Foto: amanatpartiasy.kz
Májilistiń jalpy otyrysynda Nartai Sársenǵaliev sport máselesin kóterip Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-Ministri Oljas Bektenovke depýtattyq saýal joldady, dep habarlaidy Ult.kz.
Depýtattyń aitýynsha, ońǵy 6 jylda Qazaqstandaǵy sport salasyn qarjylandyrýǵa shamamen 1,4 trillion teńge jumsalǵan.
“Ol ol ma, biýdjetten aǵymdaǵy jáne aldaǵy eki jylda taǵy 1,3 trillion teńge bólý josparlanǵan. Basqasyna bas qatyrmasa da Qazaqstan kásibi sportqa aqsha quiýdan aldyna qara salmai tur, Orta Aziia elderin ozǵany azdai, Kanada, Norvegiia, Niderlandy da bizdiń shashpalyqqa jete alar emes. Biraq álemdik sport reitinginde Qazaqstan 2014 jyly 25-orynda bolsa, 2023 jyly 42-orynǵa túsip qaldy. Munyń basty bir sebebi, sport túrleriniń saralanbaýy. Máselen, joǵary jetistikter sporty retinde qarjylandyrylatyn baǵyttardyń 60%-y Olimpiadalyq emes. Biraq olar biýdjetten aýqymdy aqsha alyp keledi”,- deidi Nartai Sársenǵaliev.
Odan bólek ol:
“Májiliste qaralyp jatqan «Sport týraly» zań jobasynda biz osy olqylyqty toqtatý úshin, joǵary jetistikter sportynyń naqty anyqtamasyn jazyp, bekittik. Iaki, endi joǵary jetistikter sportyna - Olimpiada, paraolimpiada, sýrdlimpiada, aziia, paraaziia jáne ulttyq sport túrleri ǵana enedi. Bul búginge deiin tirkelip ketken 180-nen astam sport túrin 3 ese qysqartýǵa múmkindik beredi”,- dedi.
Depýtat Nartai Sársenǵaliev birneshe mańyzdy máselege toqtaldy.
“Osy tusta biýdjettiń búiirin tespei soryp úirengender aqparattyq shabýylǵa kóship, memleket sportqa aqsha bólýdi toqtatyp salany turalatyp tastamaq degen jalǵan aiyptaýlar taratýmen álek. Biz tek jemsaýy asaýdy bilgenmen sporttyq jetistik jasaýdy bilmeitin salalarǵa búginge deiin bólinip kelgen esepsiz aqshanyń jolyn kesýdi maqsat tuttyq. Máselen sońǵy 6 jylda 49 mlrd teńge alǵan «Barys» hokkei klýby, sońǵy 6 jylda 50 mlrd teńge alǵan «Astana» fýtbol klýby syndy komandalardyń ár tiyn úshin esep beretin kúni týýy tiis. Osynsha aqsha alǵanyna qaramastan atalǵan komandalardyń óz infraqurylymdary joq, salmaǵan. Bir ǵana «Astana» fýtbol klýby alty jyl ishinde tek fýtbol alańdary men ǵimarattardy jalǵa alýǵa 1,4 mlrd teńge jumsaǵan.
Osy tusta kei sporttyq ujymdar jaýapkershilikten sytylý úshin qarjyny biýdjetten emes, kvazimemlekettik sektordan aldyq degen aqparat aitady.
Mysaly, 2023 jyly «Aqtóbe» fýtbol klýby 1,8 mlrd teńge qarjy alsa, 2024 jyly 3,6 mlrd teńgege qarjylandyrylǵan. «Astana» fýtbol klýbynyń 2023 jyly alǵan qarjysy 5,2 mlrd teńge bolsa, 2024 jyly 5,3 mlrd teńgege jetken. «Jeńis» fýtbol klýby 2023 jyly 500 mln teńgege alsa, 2024 jyly 1,5 mlrd teńgege qarjylandyrylǵan. «Ordasy» fýtbol klýbynyń alǵan qarjysy 2023 jyly 5,6 mlrd teńge, 2024 jyly 5,3 mlrd teńge bolǵan. Jalpy 2024 jyly Qazaqstandaǵy 13 fýtbol klýbyn qarjylandyrýǵa 27,3 mlrd teńge jumsalǵan. Buǵan 2023 jyldyń ózinde «Sport qorynan» 6 mlrd teńge alǵan «Astana» velokomandasymen, 1,3 mlrd teńge alǵan «Astana» basketbol klýbyn qosyńyz.
Aita bersem aqparat óte kóp, sáikesinshe sportqa bólinetin qarajatty shekteý týraly sheshimniń durys ekenin, al búgin baibalam salǵandardyń túpki múddesi ne ekenin anyq ańǵarýǵa bolady. Osynsha aqshanyń biraz bóligi legionerlerdi ustaýǵa jumsalatyny Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agenttigi málimdedi. Muny toqtatý úshin Májiliste Qazaqstan Respýblikasynyń azamaty bop tabylmai sportshylardy memlekettik biýdjet esebinen de, kvazimemlekettik biýdjet esebinen de qarjylandyrýǵa tyiym salynady degen norma qabyldandy. Sáikesinshe bul milliardtar alyp úirengen klýbtardyń tábetin toqtataýy tiis. Sheteldik sportshyny ákelýden bólek, olarǵa azamattyq berý isi de elde beleń aldy. Táýelsizdik alǵannan beri Qazaqstan 126 sheteldik sportshyǵa azamattyq bergen, biraq olardyń árbir ekinshisi keiin óz eline qaityp ketken. Bul máseleni Memleket basshysy da qatań synǵa alǵan bolatyn.
«Sport týraly» zańdy halyqtyń múddesi úshin qarap, túzetip jatqan Májilis pen Týrizm jáne sport ministrligine aqparattyq shabýyl jasaǵandar «bul zań buqaralyq sport pen balalar sportyn qarajatsyz qaldyrady» degen aqparat taratýǵa kóshipti. Bul da jalǵan. Qazaqstan joǵary jetistikter sportyna 340 mlrd teńge jumsasa, buqaralyq sportqa 35 mlrd teńge ǵana jumsaǵan, iaki 9 ese az. Sondyqtan qazir Májilistegi sport týraly zań jobasynda biýdjet qarajatynyń naqty qai baǵytqa jumsalatyny jazylǵan, sol normada buqaralyq sport birinshi bop tur.
Budan bólek kei federatsiialardyń zań jobasy endi sport túrlerin shekteidi degeni de shyndyqqa janaspaidy. Sebebi zań jobasynda 1 federatsiiada 1 sport túri ǵana bolady dep jazyldy, bul bir júieni qalyptastyrý úshin kerek. Sebebi kei federatsiialardyń quramyna 5-10 sport túri tirkelip ketken.
Qurmetti áriptester, qazir durys sheshimge qarsy taraptar máseleni aqparattyq shabýyl arqyly ýshyqtyrýdy ádetke ainaldyrǵan. Eń soraqysy, sol shabýyldyń aqshasyn biýdjettiń esebinen tóleitinderi bar. Biz kópke topyraq shashpaimyz, biraq biýdjet aqshasyn aiamai asap kelgenderdiń qaisysy, kim arqyly, qandai aqparattyq shabýyl jasap jatqany bizge aian.
Osy tusta, Týrizm jáne sport ministrligi zań jobasyna qatysty túsindirý jumystaryn kóbeitýi qajet.
Mádeniet jáne aqparat ministrligi jalǵan aqparat taratyp eldi dúrliktirgen aqparat quraldary men internet qoldanýshylarǵa tiisti shara qoldanýy qajet.
Sport federatsiialarynyń aqparattyq jumysqa qansha qarjy jumsaitynyn tekserý kerek.
Osy depýtattyq saýalǵa zańnamada belgilengen merzim ishinde jazbasha jaýap kútemiz”,- dedi Nartai Sársenǵaliev.
