Foto: © Sputnik / Abzal Kaliev
Bilim berý júiesinde biýdjet qarajatyn jymqyrýdyń turaqty qylmystyq shemalary ashyldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" Antikor baspasóz qyzmetine silteme jasap.
"Sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmet bilim berý júiesindegi jemqorlyq táýekelderine syrtqy taldaý júrgizdi. Búgin vedomstvoaralyq keńeste sol taldaýdyń qorytyndysy shyǵaryldy. Oǵan Prezident Ákimshiliginiń, Ulttyq Banktiń, joǵary aýditorlyq palatanyń ókilderi, Parlament Májilisiniń depýtattary, Bilim jáne tsifrlyq damý ministrleri, qarjy, densaýlyq saqtaý, eńbek jáne áleýmettik qorǵaý vitse-ministrleri jáne qoǵam qairatkerleri qatysty" - delingen habarlamada.
Sońǵy úsh jylda memleket bilim berý salasyn damytýǵa 12,1 trln teńge baǵyttaǵan, bul 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan memlekettik biýdjettiń barlyq shyǵystarynyń 28%-yn quraidy.
«Pedagog mártebesi týraly» Zań qabyldanyp, muǵalimderdiń jalaqysyn eki ese, al ǵylymi dárejesi men sabaqtan tys sabaqtary bolǵan jaǵdaida – úsh ese arttyrýǵa múmkindik berildi.
Áleýmettik qoldaý sharalaryna qaramastan, bilim berý salasy eń kóp jemqorlarlanǵan salalardyń biri bolyp qalyp otyr. 2020 jyldan bastap osy saladaǵy qylmystyq ister boiynsha 143 adam sottalǵan. Memleketke keltirilgen zalal shamamen 11 mlrd teńgeni quraǵan, onyń 5,2 mlrd teńgesi ǵana ótelgen.
"Tek Jetisý oblysynda qalalyq bilim bóliminiń qyzmetkerleri 2,5 jyl ishinde 4,4 mlrd teńgeni urlaǵan. Qylmystyq topqa basshy jáne eki bilim berý bóliminiń býhgalteri, sondai-aq 13 mektep býhgalterleri kirdi.
Mundai qylmystyq shemalar eldiń barlyq aýmaǵynda anyqtaldy. Almaty, Shymkent qalalarynda, Qyzylorda, Aqtóbe jáne Almaty oblystarynda eń iri jymqyrý faktisi tirkeldi" - delingen Antikor habarlamasynda.
Máselen, jemqorlyq táýekelderine syrtqy taldaý nátijeleri boiynsha biýdjet aqshasyn jymqyrýdyń mynadai turaqty tásilderi ashylǵan:
1. Qyzmetkerdiń jalaqysyna onyń laýazymyna qaraǵanda áldeqaida kóp aqsha aýdarǵan;
2. Jalaqy mektepte múldem jumys istemeitin adamdarǵa aýdarylǵan;
3. Qyzmetkerdiń kart-shottaryna jalaqy eseptelip, al tólemderde basqa tulǵanyń tegi kórsetilgen;
4. Bir adamǵa aqsha aýdarymdaryn birneshe ret aýdarǵan;
5. Olar aqshany «óli jandarǵa» - týystary men jaqyndaryna aýdarǵan.
"Joǵaryda atalǵan barlyq jymqyrý ádisteri bir shema arqyly júzege asyrylady. Aldymen býhgalter tólem qujattaryn vedomstvolyq esep júielerinen túsiredi. Ári qarai, qajetti túzetýler qolmen engizilip, burmalanǵan málimetteri bar qujattar keiin tólemge jiberiledi.
Mundai manipýliatsiialar mekteptiń atalǵan býhgalterlik esep júieleri, Ulttyq bilim berý bazasy jáne Qazynashylyq-klient bazasy arasyndaǵy integratsiianyń bolmaýyna bailanysty júzege asqan.
Osyndai faktilerdi boldyrmaý maqsatynda keńes qorytyndysy boiynsha ýákiletti organdar arasynda bilim berý salasyndaǵy sybailas jemqorlyq táýekelderin joiý jónindegi «Jol kartasyna» qol qoiyldy" - dep habarlady agenttiktiń baspasóz qyzmeti.
