Foto: primeminister.kz
Premer-ministr Álihan Smaiylov oblys ákimdikterin shetel investitsiiasyn tartý josparynan qalyp otyr dep synǵa aldy, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Úkimet saityna silteme jasap.
28 qańtarda, Premer-ministr Álihan Smaiylov Investitsiialyq shtabtyń otyrysyn ótkizdi, onda negizgi kapitalǵa jáne tikelei sheteldik investitsiialardy tartý boiynsha ótken jylǵy jumys qorytyndylary, sondai-aq aldaǵy kezeńge arnalǵan mindetter qaraldy.
Ulttyq ekonomika vitse-ministri Iliias Óserov 2022 jyly negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar kólemi 15,1 trillion teńge (jyldyq jospardyń 94,2 paiyzy) bolǵanyn, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 7,9 paiyzǵa artyq ekenin baiandady. Jyljymaityn múlikpen jasalatyn operatsiialar, taý-ken ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne qoimalaý siiaqty salalarda ósim tirkelgen.
Ortalyq memlekettik organdar arasynda jyldyq jospardy Ǵylym jáne joǵary bilim (121,8 paiyz), Densaýlyq saqtaý (103,5 paiyz), Oqý-aǵartý (102,3 paiyz) ministrlikteri oryndady. Eń tómen kórsetkishter Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar (79,4 paiyz), Mádeniet jáne sport (72,5 paiyz) ministrlikterine tiesili.
Óńirler arasynda Ulytaý (75,6 paiyz), Atyraý (84,2 paiyz) jáne Jambyl (86,5 paiyz) oblystary aýtsaider bolyp otyr. Nysanaly indikatorlarǵa qoljetkizbeýdiń negizgi sebepteri – jer ýchaskeleri men tehnikalyq sharttardy berý rásimderiniń sozylyp ketýi, qajetti infraqurylymnyń daiyn bolmaýy, sondai-aq geosaiasi ahýaldyń kúrdelenýi.
Qabyldanyp jatqan sharalar týraly Ulytaý oblysynyń ákimi Berik Ábdiǵaliuly, Atyraý oblysynyń ákimi Serik Shápkenov jáne Jambyl oblysynyń ákimi Nurjan Nurjigitov baiandady.
Premer-ministr Ulytaý oblysynda quny 27,1 milliard teńge bolatyn bes iri joba iske aspai qalǵanyn atap ótti.
"Óńirdegi negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar boiynsha jetpei qalǵan soma 50 milliard teńgeden asady. Ákimdik bul olqylyqty jańa jobalar esebinen toltyrýy tiis edi. Oblystyń áleýetin paidalana otyryp, qosymsha investitsiialar tartýdy jáne týyndaityn problemalardy ýaqytyly sheshýdi qamtamasyz etýi qajet edi", - dedi Álihan Smaiylov.
Úkimet basshysy Atyraý oblysynda da óńirdiń zor áleýeti men qorlary tolyq iske qosylmaǵanyn atap ótti.
"Investitsiialardyń 60 paiyzdan astamy Teńizshevroil jáne KPI iri jobalaryna tiesili. Óńir basshylyǵy indikatordyń oryndalmaýyn joǵaryda atalǵan jobalar boiynsha investitsiialar kóleminiń tómendeýimen bailanystyryp otyr. Ákimdik osy jobalardyń aiaqtalý merzimin boljap, ósimniń qosymsha kózderin aldyn ala izdestirýi kerek bolatyn", - dedi Álihan Smaiylov.
Sonymen qatar, Premer-ministr Jambyl oblysynda salynǵan investitsiialardyń úshten biri biýdjet qarajaty esebinen bolǵanyn atap ótti.
"Ákimdik birqatar mańyzdy jobany, sonyń ishinde kaltsiilengen soda óndirisi men mineraldy tyńaitqyshtar shyǵaratyn zaýytty iske asyrýdy keshiktirip otyr. Óńir basshylyǵy jańa investitsiialar kólemin ulǵaitý jónindegi jumysty kúsheitýi qajet", - dedi Úkimet basshysy.
Jalpy, Álihan Smaiylov investitsiia tartýda kósh sońynda qalǵan oblys ákimdikteriniń jumysyn synǵa aldy.
"Keibir óńirlerde investitsiia 1-2 paiyzǵa ǵana ósken, ákimdikter ony jetistik dep túsindirýge tyrysty. Biraq bul jaqsy kórsetkish emes, júieli jumystyń joqtyǵynyń belgisi. Ótken jyldyń qorytyndysyna sáikes respýblika boiynsha ósim 8 paiyzdy qurady. Memleket basshysy 2025 jylǵa qarai negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar deńgeiin JIÓ-ge 25 paiyzǵa deiin arttyrý mindetin qoidy. Bul jyl saiyn ósim 10 paiyzdan joǵary bolýy kerek degendi bildiredi", - dedi Úkimet basshysy.
Salalar boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Marat Qarabaev, energetika ministri Bolat Aqsholaqov jáne aýyl sharýashylyǵy ministri Erbol Qarashókeev habardar etti.
Álihan Smaiylov atalǵan baǵyttarǵa investitsiialar tartý boiynsha jumysty kúsheitý, onyń ishinde iske asyrylmaǵan iri jobalar boiynsha is-qimyldy jandandyrý qajettigin atap ótti. Onyń aitýynsha, bul Mádeniet jáne sport, Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrlikterine de qatysty.
Syrtqy ister ministriniń orynbasary Almas Aidarov tikelei sheteldik investitsiialardy tartý týraly aita otyryp, olardyń kólemi 2022 jyldyń 9 aiynyń qorytyndysy boiynsha $22,1 milliard-ty quraǵanyn, bul 2021 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 17,8 paiyzǵa artyq ekenin baiandady. Atap aitqanda, mashina jasaý, jańartylatyn energetika, TMK, metallýrgiia, AÓK jáne t.b. salalarda sheteldikterdiń qatysýmen 46 investitsiialyq joba paidalanýǵa berildi.
Úzdik 10 investor eldiń qataryna Niderlandy, AQSh, Shveitsariia, Belgiia, Resei, Ońtústik Koreia, Qytai, Frantsiia, Ulybritaniia jáne Túrkiia kirgen.
Premer-ministr 2023 jyly ekonomikaǵa keminde $24,4 milliard sheteldik investitsiia tartý mindeti turǵanyn, ol úshin Úkimet tarapynan barlyq qajetti jaǵdailar jasalǵanyn atap ótti.
"Syrtqy ister ministrligi Kazakh Invest ulttyq kompaniiasymen jáne óńirlermen birlesip, osy baǵytta belsendi jumys júrgizýi tiis. Belgilengen kórsetkishterge qol jetkizý úshin Qazaqstannyń shet elderdegi mekemelerimen ózara is-qimyldy kúsheitý qajet", - dedi Úkimet basshysy.
Otyrysty qorytyndylai kele, Álihan Smaiylov óńir basshylary men ministrler syn-eskertpelerdi eskerip, ótken jylǵy olqylyqtardy túzetý boiynsha sharalar qabyldaýy qajet ekenin atap ótti.
