5 qyrkúiek til merekesi bolyp belgilendi

5 qyrkúiek til merekesi bolyp belgilendi

Qazaqstan halqynyń tilderi kúni Ahmet Baitursynovtyń týǵan kúnimen sáikes kelip otyr, sondyqtan bul elimiz úshin qýanyshty jaǵdai. Bul jaiynda A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory, filologiia ǵylymdarynyń doktory Erden Qajybek tilder kúnine orai Almatyda ótken konferentsiia barysynada aitty, dep habarlaidy Baq.kz tilshisi.

Sonymen qatar ol, dál qazirgi kezdegi tildik reformaǵa toqtalyp, atqarylyp jatqan ister jaiynda aityp ótti.

«Qazirgi bizdiń basty maqsatymyz tilge óziniń tartymdylyǵyn, áýezdiligin qaitarý. Kezinde qazaq tili eń áýezdi tilderdiń qataryna engen. Búkil túrki halyqtary ishindegi eń bai, eń taza ári kóne til dep esepteldi. Sondyqtan tilshilerdiń basty maqsaty, jumys jospary Ahańnyń ilimine oralý. Kezinde kóptegen ǵalymdar qazaq tiline, filologiiasyna qatysty máselelerdi egjei-tegjeili zerttegen, iaǵni qalai emle jasaý kerek, qandai grammatikamyz bolý kerek, terminderdi qandai zańdylyqtarǵa súiene otyryp jaratýymyz kerek. Mine bulardyń barlyǵy joǵary deńgeide jazylǵan, «taiǵa tańba basqandai» etilip bizge amanattap birilgen. Qazir biz osylardy tereń zertteýimiz kerek», - deidi Erden Qajybek.

Sóz arasynda ol qazir latyn álipbii boiynsha qazaq tiliniń emlesi jasalyp jatqanyn jáne jaqyn kúnderi halyqtyń talqysyna usynylatynyn jetkizdi.

«Kirill jazýyndaǵy álipbide dybystar eki ese kóp boldy. Burynǵy emle erejesi tek qazaq tiliniki emes, qazaq-orys tiliniki boldy. Qazaq tiliniń latyn álipbiine kóshýiniń negizgi sebebi de sol qazaq tiliniń tól dybystaryna sáikes álipbi jasaý, soǵan sai keletin emle erejeni jasap, tilimizdi odan ary kórkeitý. Ol úshin ózimizdiń asyl muramyzdy zertteýimiz kerek, zerttegennen keiin tájiribege engizýimiz qajet. Bul ońai sharýa emes, jalpy qazaq tili emlesine qatysty eshqandai másele týyndap otyrǵan joq, tek kirme sózderge qatysty túrli qiyndyqtar bolyp otyr. Biz olardy óz sózimiz retinde aita beremiz, biraq olar tilimizdiń zańdylyqtaryna baǵynbaityn sózder», - dedi ol.