COVID-2019: Álemdegi ahýal qandai?

COVID-2019: Álemdegi ahýal qandai?

Ótken jyldyń jeltoqsan aiynyń sońyna qarai Qytaidyń ortalyǵyndaǵy Hýbei ólkesine qarasty Ýhan qalasynda shyǵý tegi belgisiz ókpe qabynýynyń alǵashqy jaǵdaiy tirkelgen bolatyn. Sol kezdiń ózinde-aq virýstyń jergilikti jan-janýarlar men teńiz ónimderimen bailanysty ekendigi aityldy. 2019 jyldyń 31 jeltoqsanynda Qytai biligi Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymyna el ishinde belgisiz ókpe qabynýynyń órship turǵandyǵyn habarlaýǵa májbúr boldy. Al 2020 jyldyń 30 qańtarynda DDSU jańa koronavirýstyń taraýyna qatysty jaǵdaidy halyqaralyq deńgedegi qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasyna tóngen tótenshe jaǵdai retinde moiyndady. 11 aqpanda koronavirýs indetine COVID-2019 ataýy berildi.

Búginde búkil álem jurtshylyǵy shyǵý tarihy osyndai bul indetpen ymyrasyz kúres júrgizip jatqanyna qaramastan onyń basyla qoiar túri joq. Koronavirýsty emdeitin preparatty da álem ǵalymdary daiyndap úlgergen emes. Iá, vaktsina daiyndaý baǵytynda Qytai, AQSh, Resei, Japoniia syndy eldermen qatar Qazaqstan ǵalymdary da kúni-túni ainalysyp jatyr. Keibir elder, onyń ishinde Qazaqstan da koronavirýsqa qarsy egiletin vaktsinany qazirgi ýaqytta ony ázirleýshi ǵalymdardyń ózderine salyp, synaqtan ótkizip jatqany belgili. Degenmen, vaktsina keler jyl ǵana daiyn bolýy múmkin. 

Mine, osyndai aýrýǵa búgingi kúnge deiin álemde sońǵy derekterge sáikes 20 millionnan astam shaldyǵyp, 734 myń adam kóz jumǵan. Al emdelip shyqqandardyń sany 13 million adamǵa jaqyndap qaldy. 6,4 millionǵa jýyq adam em alyp jatsa, olardyń ishinde 65 myńǵa jýyq adamnyń jaǵdaiy óte aýyr retinde baǵalanyp otyr. 

Koronavirýs indetiniń taralý qarqyny qazirgi ýaqytta joǵary bolyp turǵan elderge keler bolsaq, AQSh kósh bastap tur. Bul elde osy ýaqytqa deiin Covid-19 juqtyrýdyń 5 199 444 jaǵdaiy dáleldengen. Ótken táýliktiń ózinde ǵana virýs juqtyrǵandar sany 18 374 adamǵa artty. Qaza tapqandar sany 165 617 boldy. Búginde 2 369 126 adam em alyp jatsa, sonyń 17 812-siniń jaǵdaiy óte aýyr.

Ekinshi orynda turǵan Braziliiada bir táýlikte 17 296 adam virýs juqtyryp, jalpy koronavirýsqa shaldyqqandar sany 3 035 582 adamǵa jetti. Onyń ishinde 2 118 460 adam emdelip shyqsa, qaza tapqandar sany 101 136 adamǵa bolyp otyr. 815 986 dárigerlerdiń jiti baqylaýymen em alyp jatyr. 

Úndistanda osy ýaqytqa deiin koronavirýs indetin juqtyrýdyń 2 217 645 jaǵdaiy tirkelip, 44 499 adam aýrýdan qaza tapty. 1 536 259 adam emdelip shyqsa, búginde em alyp jatqandardyń sany - 636 887 adam. Tórtinshi orynda turǵan Reseide 892 654 adamnyń koronavirýs juqtyrǵany belgili. Tek sońǵy táýlikte ǵana 5 118 adamnan virýs anyqtalyp otyr. 696 681 adam emdelip shyqsa, 180 972 adam em alý ústinde. Munan keiingi orynda turǵan Ońtústik Afrika Respýblikasynda ótken táýlikte Covid-19 juqtyrǵan naýqas tirkelmegenimen osyǵan deiin indetke 559 859 adam shaldyqqany belgili. Bul elde 10 408 adam koronavirýs qurbany boldy. Qazirgi ýaqytta 137 977 adam em alyp jatyr. Olardyń 539-ynyń jaǵdaiyn dárigerler óte aýyr dep baǵalaýda. Al emdelip shyqqandar sany - 411 474 adam. 

Koronavirýs indeti eń kóp taraǵan 10 eldiń tizimine atalǵan memleketterden bólek Meksika, Perý, Kolýmbiia, Chili, Ispaniia kiredi. Sońǵy eki memlekette sońǵy táýlikte koronavirýs juqtyrǵan naýqas tirkelmegen. Al Meksikada ótken táýlikte ǵana 4 376, Perýde 7 012, Kolýmbiiada 10 611 adam virýs juqtyryp alǵan. 

Al Qazaqstanda jaǵdai birshama turaqtalyp keledi. Oǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tikelei tapsyrmasymen shilde aiynyń 5-inde engizilgen bir ailyq qatańdatylǵan karantin sharalary óz septigin tigizgeni sózsiz. Máselen, osydan 1 ai buryn elimizde kúndelikti virýs juqtyrǵandar sany 1 500-1 600 adamdy qursa, búginde ol eki esege qysqardy. Aitalyq ótken táýlikte elimizde 741 adam koronavirýs indetimen aýyrǵany belgili boldy. Jalpy el boiynsha aýyrǵandar sany - 99 442 adam. Jazylǵandar sany – 72 523 adam. Ókinishke orai qaýipti dert 1 058 adamnyń ómirin jalmap ketti.

QazAqparat