Foto: qazdauiri.kz
Byltyr elimizdiń kóp bóligin qarǵyn sý basyp, myńdaǵan turǵyn úi-jaiy, dúnie-múlkinen airylǵan. Boljam boiynsha sý tasqynynan jalpy sommasy 300 mlrd. teńge shyǵyn kelgen. QR Prezidenti Qasym-Jolmart Toqaev ótken jylǵy sý tasqynyn "kólemi jaǵynan sońǵy 80 jyldaǵy eń iri tabiǵi apat" dep atady. Biyl quzyrly mekemeler kóktemde bolatyn qyzyl sýǵa daiyn ekenderin aityp otyr. Al óńirlerdi aralap, halyqtyń jaǵdaiymen tanysqan depýtattar Ult.kz tilshisine aimaqtardaǵy qarǵyn sýdyń aldyn alýǵa daiyndyq týraly áńgimelep berdi.
Batys Qazaqstan oblysy týmasy, Májilis depýtaty Nartai Sársenǵalievtyń pikirinshe "mundai sý tasqyny buryn sońdy bolmaǵan" dep aqtalýdy endi halyq kótermeidi, sondyqtan da apattyń aldyn alý sharasyn jasaý kerek.
«Erteńge kúni san soǵyp otyrǵannan góri tiisti sharany qazir qabyldaýymyz qajet. Men arnaiy qujattardyń barlyǵyn aldym. Barlyq ákimder sabaq aldy ne almady dep naqty aita almaimyn. Deiturǵanmen de sabaq alǵanyn, iá almaǵanyn tabiǵi apattyń kólemine qarap baǵa bergennen góri, aldyn ala áreket jasasa ǵoi degen oiym bar», -deidi ol tilshimizge.
Depýtat biylǵy jyly da ǵaiyptan taiyp byltyrǵydai úlken sý apaty bolsa bizdiń oblystar daiyn ba, joq pa degen másele áli ashyq kúide qalyp otyr dep esepteidi.
«Óitkeni tiisti bólingen qarajattardy kórdik jáne men Úkimet ókilderine naqty suraq qoiǵanmyn. Jylda sol ǵoi, bizde kóktemgi sý tasqynymen kúreske qarajat bólinedi jáne onyń saldarymen kúresýge qarajat bólinedi. Men kúreske qarajat bólip, bar kúshimizdi sol kúreske jumsaiyq deimin. Saldaryna bólip qoiamyz quddy bir sol aqshany bireý igerýi kerek siiaqty. Sý basqan qalpy qarap otyramyz ba, joq pa degen másele bar», -deidi N. Sársenǵaliev.
Ol elde iri kólemde sý tasqyny bolýynyń bir sebebi tiisti ministrlik pen jergilikti atqarýshy bilik arasynda júieli jumystyń bolmaýy dep otyr.
Sonymen qatar depýtat Jaiyq ózeniniń jaiylmalarynda sý alyp ketken saiajailardyń máselesin, basqa jerge kóshýge qarsy shyǵyp, ata qonysyn tastaǵysy kelmegen turǵyndarǵa túsindirý jumystaryn júrgizý máselesin qozǵady. Sondai-aq ol qora-qopsylarǵa qatysty suraqtardy sheshe alǵandaryn aitty.
«Batys Qazaqstan oblysy ákimi Nariman Tóreǵaliulymen sóilese otyryp, mynandai sheshimge keldik: Halyq kelisetin bolsa barlyq aýlalardy tiptik josparǵa kirgizip, oblys biýdjeti esebinen qańyltyrdy qoiaiyq ta, qorshap bereiikshi dedik. Sol máseleni sheshtik. Ekinshi másele, bytyr 1 shildege deiin azamattar eski úilerin buzýlary kerek boldy. Biraq biz aýyldaǵy halyqtyń barlyǵy mal ustaidy, shóp qora, mal qora kerek, halyqtyń túgi qalǵan joq dedik. Sondyqtan da biz tiisti komissiiamen sóilese otyryp, biylǵy jyldyń 1 shildesine deiin bir jylǵa "otsrochka" jasattyq. Iaǵni biylǵy 1 shildege deiin olar eski úilerimen qora-qopsylaryn buzyp alyp, ózderiniń jańa úilerine jań qora-qopsy salyp alýǵa múmkindigi bar. Aldyńǵy qurylys materialdary ózigniń menshigi bolyp qaldy», -dedi ol.
Sársenbi kúni Májilis otyrysynda depýtat Elnur Beisenbaev Úkimetke depýtattyq saýal joldady. Ol birneshe jyl buryn ákimdik quziretinen alynyp básekelestik ortaǵa berilgen kommýnaldyq qyzmetterdiń osy kúnge deiin naýqanshylyqpen iske asyp kelgenin aitty. Onyń sózinshe byltyr elimizdi bolǵan alapat sý tasqyny kezinde jergilikti ákimdikterde ne bir tehnika, tipti qarapaiym qural-saimandar bolmaǵan. Sonyń saldarynan tasqynnyń aldyn-alý jumystary álsiz uiymdastyryldy.
«Nátijesinde qanshama eldi meken sý astynda qaldy. Osy oqiǵadan soń biz Úkimetke jergilikti atqarýshy organnyń kommýnaldyq-sharýashylyq saiasatyn retke keltirý boiynsha naqty usynystarymyzdy joldadyq. Qazir óńirge depýtattar barǵan saiyn, birinshi kezekte kóteriletin másele – ákimderdiń qaraýynda qajetti kommýnaldyq resýrstardyń bolmaýy. Bul rette, kez kelgen apattyq jaǵdai, áleýmettik másele oryn alsa, taiaqtyń ushy birinshi kezekte ákimderge tietinin bilemiz. Shyntýaitynda, qala jáne aýdan ákimderiniń quzyrynda bilim salasyna da, densaýlyq salasyna da yqpal etý tetikteri qalmaǵan», – dedi depýtat.
Al Ult.kz tilshisine suhbat bergen Májilis depýtaty Ermurat Bapi 2025 jyldyń kóktemi tynysh ótetinine senedi.
«Bizge túsip jatqan aqparat boiynsha qazirdiń ózinde qandai ańǵarlar men qai jaqtan qandai kólemde sý kelý qaýipi bar ekendigi týraly sý tasqynynyń kartalary jasalyp jatyr. Byltyrǵyǵa qaraǵanda qazir kúniburyn daiyndyqtar jasalyp jatyr. Qar qalyń emes. Biraq qystyń ortasy jańa boldy. Byltyrǵynyń sabaǵyn biyl alatyn shyǵarmyz», -deidi ol.
Jambyl oblysynan bir mandatty júie boiynsha sailanǵan depýtat Muqash Eskendirov tilshimizge óńirdegi kóktemge daiyndyq týraly aitty.
«Biz óńirlerge barǵanda jergilikti bilik ókilderimen jaǵdaidy ózimiz de kórdik. Men ózim Jambyl oblysynan bolǵannan keiin qazirdiń ózinde sý qoimalary men ózenderde sý kóp. Jergilikti organdar ózen arnalaryn tazalap kóktemge daiyndyq jumystaryn júrgizip jatqanyn kórdim. Ózim Jambyl oblysyn aralap kórgendikten aita alamyn, qazir daiyndyq jumystary júrgizilip jatyr. Men ózim Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrimen de kezdestim barlyǵy óz jumystaryn júrgizip jatyr degen aqparat bar. Sondyqtan meniń oiymsha erterek qamdanǵannan keiin, bári durys bolady dep oilaimyn», - deidi májilismen.
Muqash Eskendirov ázirge Jambyl oblysy turǵyndarynan sý tasqynyna bailanysty eshqandai shaǵym túse qoimaǵanyn jetkizdi.
Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligi ókilderiniń bergen málimetteri boiynsha sý tasqynyna daiyndyq kezinde elimizdiń 16 óńirinde jalpy uzyndyǵy 584 shaqyrym bolatyn 400-ge jýyq bóget jóndeldi. Sondai-aq, 6 oblystyń 84 eldi mekeninde qorǵanys bógetteri men gidrotehnikalyq qurylystardy salý, rekonstrýktsiialaý jáne qalpyna keltirý jumystary júrgizilip jatyr. Bul Aqmola, Aqtóbe, Batys Qazaqstan, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Qostanai oblystary.
«Bul 359 myń adamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge múmkindik beredi», -dep otyr atalǵan ministrliktiń resmi ókili Móldir Ábdýalieva.
Budan bólek, mamandardyń aitýy boiynsha Qazaqstannyń batysyndaǵy eki iri sý qoimasy uzaq jyldan soń alǵash ret jóndelipti, sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligi sý tasqynyna daiyndyq aiasynda 1502 gidrotehnikalyq qurylysty tekserip, Qazaqstan men Resei sý tasqyny kezeńinde aqparat almasý jóninde kelisimge kelgen. Sonymen birge Japon sarapshylary Qazaqstannyń 4 oblysyndaǵy 13 gidrotehnikalyq qurylysty zerttedi jáne Qazaqstanda sý tasqynyn boljaý men modeldeýge arnalǵan 2 júie ázirlenip jatqan kórinedi.
Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrliginiń resmi ókili Móldir Ábdýalieva aqpan aiynyń basynda Qazgidromet sý tasqyny boiynsha aldyn ala boljam beretinin, odan keiin sý qoimalarynan sý jiberý kólemi qosymsha retteletinin aityp otyr.
«Al, elimizdiń ońtústik aimaqtaryndaǵy sý qoimalary sýarý maýsymyna kerek sýdy jinaý tártibinde jumys isteýde. Osylaisha, ministrlik sý resýrstaryn qaýipsiz basqarýdy qamtamasyz etý jáne yqtimal táýekelderdi azaitý arqyly sý tasqyny kezeńine daiyndalý úshin barlyq qajetti is-sharalardy aldyn ala oryndap jatyr», -dep málimdedi.
Byltyrǵy jylǵy jaǵdaidy saraptaǵanda mamandardyń aitýynsha Soltústik Qazaqstan oblysy, Shyǵys Qazaqstan oblysy, Qaraǵandy oblysy, Aqmola jáne Ortalyq Qazaqstan oblystary sý tasqyny qateri joǵary aimaqtar bolyp esepteledi.
