Biznesti durys basqarmaý, burys sheshimder qabyldaý, kadrlyq saiasat, kásipkerlerdi qorǵaityn qarjylyq júieniń joqtyǵy – elimizdegi shaǵyn jáne orta biznestiń damýyna kedergi keltirip keledi. Al ekonomister qaýymy bolsa shaǵyn kásipkerlikte mynadai máseleler bar deidi: qarjylyq kórsetkishterdi naqty josparlai almaý, myqty mamannyń tapshylyǵy, ókilettilikterdi oryndy bóle almaý dep kete beredi. Osy rette, sarapshylar biznes-elitaǵa jańa tehnologiialardy qoldanǵan jón deidi. Óitkeni, kompaniia basshysy fizikalyq turǵydan bárine shamasy jetpeidi. Al jańashyldyqtar bolsa qyzmet kórsetýdiń jańa formatyn qalyptastyrady ári jańa taýarlar shyǵarýǵa yqpal etedi.
Zamanaýi Qazaqstannyń qalyptasýyna shaǵyn jáne orta kásipkerlik edáýir áser etti. Olai deitinimiz, dál osy sala ekonomikalyq jáne áleýmettik turaqtylyqtyń negizi. Bul rette, kóptegen analitikalyq ortalyqtar atalǵan sala ekonomikanyń 40-50 paiyzyn alýy qajet dep sanaidy. Máselen, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń Ulybritaniiadaǵy kórsetkishi – 64 paiyz. Germaniiada – 58 paiyz. Al Gollandiiada – shamamen 51,5 paiyzdy quraidy eken. Alaida osyndai úlken kórsetkishterge elimiz áli jete qoimady. Dese de, bul jolda birqatar keshendi jumystar legi jasalyp jatyr. Qazaqstannyń memlekettik saiasatyndaǵy basym baǵyttardyń biri – osy shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý. Ony ilgeriletý – ekonomikalyq áleýet pen áleýmettik ál-aýqattyń artýyna arqaý bolady. Iaǵni, el turǵyndarynyń jaǵdaiy jaqsaryp, turmys sapasy artady.
Kásipkerliktiń kez kelgen túri ikemdi basqarýdy talap etedi. Sebebi, dál osyndai júie damýǵa aparar dańǵyl jol ispettes. Únemi jańa sheshimder izdep, ony qabyldaý da kásiporynnyń alǵa jyljýyna jaǵdai jasaidy. Osyǵan bailanysty jáne joǵaryda atalǵan problemalarǵa tsifrlyq platforma qalai kómektespek?
2018 jyldyń tamyzynda shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý úshin «Qazaqtelekom» AQ bastamasymen tsifrlyq platforma iske qosyldy. Ol búginde Ismet.kz degen ataýmen belgili. Qyzmetteri de kóp qyrly. Aldymen osyǵan uqsas platformalardyń álemdegi jaǵdaiyna nazar aýdarsaq.
Álemdik ahýal
Jalpy alǵanda, álemdegi tsifrlyq ekonomikanyń damýyna innovatsiialar yqpal etedi. Ásirese, biznes salasyna innovatsiialardyń enýi – kóptegen oń ózgerister ákeledi eken. Sol sebepten halyqaralyq qaýymdastyqtar tsifrlyq platformalar boiynsha jumys jasaýdy údete túsýde.
Mundai tsifrlyq platformalar álem elderinde keńinen qoldanysta. Nátijesinde, olardaǵy biznes protsess jaqsarǵan ári damyǵan. Sáikesinshe, ekonomikalyq áleýetteri artqan. Máselen, Úndistandaǵy «Aadhaar» aqparattyq júiesi kúrmeýi qiyn túitkilderdiń túiinin sheshýge atsalysypty. Al M-Pesa degen tsifrlyq platforma bolsa Keniia jáne kóptegen elderge qarjy jáne biznes salasy boiynsha paidasyn tigizýde. Iaǵni, búkil protsesti avtomattandyryp, qarjy salasyna aýqymdy innovatsiialar legin ákelýde. Nátijesinde, memlekettiń damýyna jańa serpin berip, kompaniialar jumysynyń tabysy artýda.
Qazaqstandaǵy jaǵdai
Elimizdegi kásipkerlikke arnalǵan tsifrlyq platformalarǵa keler bolsaq, Ismet.kz ashyq alańy. Ol kásipkerlerdiń jumysyn jeńildetýge baǵyttalǵan. Basty artyqshylyqtary – ýaqytty únemdeýi ári qolmen jasalatyn jumystardy boldyrmai, paida ákelýi. Mundaǵy barlyq operatsiialar tapsyrys boiynsha kompiýter nemese smartfon arqyly júrgiziledi. Elektrondy tsifrlyq qoltańbamen rastalady. Bul degenimiz – búkil jumystardyń zańdy bolýy.
Ismet.kz-tiń kómegimen shaǵyn jáne orta biznes sýbektileri óz ónimderin ilgerilete alady. Sondai-aq, basqa jetkizýshilerden taýarlar men qyzmetterdi satyp ala alady. Portal interfeisine kelsek, ShOB ielerine jeke kabinet beriledi. Buǵan qosa, tsifrlyq qyzmetterge, aqparattyq qyzmetterge qol jetkizýge qosymsha keri bailanys fýnktsiiasy usynylady.
Onyń qyzmetteri shaǵyn jáne orta kásipkerliktegi kedergilerdi joiýǵa baǵyttalǵan. Máselen, utymdy basqarý, júieli qarjylyq sistema, sanaýly minýttarda-aq jasalatyn onlain qujattar, ári olardyń zańdylyǵy, tegin jarnamalyq qyzmet, jańa naryq kózderi, sapaly mamandar, tiimdi tsifrlyq keńes, nesie bólý, aýdit, ulttyq býhgalterlik esep pen apparattyq kassalyq esep jáne t.b. Al analitikalyq qyzmeti bolsa oń sheshim qabyldaýǵa yqpal etip, máselelerdi boldyrmai, tipti aldyn alady. Tsifrlyq dialogy bolsa biznes pen memlekettik bailanysty jaqsartyp, memlekettik qoldaýdy kúsheitedi ári ózara qatynasty damytady. Degenmen, 2020 jylǵa qarai mundai qyzmetter sany – 250-di quraidy dep kútilýde.
Ismet.kz-tiń múmkindikteri qandai? Jáne eldegi ekonomikaǵa qalai úles qosady?
Birinshiden, kásiporyndy fýnktsiialaý jeńildeidi. Ekinshiden, eldegi elektrondyq qyzmet pen elektrondy saýdanyń damýyna yqpal etedi. Úshinshiden, shaǵyn jáne orta kásipkerlerdiń sany artyp, olardyń isi órkendeidi. Bunyń nátijesi – ekonomikalyq jáne áleýmettik ósim arqyly kórinis tabady. Tórtinshiden, ol kásipker úshin taptyrmas biznes-keńesshi. Olai deitin sebebimiz, biznes boiynsha týyndaityn kez kelgen máselege tótep bere alady. Iaǵni, qazirgi shyndyqtarǵa jaýap berýge qaýqary bar. Besinshiden, atalǵan ashyq alań arqyly biznesti tiimdi basqarýǵa bolady. Atap aitqanda, tasymaldaý salasyndaǵy elektrondyq baqylaýdyń arqasynda kóp kedergilerdiń aldyn alýǵa bolady.
