Álemde koronavirýstyq infektsiialardyń órshýi únemi oryn alyp keledi: 2002 jyly Qytaida SARS (aýyr kúshti respiratorlyq sindrom) paida boldy, 2012 jyly Saýd Arabiiasynda MERS (Taiaý shyǵys respiratorlyq sindrom) paida boldy jáne 2019 jyly Qytaida Sovid19 koronavirýsy anyqtalyp, ol pandemiialyq sipatqa ie bolyp otyr.
Sheteldik epidemiologtar Sovid19 koronavirýsyn infektsiianyń joǵary kontagiozdylyǵyna (juqpaly) bailanysty maýsymdyq sipat alýy múmkin dep boljaidy. Sondyqtan Qazaqstannyń sanitarlyq-epidemiologiialyq qamtamasyz etý úshin vaktsina jasaý qajetti shara bolyp tabylady.
Bilim jáne ǵylym ministrliginiń tapsyrmasy boiynsha Ulttyq biotehnologiia ortalyǵy men Biologiialyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymi-zertteý institýty COVID19 koronavirýsyna qarsy vaktsina jasaý boiynsha birlesken jumysty bastady.
Bizdiń uiymdarda jetkilikti ǵylymi-tehnikalyq tájiribe jinaqtalǵan. Tiimdiligi boiynsha sheteldik analogtardan kem túspeitin otandyq preparattardy daiyndaý tehnologiialaryn ázirleý, synaý jáne qamtamasyz etý úshin múmkindik beretin qazirgi zamanǵy ǵylymi baza men joǵary bilikti ǵalymdar bar.
Máselen, qańtar aiynyń sońynda Ulttyq biotehnologiia ortalyǵynyń ǵalymdary 6 kún ishinde COVID-19 koronavirýs aýrýyn jedel anyqtaýǵa múmkindik beretin senimdi joǵary sezimtal test-júiesin ázirledi. Qazaqstandyq test-júieniń tiimdiligi men joǵary sezimtaldyǵy Resei jáne Qytai diagnostikýmdarymen salystyrǵanda rastaldy.
Ótken kezeńde Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligine qarasty «Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýty» (Jambyl oblysy Otar kenti) qus jáne shoshqa tumaýyna qarsy vaktsina ázirlegen bolatyn. 60 jyldan astam tarihy bar Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýtynda biologiialyq qaýipsizdik, biotehnologiia, virýsologiia, mikrobiologiia, immýnologiia salasy boiynsha úlken tájiribe jinaqtalǵan. Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýtynyń ǵalymdary 60-tan astam preparattar ázirlep, engizdi. Bul institýtta virýstardyń genetikalyq biregei bazasy bar.
Vaktsinany ázirleý baǵdarlamasy sheńberinde eń ozyq biotehnologiialyq jáne gendik-injenerlik ádisterdi paidalanyp 5 kandidattyq vaktsina jasalatyn bolady. Mundai tehnologiialardy álemdegi vaktsina óndirý salasyndaǵy kóshbasshy kásiporyndar paidalanady. Kandidattyq vaktsinalardyń bes túrinen klinikalyq synaqtar júrgizý úshin neǵurlym tiimdi jáne tehnologiialyq vaktsina tańdalady.
Álemniń kóptegen elderi de óz vaktsinasyn ázirleitinin jariialady. Alaida olardyń barlyǵy klinikalyq synaqtardy talap etedi, sondyqtan bir jyldan kem emes ýaqytty talap etedi. Vaktsina jasalǵanǵa deiin COVID19 virýsynyń tez jáne jappai taralýyna jol bermeý kerek. Bul memleket qabyldaǵan sharalarǵa ǵana emes, árbir adamǵa da bailanysty. Sondyqtan aýrýdy aldyn alýdyń barlyq sharttaryn oryndaý qajet.
QR BǴM Ǵylym komitetiniń Ulttyq biotehnologiia ortalyǵy
QR BǴM Ǵylym komitetiniń Biologiialyq qaýipsizdik máseleleri ǵylymi-zertteý institýty
BAQ osy máselelermen ǴZI bas direktorlaryna habarlasa alady:
Ramanqulov Erlan Mirhaidaruly (Nur-Sultan Q.)
Zakaria Kúnsulý Daltonqyzy (Jambyl oblysy, Otar kenti)
