Búgin Qazaqstan halqy Ulystyń uly kúni - Naýryz meiramyn atap ótýdi bastaidy.
Naýryz - kóktem meiramy jáne Ortalyq Aziia halyqtarynyń Jańa jyly. Bul mereke birneshe myń jyldan beri atalyp keledi. Kóne parsy tilinde «naýryz» jańa aidyń birinshi kúni degendi bildiredi. Bul aidy soǵdalyqtar «naýsaryz», horezmdikter «naýsardji», armiandar «navasardi», chývashtar «noras-oiahe» dep ataǵan.
Ókinishke qarai, ǵasyrlar boiy jalǵasyp kele jatqan qasietti merekeni toilaý keńes zamany kezinde úzildi. Qazaqstanda da talai jyldar boiy bul dini mereke dep sanalyp, tyiym salyndy. Sońǵy ret 1926 jyly toilanǵan Naýryz meiramy elimizde 1989 jyldan qaitadan resmi túrde atala bastady. 2001 jyly Naýryz meiramy memlekettik mereke retinde jariialandy.
2010 jyldyń 10 mamyrynan bastap Birikken Ulttar Uiymy Bas assambleiasynyń 64-qararyna sáikes 21 naýryz «Halyqaralyq Naýryz kúni» retinde atalyp ótedi. Bas assambleia óziniń bergen túsiniktemesinde «Naýryzdy kóktem merekesi retinde 3000 jyldan beri Balqan túbeginde, Qara teńiz aimaǵynda, Kavkazda, Orta Aziiada jáne Taiaý Shyǵysta 300 million adam toilap kele jatqanyn» málimdedi. Al UNESCO 2009 jyldyń 30 qyrkúieginde Naýryz meiramyn adamzattyń materialdyq emes mádeni muralar tizimine engizdi.
Kún men túnniń teńelip, jan-dúnieni tiriltken, sharýanyń bir maly ekeý bolyp, arqa-basy keńip, aqqa aýzy tigen, qytymyr qystyń yzǵarynan qutylyp, aldaǵy shýaqty kúnderden úmittendirgen Naýryz merekesi Táýelsiz elimizdiń zor yqylaspen toilanatyn naǵyz halyqtyq sipattaǵy saltanatyna ainaldy. Bul halqymyzdyń, táýelsizdigimizdiń eń negizgi tamyrynyń biri sanalady.
Naýryz meiramy kúnderi naýryz kóje daiyndalady, apalarymyz qysqy soǵymnyń ábden súrlengen qadirli múshelerin osy kúni qazanǵa salady. Soǵymǵa soiylǵan maldyń basy nemese shekesi qosylyp, qazy-qarta, jal-jaia qazanǵa túsedi. Et sorpasyna kóje qainatady.
Sondai-aq bul kúni kóńilinde kirbińi barlar tatýlasady, adamdar bir-biriniń úiine kirip, qutty bolsyn aitady, bulaq kózin ashady, aldyn ala úiin, aýlasyn kir-qoqystan tazartady. Naýryzdy «jyl basy» dep tanyǵanymen, onyń barsha bolmysyn, filosofiiasyn jyl almasýmen shektemeidi. Osy kúnderi dúniege kelgen sábilerge Naýryzbai, Naýryzgúl syndy esimder beriledi. Jer iesi - Qydyr ata eldi, úidi aralap, baqyt syilaidy, bata beredi degen senim-nanym jáne bar. Uly Abai aitqandai: «...ol kúnde Naýryz degen bir jazǵyturym meiramy bolyp, naýryznama qylamyz dep, toi-tamasha qylady eken».
Dástúr boiynsha buryn Naýryz meiramyn búkil aýyl, el bolyp, ásirese jastar jaǵy túgeldei tań shapaǵatyn qarsy alyp, aryqtardy tazalap, sý jiberýden, aǵash otyrǵyzyp, gúl egýden bastaidy. Bul kún jer-jerde at báigesi, kókpar tartý, qyz qýý, palýandar kúresi tektes ulttyq oiyndardan saiystar uiymdastyrylady. Naýryz meiramynda árkim jyly shyrai sezine bastap, saǵynyshty kórisýlerimen, jalyndy qushaqtasýlarymen jańa jyldy qarsy alady.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen 2010 jyldan beri Qazaqstanda Naýryz meiramy úsh kún - 21-23 naýryz aralyǵynda toilanyp keledi.
Videorolikti túsirgen - Halyqaralyq túrki akademiiasy
