Foto: © ÝKGV/J.Klark
Álemde 1,1 milliard adam kedeiliktiń sheginde ómir súrýde, olardyń jartysyna jýyǵy qaqtyǵys bolyp jatqan elderdiń azamattary. Bul týraly BUU jańalyqtar saity habarlaidy.
Málimetter sońǵy on jyldaǵy 112 eldiń statistikasyna negizdelgen. Esepke sáikes, soǵys jaǵdaiyndaǵy elderde halyqtyń 34,8%-y kedeilik jaǵdaiynda ómir súredi, al qaqtyǵys joq elderde bul kórsetkish tek 10,9%-dy quraidy.
«Sońǵy jyldary qaqtyǵystar kúsheiip, kóbeiip, adam shyǵyny boiynsha jańa shyńdarǵa jetti, milliondaǵan adamdy úilerinen aiyryp, olardyń ómirin qiratty jáne kúnkóris kózderinen aiyrdy», – dep málimdedi BUU Damý baǵdarlamasynyń (PROON) basshysy Ahim Shtainer.
Kedeiliktiń shekti deńgeii (kópólshemdi kedeilik) tek qarjylyq tapshylyqty ǵana emes, sonymen qatar belgili bir qyzmetterge qoljetimdiliktiń joqtyǵyn da bildiredi. Kópólshemdi kedeilikti 10 kórsetkish boiynsha anyqtaidy: densaýlyq (balalardyń ólimi, tamaqtaný), bilim berý (oqý uzaqtyǵy, mektepke baratyn balalar sany) jáne ómir súrý deńgeii (sý, sanitariia, elektr qýaty, tamaq pisirýge arnalǵan otyn, múlik, sondai-aq adamnyń jynysy).
Qaqtyǵys bolǵan elderde kedei adamdardyń 25%-dan astamy elektr qýatynsyz ómir súredi, al turaqty aimaqtarda bul kórsetkish 5%-dy quraidy. Sol siiaqty basqa salalarda da aiyrmashylyq baiqalady: balalar ólimi (8% qarsy 1,1%), tamaqtanýǵa qoljetimdilik (20,8% qarsy 7,2%) jáne balalardyń bilim alýy (17,7% qarsy 4,4%).
Jariialanǵan málimetterge sáikes, kedeiliktiń sheginde ómir súretinderdiń jartysynan astamy – 18 jasqa tolmaǵan balalar. Álem boiynsha 27,9% bala kedeilikte ómir súredi, al eresekter arasynda bul kórsetkish 13,5%-dy quraidy.
Sońǵy 10 jylda 76 el kedeilikti azaita alǵan. Alaida tek toǵyz elde (Benin, Kambodja, Komor araldary, Esvatini Koroldigi, Keniia, Mozambik, Filippinder, Tanzaniia jáne Trinidad pen Tobago) "kópólshemdi" kedeilik deńgeiin aitarlyqtai tómendetý múmkin boldy.
.jpg)