بٷگٸن قازاقستان حالقى ۇلىستىڭ ۇلى كٷنٸ - ناۋرىز مەيرامىن اتاپ ٶتۋدٸ باستايدى.
ناۋرىز - كٶكتەم مەيرامى جەنە ورتالىق ازييا حالىقتارىنىڭ جاڭا جىلى. بۇل مەرەكە بٸرنەشە مىڭ جىلدان بەرٸ اتالىپ كەلەدٸ. كٶنە پارسى تٸلٸندە «ناۋرىز» جاڭا ايدىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸ دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. بۇل ايدى سوعدالىقتار «ناۋسارىز», حورەزمدٸكتەر «ناۋساردجي», ارمياندار «ناۆاساردي», چۋۆاشتار «نوراس-وياحە» دەپ اتاعان.
ٶكٸنٸشكە قاراي, عاسىرلار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان قاسيەتتٸ مەرەكەنٸ تويلاۋ كەڭەس زامانى كەزٸندە ٷزٸلدٸ. قازاقستاندا دا تالاي جىلدار بويى بۇل دٸني مەرەكە دەپ سانالىپ, تىيىم سالىندى. سوڭعى رەت 1926 جىلى تويلانعان ناۋرىز مەيرامى ەلٸمٸزدە 1989 جىلدان قايتادان رەسمي تٷردە اتالا باستادى. 2001 جىلى ناۋرىز مەيرامى مەملەكەتتٸك مەرەكە رەتٸندە جارييالاندى.
2010 جىلدىڭ 10 مامىرىنان باستاپ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-قارارىنا سەيكەس 21 ناۋرىز «حالىقارالىق ناۋرىز كٷنٸ» رەتٸندە اتالىپ ٶتەدٸ. باس اسسامبلەيا ٶزٸنٸڭ بەرگەن تٷسٸنٸكتەمەسٸندە «ناۋرىزدى كٶكتەم مەرەكەسٸ رەتٸندە 3000 جىلدان بەرٸ بالقان تٷبەگٸندە, قارا تەڭٸز ايماعىندا, كاۆكازدا, ورتا ازييادا جەنە تاياۋ شىعىستا 300 ميلليون ادام تويلاپ كەلە جاتقانىن» مەلٸمدەدٸ. ال UNESCO 2009 جىلدىڭ 30 قىركٷيەگٸندە ناۋرىز مەيرامىن ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالار تٸزٸمٸنە ەنگٸزدٸ.
كٷن مەن تٷننٸڭ تەڭەلٸپ, جان-دٷنيەنٸ تٸرٸلتكەن, شارۋانىڭ بٸر مالى ەكەۋ بولىپ, ارقا-باسى كەڭٸپ, اققا اۋزى تيگەن, قىتىمىر قىستىڭ ىزعارىنان قۇتىلىپ, الداعى شۋاقتى كٷندەردەن ٷمٸتتەندٸرگەن ناۋرىز مەرەكەسٸ تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸڭ زور ىقىلاسپەن تويلاناتىن ناعىز حالىقتىق سيپاتتاعى سالتاناتىنا اينالدى. بۇل حالقىمىزدىڭ, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ ەڭ نەگٸزگٸ تامىرىنىڭ بٸرٸ سانالادى.
ناۋرىز مەيرامى كٷندەرٸ ناۋرىز كٶجە دايىندالادى, اپالارىمىز قىسقى سوعىمنىڭ ەبدەن سٷرلەنگەن قادiرلi مٷشەلەرiن وسى كٷنi قازانعا سالادى. سوعىمعا سويىلعان مالدىڭ باسى نەمەسە شەكەسٸ قوسىلىپ, قازى-قارتا, جال-جايا قازانعا تٷسەدٸ. ەت سورپاسىنا كٶجە قايناتادى.
سونداي-اق بۇل كٷنٸ كٶڭٸلٸندە كٸربٸڭٸ بارلار تاتۋلاسادى, ادامدار بٸر-بٸرٸنٸڭ ٷيٸنە كٸرٸپ, قۇتتى بولسىن ايتادى, بۇلاق كٶزٸن اشادى, الدىن الا ٷيٸن, اۋلاسىن كٸر-قوقىستان تازارتادى. ناۋرىزدى «جىل باسى» دەپ تانىعانىمەن, ونىڭ بارشا بولمىسىن, فيلوسوفيياسىن جىل الماسۋمەن شەكتەمەيدٸ. وسى كٷندەرٸ دٷنيەگە كەلگەن سەبيلەرگە ناۋرىزباي, ناۋرىزگٷل سىندى ەسٸمدەر بەرٸلەدٸ. جەر يەسٸ - قىدىر اتا ەلدٸ, ٷيدٸ ارالاپ, باقىت سىيلايدى, باتا بەرەدٸ دەگەن سەنٸم-نانىم جەنە بار. ۇلى اباي ايتقانداي: «...ول كٷندە ناۋرىز دەگەن بٸر جازعىتۇرىم مەيرامى بولىپ, ناۋرىزناما قىلامىز دەپ, توي-تاماشا قىلادى ەكەن».
دەستٷر بويىنشا بۇرىن ناۋرىز مەيرامىن بٷكٸل اۋىل, ەل بولىپ, ەسٸرەسە جاستار جاعى تٷگەلدەي تاڭ شاپاعاتىن قارسى الىپ, ارىقتاردى تازالاپ, سۋ جٸبەرۋدەن, اعاش وتىرعىزىپ, گٷل ەگۋدەن باستايدى. بۇل كٷن جەر-جەردە ات بەيگەسٸ, كٶكپار تارتۋ, قىز قۋۋ, پالۋاندار كٷرەسٸ تەكتەس ۇلتتىق ويىنداردان سايىستار ۇيىمداستىرىلادى. ناۋرىز مەيرامىندا ەركٸم جىلى شىراي سەزٸنە باستاپ, ساعىنىشتى كٶرٸسۋلەرٸمەن, جالىندى قۇشاقتاسۋلارىمەن جاڭا جىلدى قارسى الادى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 2010 جىلدان بەرٸ قازاقستاندا ناۋرىز مەيرامى ٷش كٷن - 21-23 ناۋرىز ارالىعىندا تويلانىپ كەلەدٸ.
ۆيدەوروليكتٸ تٷسٸرگەن - حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى
