا ٶزگەرۋٸ بايقالدى. كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سالاسىندا جۇمىس قايتا بەلسەندٸ بولا باستادى. ناقتى سەكتوردا ٶسۋ ساقتالۋدا.
«قىركٷيەكتە ٶسۋ كٶرسەتكەن سالالار سانى ارتىپ, ەكونوميكا جاندانا باستادى. نەتيجەسٸندە, جەدەل دەرەكتەر بويىنشا, جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ٶسۋ قارقىنى 8 ايداعى مينۋس 3%-دان قاڭتار-قىركٷيەك ايلارىندا مينۋس 2,8%-عا دەيٸن جاقساردى. جىلدىق ينفلياتسييا 7% دەڭگەيٸندە ساقتالدى», — دەدٸ دەلەنوۆ.
ناقتى سەكتوردا ٶسۋ 2,2%-عا دەيٸن جەدەلدەدٸ. ناقتى سەكتور سالالارىنىڭ كٶبٸندە جەنە جەكەلەگەن قىزمەت تٷرلەرٸندە ٶسۋ بايقالۋدا. ولار - قۇرىلىس, اقپارات جەنە بايلانىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ.
كٶلٸك, ساۋدا, ەكٸمشٸلٸك قىزمەت كٶرسەتۋ, جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن وپەراتسييالار, تۋريزم مەن تاماقتانۋ سالالارىندا تٶمەندەۋ بايقالدى. بۇل 9 ايدىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ.
«ەگەر قىركٷيەك ايىن جەكە قاراستىرساق, وندا قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىنىڭ كٶبٸندە ٶسۋدٸڭ قالپىنا كەلە باستاعانىن كٶرسەتٸپ وتىر. ٶسۋ فاكتورلارى – ەكسپورت, ٶندٸرٸس, ٶندٸرۋشٸ ەمەس سەكتورلارعا تارتىلعان ينۆەستيتسييالار», — دەدٸ دەلەنوۆ.
بۇل رەتتە, ەكسپورت 8 ايدا $31,9 ملرد قۇراپ, تٶلەم تەڭگەرٸمٸنٸڭ وڭ سالدوسىن $8,1 ملرد دەڭگەيٸندە قامتاماسىز ەتتٸ. دايىن جەنە ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەردٸڭ ەكسپورتى ۇلعايدى. اعىمداعى جىلعى قاڭتار-تامىزدا اۆتوموبيل ەكسپورتى 5,7 ەسە, فەرروسيليتسيي – 5,4 ەسە, كٷنباعىس مايى – 86%, تەمٸردەن جاسالعان سوزبا سىم – 33, تيتان قۇيمالارى – 9,5% ٶستٸ.
9 ايدا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶسۋ جالعاستى. اتاپ ايتقاندا, اۆتوموبيل جاساۋ – 51,6%, فارماتسەۆتيكا – 39,8%, دايىن مەتالل بۇيىمدارى – 18,9%, قاعاز ٶنٸمدەرٸ – 15,1% جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ – 14,1% ٶستٸ.
كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸن ەسەپكە الماعاندا, جالپى ەكونوميكا بويىنشا ينۆەستيتسييالار ٶسۋدە. ينۆەستيتسييالار دەنساۋلىق ساقتاۋدا 85,7%, بايلانىستا – 62,4%, سۋمەن جابدىقتاۋدا – 27,4%, تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىندا – 25,2%, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸندە – 15,1%, ٶڭدەۋدە – 7,3% جەنە كٶلٸكتە – 5,7% ۇلعايدى.
«قىركٷيەكتە سالالاردىڭ كٶبٸ ٶسٸم كٶرسەتتٸ. ولار اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, بٸلٸم بەرۋ, تەحنيكالىق قىزمەت, قارجىلىق قىزمەت, ساۋدا, كٶلٸك جەنە باسقالار. وسىلايشا, قىركٷيەكتٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ جاندانۋىن كٶرسەتتٸ. قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى قالپىنا كەلە باستادى», — دەدٸ مينيستر.
ٶنەركەسٸپ بويىنشا جالپى العاندا ٶندٸرٸس كٶلەمدەرٸ ساقتالدى. بۇل رەتتە تاۋ كەن ٶندٸرٸسٸ ٶنەركەسٸبٸ 2,2%-عا تٶمەندەدٸ, ال ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ 3,3%-عا ٶستٸ.
ٶڭٸرلەردٸڭ كٶبٸندە ٶنەركەسٸپتٸڭ ٶسكەنٸ بايقالادى. ەڭ جوعارى ٶسۋدٸ قوستاناي, اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارى كٶرسەتتٸ. 5 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. ولار قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان وبلىستارى, سونداي-اق شىمكەنت قالاسى.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶنٸم شىعارۋ 3,3%-عا ٶستٸ. ٶسۋدٸڭ جوعارى قارقىنىن فارماتسەۆتيكا, دايىن مەتالل بۇيىمدارى, ماشينا جاساۋ, ونىڭ ٸشٸندە اۆتوموبيل جاساۋ جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ كٶرسەتٸپ وتىر.
ٶڭٸرلەر بويىنشا جوعارى ٶسۋ قوستاناي, تٷركٸستان, اقمولا وبلىستارىندا بايقالادى. 4 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. ولار اقتٶبە, باتىس قازاقستان جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارى جەنە شىمكەنت قالاسى.
«نەگٸزگٸ كاپيتالعا 8,3 ترلن تەڭگە سوماسىندا ينۆەستيتسييا تارتىلدى. 13 ٶڭٸردە ينۆەستيتسييا ٶسٸمٸ بايقالدى. ونىڭ ٸشٸندە ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەر تٷركٸستان وبلىسى جەنە شىمكەنت قالاسى كٶرسەتٸپ وتىر. 4 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. ولار قىزىلوردا, اتىراۋ, باتىس قازاقستان جەنە قاراعاندى وبلىستارى», — دەدٸ مينيستر.
قۇرىلىس سەكتورى تۇراقتى قارقىنمەن دامىپ كەلەدٸ. ورىندالعان جۇمىستاردىڭ كٶلەمٸ 10,5%-عا ٶستٸ. جوعارى ٶسۋ تٷركٸستان وبلىسىندا جەنە شىمكەنت قالاسىندا بايقالادى.
9,6 ملن ش.م. تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 9%-عا كٶپ.
ٶڭٸرلەردە 7 ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸش بويىنشا جالپى جاعداي كەلەسٸدەي.
5 كٶرسەتكٸش بويىنشا 7 ٶڭٸردە ٶسۋ بايقالادى. ولار - اقمولا, الماتى, جامبىل, قوستاناي, پاۆلودار, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارى جەنە شىمكەنت قالاسى.
سونداي-اق 7 ٶڭٸردە 4 كٶرسەتكٸش بويىنشا ٶسۋ تٸركەلدٸ. بۇل ورتاشا دەڭگەي.
3 ٶڭٸردە 3 كٶرسەتكٸش بويىنشا عانا ٶسۋ بايقالادى. ولار اتىراۋ, باتىس قازاقستان جەنە قىزىلوردا وبلىستارى.
ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالاردى ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار كەلەسٸ اسپەكتٸلەرگە نازار اۋدارۋى قاجەت.
- ينۆەستيتسييالار. ينۆەستيتسييالىق جوبالار بويىنشا نىسانالى كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ.
- مەملەكەتتٸك باعدارلامالار. «نۇرلى جەر», «نۇرلى جول», «يندۋسترييالاندىرۋ» جەنە «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» مەملەكەتتٸك باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە جوبالاردى بەلسەندٸ ٸسكە اسىرۋ.
- نەسيەلەندٸرۋ. بيزنەستٸ قولداۋدىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلامالارى اياسىندا نەسيەلەندٸرۋ ٷشٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس جوبالارىن جەدەل ٸرٸكتەۋ جەنە قاراستىرۋ.
- قىزمەت. سانيتارلىق نورمالار مەن ماسكا رەجيمٸن ساقتاي وتىرىپ, بيزنەس قىزمەتٸن قامتاماسىز ەتۋ.
- باعالار. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ بارلىق تٷرلەرٸنە باعا مونيتورينگٸن جٷرگٸزۋ جەنە باعانىڭ ٶسۋٸن بولدىرماۋ بويىنشا تيٸستٸ شارالار قابىلداۋ.
- تيٸمدٸلٸك. ەكونوميكانى قولداۋعا باعىتتالعان بيۋدجەت قاراجاتىن تيٸمدٸ يگەرۋ.
