Búgin QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Prezidenttiń Bes áleýmettik bastamasyn iske asyrý barysyn qaraý aiasynda joǵary bilim berýdiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrý, sondai-aq stýdent jastardyń ómir súrý jaǵdailaryn jaqsartý boiynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly bilim jáne ǵylym ministri Erlan Saǵadiev baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Ministrdiń aitýynsha, 2018 jyly granttar sany 20 myńǵa kóbeitildi. Elimizdegi granttardyń jalpy jyl saiyn bólinetin sany 69 myńǵa jetti: 53 myń stýdent – bakalavriatta, 13 myńy – magistratýrada, 2 myńnan astam adam PhD baǵdarlamalary boiynsha bilim alyp jatyr.
E. Saǵadiev barlyq grant alýshylardyń 50%-y tehnikalyq mamandyqtar boiynsha (34 myń) bilim alyp jatqanyn atap ótti. Olardyń ishinde aqparattyq-kommýnikatsiialyq tehnologiialar, kiberqaýipsizdik, radiotehnika jáne elektronika sekildi eńbek naryǵy úshin mańyzdy baǵyttar bar. «Serpin» baǵdarlamasy boiynsha aýyl jastaryna 5 myń grant qarastyrylǵan. Granttardyń shamamen 20%-y muǵalimderdi daiarlaýǵa, onyń ishinde tildik biliktilikti kúsheitýge baǵyttalǵan.
Barlyq joǵarǵy oqý oryndarynda tehnikalyq jáne aýyl sharýashylyǵy mamandyqtary boiynsha granttar quny ulttyq JOO-lardaǵy granttarmen birdei bolyp, 635 myń teńgeni qurady. Osylaisha, bilim jáne ǵylym ministriniń aitýynsha, Memleket basshysynyń granttardy bólý jáne qunyn arttyrý týraly tapsyrmasy tolyǵymen oryndaldy.
Joǵary bilimniń qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin qosymsha sharalar qabyldanyp jatyr.
Birinshiden, UBT jylyna 4 ret ótkiziledi. 2019 jylǵy qańtar aiynda birinshi ret testileý ótkizildi. Oǵan 35 myńnan asa mektep túlegi qatysty. Olarǵa aqpan aiynan bastap aqyly oqý úshin joǵarǵy oqý oryndaryna túsýge múmkindik berildi.
Ekinshiden, «Bilim týraly» zańǵa engizilgen ózgeristerge sáikes bakalavriatqa uqsas magistratýraǵa qabyldaýdyń jańa modeli engizilýde. Bilim berý grantyn taǵaiyndaý úmitkerlerge JOO tańdaý múmkindigin bere otyryp, keshendi testileý nátijeleriniń negizinde iske asyrylady.
Buǵan qosa, E. Saǵadiev Ministrlik jataqhanalarda jańa oryndardy berý jumystaryn jalǵastyryp jatqanyn aitty. 2019 jyly 5000 oryn berý kózdelgen.
«Búginde úsh jarym ai ishinde bizge 11 144 orynǵa 20 ótinish kelip tústi, 6556 orynǵa 12 kelisimshart jasaldy. Olardyń kóbisi salyna bastady. Sonymen qatar, osy aidyń sońyna deiin 4588 orynǵa taǵy 8 kelisimshart jasasýdy josparlap otyrmyz. Bul – kelesi jyly beriletin jobalar», — dedi E. Saǵadiev.
QR bilim jáne ǵylym ministri osy joba iske asyryla bastaǵannan beri bilim berý uiymdary óz qarajattary esebinen, osy memlekettik tapsyrys tetigin qoldanbai 2780 orynǵa arrnalǵan 10 nysandy engizgenin atap ótti.
Jalpy, 2022 jyldyń sońyna deiin 75 myń jańa oryndardy paidalanýǵa berý úshin barlyq jaǵdai jasalǵan. 170 jer telimi anyqtalǵan. Olardyń 121-i bilim berý uiymdaryna tiesili, 49-yn ákimdikter bólgen. 27 uiym jobalyq-smetalyq qujattamany (JSQ) ázirledi, 62-si ázirlep jatyr. Ázirlengen jáne úlgilik JSQ banki quryldy, ony jobanyń jańa qatysýshylary paidalana alady.
107 joba boiynsha qarjylandyrý kózderi anyqtaldy: 50 joba — óz qarajattary esebinen, 57-sin — investorlardyń qarajaty esebinen iske asyrý josparlanyp otyr.
Tetikke qatysýǵa jeke sektordy tartý máselesi asa ózekti ári yntalandyrýdyń qosymsha sharalaryn talap etedi. Atap aitqanda, QR BǴM Biznestiń jol kartasyn 2025 jylǵa deiin uzartý aiasynda qurylys salýshylardyń nesie mólsherlemelerin sýbsidiialaýdy usynady. Sonymen qatar, jergilikti atqarýshy organdar tarapynan jer telimderin bólý jumysyn jedeldetý qajet.
«Jalpy alǵanda, Memleket basshysynyń Úshinshi bastamasy josparlanǵan merzim aiasynda júzege asyrylyp jatyr jáne ony turaqty baqylaýda ustap otyrmyz», — dep túiindedi E. Saǵadiev.
