فوتو: amanatpartiasy.kz
مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا نارتاي سەرسەنعاليەۆ سپورت مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, وڭعى 6 جىلدا قازاقستانداعى سپورت سالاسىن قارجىلاندىرۋعا شامامەن 1,4 تريلليون تەڭگە جۇمسالعان.
“ول ول ما, بيۋدجەتتەن اعىمداعى جەنە الداعى ەكٸ جىلدا تاعى 1,3 تريلليون تەڭگە بٶلۋ جوسپارلانعان. باسقاسىنا باس قاتىرماسا دا قازاقستان كەسٸبي سپورتقا اقشا قۇيۋدان الدىنا قارا سالماي تۇر, ورتا ازييا ەلدەرٸن وزعانى ازداي, كانادا, نورۆەگييا, نيدەرلاندى دا بٸزدٸڭ شاشپالىققا جەتە الار ەمەس. بٸراق ەلەمدٸك سپورت رەيتينگٸندە قازاقستان 2014 جىلى 25-ورىندا بولسا, 2023 جىلى 42-ورىنعا تٷسٸپ قالدى. مۇنىڭ باستى بٸر سەبەبٸ, سپورت تٷرلەرٸنٸڭ سارالانباۋى. مەسەلەن, جوعارى جەتٸستٸكتەر سپورتى رەتٸندە قارجىلاندىرىلاتىن باعىتتاردىڭ 60%-ى وليمپيادالىق ەمەس. بٸراق ولار بيۋدجەتتەن اۋقىمدى اقشا الىپ كەلەدٸ”,- دەيدٸ نارتاي سەرسەنعاليەۆ.
ودان بٶلەك ول:
“مەجٸلٸستە قارالىپ جاتقان «سپورت تۋرالى» زاڭ جوباسىندا بٸز وسى ولقىلىقتى توقتاتۋ ٷشٸن, جوعارى جەتٸستٸكتەر سپورتىنىڭ ناقتى انىقتاماسىن جازىپ, بەكٸتتٸك. ياكي, ەندٸ جوعارى جەتٸستٸكتەر سپورتىنا - وليمپيادا, پاراوليمپيادا, سۋردليمپيادا, ازييا, پاراازييا جەنە ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸ عانا ەنەدٸ. بۇل بٷگٸنگە دەيٸن تٸركەلٸپ كەتكەن 180-نەن استام سپورت تٷرٸن 3 ەسە قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ”,- دەدٸ.
دەپۋتات نارتاي سەرسەنعاليەۆ بٸرنەشە ماڭىزدى مەسەلەگە توقتالدى.
“وسى تۇستا بيۋدجەتتٸڭ بٷيٸرٸن تەسپەي سورىپ ٷيرەنگەندەر اقپاراتتىق شابۋىلعا كٶشٸپ, مەملەكەت سپورتقا اقشا بٶلۋدٸ توقتاتىپ سالانى تۇرالاتىپ تاستاماق دەگەن جالعان ايىپتاۋلار تاراتۋمەن ەلەك. بٸز تەك جەمساۋى اساۋدى بٸلگەنمەن سپورتتىق جەتٸستٸك جاساۋدى بٸلمەيتٸن سالالارعا بٷگٸنگە دەيٸن بٶلٸنٸپ كەلگەن ەسەپسٸز اقشانىڭ جولىن كەسۋدٸ ماقسات تۇتتىق. مەسەلەن سوڭعى 6 جىلدا 49 ملرد تەڭگە العان «بارىس» حوككەي كلۋبى, سوڭعى 6 جىلدا 50 ملرد تەڭگە العان «استانا» فۋتبول كلۋبى سىندى كوماندالاردىڭ ەر تيىن ٷشٸن ەسەپ بەرەتٸن كٷنٸ تۋۋى تيٸس. وسىنشا اقشا العانىنا قاراماستان اتالعان كوماندالاردىڭ ٶز ينفراقۇرىلىمدارى جوق, سالماعان. بٸر عانا «استانا» فۋتبول كلۋبى التى جىل ٸشٸندە تەك فۋتبول الاڭدارى مەن عيماراتتاردى جالعا الۋعا 1,4 ملرد تەڭگە جۇمساعان.
وسى تۇستا كەي سپورتتىق ۇجىمدار جاۋاپكەرشٸلٸكتەن سىتىلۋ ٷشٸن قارجىنى بيۋدجەتتەن ەمەس, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردان الدىق دەگەن اقپارات ايتادى.
مىسالى, 2023 جىلى «اقتٶبە» فۋتبول كلۋبى 1,8 ملرد تەڭگە قارجى السا, 2024 جىلى 3,6 ملرد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلعان. «استانا» فۋتبول كلۋبىنىڭ 2023 جىلى العان قارجىسى 5,2 ملرد تەڭگە بولسا, 2024 جىلى 5,3 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. «جەڭٸس» فۋتبول كلۋبى 2023 جىلى 500 ملن تەڭگەگە السا, 2024 جىلى 1,5 ملرد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلعان. «ورداسى» فۋتبول كلۋبىنىڭ العان قارجىسى 2023 جىلى 5,6 ملرد تەڭگە, 2024 جىلى 5,3 ملرد تەڭگە بولعان. جالپى 2024 جىلى قازاقستانداعى 13 فۋتبول كلۋبىن قارجىلاندىرۋعا 27,3 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. بۇعان 2023 جىلدىڭ ٶزٸندە «سپورت قورىنان» 6 ملرد تەڭگە العان «استانا» ۆەلوكومانداسىمەن, 1,3 ملرد تەڭگە العان «استانا» باسكەتبول كلۋبىن قوسىڭىز.
ايتا بەرسەم اقپارات ٶتە كٶپ, سەيكەسٸنشە سپورتقا بٶلٸنەتٸن قاراجاتتى شەكتەۋ تۋرالى شەشٸمنٸڭ دۇرىس ەكەنٸن, ال بٷگٸن بايبالام سالعانداردىڭ تٷپكٸ مٷددەسٸ نە ەكەنٸن انىق اڭعارۋعا بولادى. وسىنشا اقشانىڭ بٸراز بٶلٸگٸ لەگيونەرلەردٸ ۇستاۋعا جۇمسالاتىنى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸ مەلٸمدەدٸ. مۇنى توقتاتۋ ٷشٸن مەجٸلٸستە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بوپ تابىلماي سپورتشىلاردى مەملەكەتتٸك بيۋدجەت ەسەبٸنەن دە, كۆازيمەملەكەتتٸك بيۋدجەت ەسەبٸنەن دە قارجىلاندىرۋعا تىيىم سالىنادى دەگەن نورما قابىلداندى. سەيكەسٸنشە بۇل ميللياردتار الىپ ٷيرەنگەن كلۋبتاردىڭ تەبەتٸن توقتاتاۋى تيٸس. شەتەلدٸك سپورتشىنى ەكەلۋدەن بٶلەك, ولارعا ازاماتتىق بەرۋ ٸسٸ دە ەلدە بەلەڭ الدى. تەۋەلسٸزدٸك العاننان بەرٸ قازاقستان 126 شەتەلدٸك سپورتشىعا ازاماتتىق بەرگەن, بٸراق ولاردىڭ ەربٸر ەكٸنشٸسٸ كەيٸن ٶز ەلٸنە قايتىپ كەتكەن. بۇل مەسەلەنٸ مەملەكەت باسشىسى دا قاتاڭ سىنعا العان بولاتىن.
«سپورت تۋرالى» زاڭدى حالىقتىڭ مٷددەسٸ ٷشٸن قاراپ, تٷزەتٸپ جاتقان مەجٸلٸس پەن تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنە اقپاراتتىق شابۋىل جاساعاندار «بۇل زاڭ بۇقارالىق سپورت پەن بالالار سپورتىن قاراجاتسىز قالدىرادى» دەگەن اقپارات تاراتۋعا كٶشٸپتٸ. بۇل دا جالعان. قازاقستان جوعارى جەتٸستٸكتەر سپورتىنا 340 ملرد تەڭگە جۇمساسا, بۇقارالىق سپورتقا 35 ملرد تەڭگە عانا جۇمساعان, ياكي 9 ەسە از. سوندىقتان قازٸر مەجٸلٸستەگٸ سپورت تۋرالى زاڭ جوباسىندا بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ناقتى قاي باعىتقا جۇمسالاتىنى جازىلعان, سول نورمادا بۇقارالىق سپورت بٸرٸنشٸ بوپ تۇر.
بۇدان بٶلەك كەي فەدەراتسييالاردىڭ زاڭ جوباسى ەندٸ سپورت تٷرلەرٸن شەكتەيدٸ دەگەنٸ دە شىندىققا جاناسپايدى. سەبەبٸ زاڭ جوباسىندا 1 فەدەراتسييادا 1 سپورت تٷرٸ عانا بولادى دەپ جازىلدى, بۇل بٸر جٷيەنٸ قالىپتاستىرۋ ٷشٸن كەرەك. سەبەبٸ كەي فەدەراتسييالاردىڭ قۇرامىنا 5-10 سپورت تٷرٸ تٸركەلٸپ كەتكەن.
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر, قازٸر دۇرىس شەشٸمگە قارسى تاراپتار مەسەلەنٸ اقپاراتتىق شابۋىل ارقىلى ۋشىقتىرۋدى ەدەتكە اينالدىرعان. ەڭ سوراقىسى, سول شابۋىلدىڭ اقشاسىن بيۋدجەتتٸڭ ەسەبٸنەن تٶلەيتٸندەرٸ بار. بٸز كٶپكە توپىراق شاشپايمىز, بٸراق بيۋدجەت اقشاسىن اياماي اساپ كەلگەندەردٸڭ قايسىسى, كٸم ارقىلى, قانداي اقپاراتتىق شابۋىل جاساپ جاتقانى بٸزگە ايان.
وسى تۇستا, تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ زاڭ جوباسىنا قاتىستى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن كٶبەيتۋٸ قاجەت.
مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ جالعان اقپارات تاراتىپ ەلدٸ دٷرلٸكتٸرگەن اقپارات قۇرالدارى مەن ينتەرنەت قولدانۋشىلارعا تيٸستٸ شارا قولدانۋى قاجەت.
سپورت فەدەراتسييالارىنىڭ اقپاراتتىق جۇمىسقا قانشا قارجى جۇمسايتىنىن تەكسەرۋ كەرەك.
وسى دەپۋتاتتىق ساۋالعا زاڭنامادا بەلگٸلەنگەن مەرزٸم ٸشٸندە جازباشا جاۋاپ كٷتەمٸز”,- دەدٸ نارتاي سەرسەنعاليەۆ.
