Prezident Qasym-Jomart Toqaev Aqordada AÓSShK Syrtqy ister ministrleri keńesiniń 6-otyrysyna qatysyp otyrǵan delegatsiia basshylarymen kezdesti, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqorda saityna silteme jasap.
Jiynǵa Bahrein, Belarýs, Úndistan, Qatar, Qyrǵyzstan, Mońǵoliia, Resei, Ózbekstan, Túrikmenstan elderiniń syrtqy ister ministrleri, Izraildiń týrizm ministri, sondai-aq 5 halyqaralyq uiym men 15 memlekettiń diplomatiialyq missiiasynyń basshylary qatysty.
Memleket basshysy Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńes ótkizýge Qazaqstannyń bastamashy bolǵanyn jáne Keńestiń geografiialyq aiasy men kún tártibiniń aýqymy keńeigen qurlyqtyq platformaǵa ainalǵanyn atap ótti.
Prezidenttiń pikirinshe, qazirgi tańda beibitshilikti qoldaý, yntymaqtastyq ornatý jáne damý múddesi turǵysynan Aziia elderiniń ujymdyq kúsh-jigeri men danalyǵyn úilestirý úshin Keńestiń áleýeti zor.
Qasym-Jomart Toqaev AÓSShK-ke múshe memleketterdiń bárine jáne Keńes hatshylyǵyna Qazaqstannyń tóraǵalyǵy aiasynda jasalǵan ózara tabysty is-qimyldary úshin rizashylyǵyn bildirdi.
– Ózderińizge málim, biz AÓSShK-ti tolyqqandy halyqaralyq uiymǵa ainaldyrýdyń strategiialyq maqsattaryna negizdelgen birqatar mańyzdy basymdyqtardy aiqyndadyq. Keńestiń halyqaralyq uiymǵa qajetti barlyq elementteri, atap aitqanda negizgi qujattary, basqarýshy jáne jumys organdary, operativtik biýdjeti men turaqty hatshylyǵy bar. Usynylyp otyrǵan transformatsiia Aziianyń jahandyq isterdi retteýdegi jańa rólin aiqyn kórsetedi. Bul qadam Keńeske múshe memleketterdiń iri qurlyqtaǵy ortaq, biryńǵai jáne tutas qaýipsizdiktiń arhitektýrasyn qalyptastyrýǵa beiildi ekenin naqtylaidy, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sondai-aq Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń Keńeske tóraǵalyǵyn shektegen COVID-19 indeti saldarynan týyndaǵan kedergiler týraly aitty. Osyǵan bailanysty Memleket basshysy Keńeske múshe elderge kelesi bastamalardy qoldaýdy usyndy.
– Birinshiden, Ǵulamalar keńesiniń basshysy laýazymyna AÓSShK-tiń negizin qalaýshy, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń kandidatýrasyn usyný – men úshin úlken mártebe. Ekinshiden, 2022-2024 jyldary AÓSShK tóraǵalyǵyna Qazaqstandy usynamyn. Elimizdiń kandidatýrasy maquldanǵan jaǵdaida Keńestiń igi missiiasyn oryndaý úshin ujymdyq kúsh-jigerdi nyǵaitý jolynda jańa mandatty paidalanýǵa mindetteme alamyz, – dedi Memleket basshysy.
Prezident óz sózinde qubylmaly strategiialyq jaǵdaida Aziia qurlyǵy geosaiasi kúrestiń basty alańyna ainalyp otyrǵanyn aitty.
– Biryńǵai jáne syndarly tásil usynyp, ózimizge zor jaýapkershilik pen mindet júktegen jaǵdaida Aziia XXI ǵasyrdyń kóshbasshysy bolatynyna senimdimin. Bul rette, AÓSShK Aziiadaǵy qaýipsizdiktiń, yntymaqtastyq pen ortaq órkendeýdiń nysanyn qalyptastyra alatyn biryńǵai forýmǵa ainalady degen úmittemiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti aldaǵy jyldary AÓSShK mán berýge tiisti birqatar ózekti mindetterdi atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, Keńestiń negizgi mindeti ózara senimdi kúsheitýge jáne janjaldardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Prezident senimdi kúsheitý sharalarynyń jańartylǵan Katalogyn ázirleý jónindegi jumystyń sátti oryndalǵanyn atap ótti. Bul qujat epidemiologiialyq qaýipsizdik, qoǵamdyq densaýlyq jáne farmatsevtika, aqparattyq tehnologiialar, terrorizmmen kúres syndy yntymaqtastyqtyń jańa salalaryn qamtidy.
Memleket basshysy Aýǵanstandaǵy jáne oǵan qatysty qazirgi qalyptasqan jaǵdaidy ekinshi ózekti másele retinde atap ótti.
– Ortalyq Aziianyń bes memleketi Aýǵanstannyń qalypty jaǵdaiǵa oralýyna asa múddeli. Qazaqstannyń ustanymy aiqyn. Bizge Aziiadaǵy Úlken oiyn emes, Úlken paida qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, sozylmaly pandemiia jaǵdaiynda vaktsinalardyń barynsha qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý qajet. Sondai-aq Qazaqstan QazVac vaktsinasy arqyly jalpyǵa ortaq densaýlyq saqtaý júiesine qomaqty úles qosýǵa nietti ekenin aitty. Memleket basshysy Keńestegi áriptesterin epidemiologiialyq qaýipsizdik jónindegi jańa senim sharalary aiasynda ujymdyq kúsh-jigerdi jandandyrýǵa shaqyrdy.
Qasym-Jomart Toqaev pandemiia Aziianyń álemdegi ornyn bekemdep alýyna jańa múmkindikter beretin syndarly sát bolýy da múmkin ekenin aitty.
– Qazirdiń ózinde bizdiń aimaq ǵalamdyq tartylys kúshine ainaldy. Bunda álem halqynyń 60 paiyzy, tutynýshylyq qabileti bar ólshemmen alǵanda, álemdik IJÓ 40 paiyzy osynda shoǵyrlanǵan. Osy qurlyqta óte qýatty Eýraziialyq ekonomikalyq odaq, Ońtústik Shyǵys Aziia elderiniń qaýymdastyǵy, Aziia-Tynyq muhity ekonomikalyq yntymaqtastyǵy jáne Jan-jaqty aimaqtyq ekonomikalyq áriptestik uiymdary jumys isteidi. Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńeske múshe elder ekonomikasynyń ornyqtylyǵyn nyǵaitý úshin joǵaryda atalǵan uiymdarmen yntymaqtastyq máselesine erekshe kóńil bólgen jón dep oilaimyn, – dedi Prezident.
Memleket basshysy Keńes árdaiym ekonomikalyq ólshemin nyǵaitý baǵytynda jumystar atqaryp jatqanyn atap ótti. Naqty aitqanda, qarjylyq tranzaktsiialardyń, qubyr jelileriniń jáne logistikalyq baǵdarlardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý boiynsha jańa sharalar qabyldanady. Sondai-aq Prezident AÓSShK keńistiginde transporttyq dálizderdi odan ári damytýdyń mańyzdy ekenine toqtaldy.
– Bul rette kontinentaldy infraqurylymdyq jobalarǵa uzaqmerzimdi investitsiialar salýǵa úlken múmkindikter bar. Halyqaralyq qarjy institýttarynyń málimetine súiensek, bul sala 2030 jylǵa deiin jyl saiyn 1,7 trillion dollar qarajat salýdy qajet etedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident klimattyń ózgerýine de toqtaldy. Onyń aitýynsha, ǵalamdyq klimattyń ózgerýine bailanysty ornyqty damý ideiasy Keńeske múshe memleketterdiń saiasatynan aiqyn kórinis tabýy kerek.
– Aziia-Tynyq muhity aimaǵy klimattyń ártúrli qubylystaryna jii ushyraidy. Búkil álemdegi tabiǵi apattardyń 40 paiyzy osy aimaqta bolady jáne halqynyń 84 paiyzy zardap shegedi. Bul máseleler klimatqa bailanysty Parij konferentsiiasynan keiingi SOR26 Sammitiniń qarsańynda asa mańyzdy. Glazgodaǵy Kelisimderdiń sapaly oryndalýy adam shyǵynyna jáne turmys deńgeiiniń tómendeýine budan bylai jol bermeý úshin qajet. Sizderdiń elderińiz osy ózekti máselelerdi ilgeriletýge yqpal etedi dep úmittenemiz, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Ortalyq Aziianyń, Taiaý Shyǵys pen Aziianyń ózge de aimaqtaryndaǵy azyq-túlik jáne sý qaýipsizdigine zardabyn tigizetin aýa raiynyń ekstremaldy qubylystarynyń jiileýine alańdaýshylyq bildirdi.
– Qazaqstan azyq-túlik tasymaldaý boiynsha jahandyq tizimdegi belsendi el ári Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam uiymyn qurýǵa bastamashy bolǵan memleket retinde atalǵan máselelerge AÓSShK-tiń kún tártibinde basymdyq berilýge tiis dep sanaidy. Bul bizdiń inkliýzivti damýymyz ben áleýmettik igiligimizdi, ásirese pandemiiadan keiingi kezeńde qoldaý úshin mańyzdy, – dedi Prezident.
Memleket basshysy geosaiasi jaǵdaidyń ýshyǵýyna bailanysty «tehnologiialyq temir shekaranyń» birte-birte aiqyndalyp kele jatqanyn atap ótti. Osyǵan orai Prezident Qazaqstannyń AÓSShK-ke múshe eldermen tehnologiialyq seriktestikti tereńdetýge múddeli ekenin aitty. Qasym-Jomart Toqaev AÓSShK Katalogynyń jańa ári senimdi sharasy retinde IT salasynda yntymaqtastyq ornatýdyń máni zor ekenin jetkizdi.
Memleket basshysy qarjy salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeitý máselesine de arnaiy toqtaldy.
– Biz AÓSShK qarjy sammitiniń qorytyndylaryn qoldaimyz. Búginde Qazaqstan eýraziialyq keńistiktegi qarjy naryǵynda mańyzdy ról atqaratyn elge ainalyp keledi. Osy rette «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn aitýǵa bolady. Qazirgi ýaqytta bul Ortalyq álemdik institýttardyń ozyq tájiribelerin ushtastyratyn jáne aǵylshyn quqyǵyna negizdelgen zamanaýi quraldardy paidalanatyn qarqyndy qarjy alańyna ainaldy. AÓSShK boiynsha seriktesterimizdi AHQO-nyń múmkindikterin belsendi paidalanýǵa shaqyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezident sóziniń sońynda aitqan usynystarynyń bári ortaq maqsatqa qol jetkizýge, meilinshe qaýipsiz, ornyqty ári órkendegen Aziia qalyptastyrýǵa baǵyttalǵanyn aitty. Osy rette, Qasym-Jomart Toqaev kelesi jyly Qazaqstanda ótetin AÓSShK-tiń 6-sammitiniń mańyzdylyǵyna erekshe mán berdi. Prezidenttiń aitýynsha, sammit «Jańa Álemdegi Jańa Aziia» baǵdaryn aiqyndaýǵa arnalǵan. Memleket basshysy atalǵan is-sharaǵa zor mán beretinin atap ótip, Keńeske múshe elderdiń basshylaryn onyń jumysyna belsendi atsalysýǵa shaqyrdy.
