Osydan bir apta buryn másele qaita kóterildi. Qaitadan deitin sebebimiz, 2014 jyly Almaty qalasynyń Aqjar aýylyndaǵy Berdibek Soqpaqbaev atyndaǵy mekteptiń ataýy ózgerip, jazýshy esimi alynyp tastalǵan. Sodan beri «№188 jalpy bilim beretin orta mektep» dep qana atalyp júr. Oǵan sebep – bir qujattyń tabylmaýy.
«1992-1993 jyly 1 qyrkúiekte qazaq orta mektebi bolyp ashyldy. 1993 jyly №9-362 sheshimi boiynsha balalar jazýshysy, klassik B.Soqpaqbaevtyń esimi berildi. 03.07.2014 jyly Almaty qalasynyń ákimi A.Esimovtyń 3/539 qaýlysy negizinde mekteptiń aty «№188 jalpy bilim beretin mektep» kommýnaldyq memlekettik mekemesi bolyp ózgertildi. Syiymdylyǵy 1200 oryndy. Búgingi tańda mektepte 1388 oqýshy oqityn 52 synyp komplektisi bar». Mektep dálizindegi taqtada osylai dep tur. Máseleni anyqtaý úshin bul iske qatysy bar adamdardy áńgime tarttyq. Mektepke de bas suqtyq.
Bazargúl MÁÝLENOVA, mektep direktory:
Qujatty áli de izdestirip jatyrmyz
– Mektep buryn Almaty oblysynyń aýmaǵyna qaraǵan bolatyn. 2014 jyly Almaty qalasynyń aýmaǵy keńeigende, mektep qala aýmaǵyna ótti. Mine, osy kezde mektep ataýy ózgergen. Oǵan sebep – mekteptiń Berdibek Soqpaqbaev atynda ekenin dáleldeitin qujat, iaǵni 1993 jylǵy sheshim tabylmaǵan. Sodan keiin tek «№188 orta mektep» bolyp qana qalǵan. Ol qujattyń qaida qalǵanyn eshkim bilmeidi. Oblysqa, muraǵatqa qanshama hat jazyp izdestirgenmen, tabylmady. Áli de izdestirip jatyrmyz. Sol qujatsyz-aq mektep atyna klassiktiń atyn qaldyrý jóninde joǵaryǵa, jan-jaqqa hat jazyp jatyrmyz. Men mektep basshylyǵyna ataý ózgertilgennen keiin keldim.
Áleýmettik jelilerde «ol mektepke ákesiniń atyn bere me» dep jatqandar bar eken. Ol meniń namysyma tidi. Qarańǵylyq qoi. Berdibek Soqpaqbaevqa jany ashityn adam bolsa, mán-jaidy bilmei jatyp olai jazbas edi.
Al jaǵdai oń sheshilip, mekteptiń ataýy biz oilaǵandai ózgerer bolsa, biz balalar jazýshysyn nasihattaýǵa, klassiktiń atyna jumys isteýge qashanda daiynbyz. Ondai jumystar buǵan deiin de jasalǵan.
Samal SOQPAQBAEVA, jazýshynyń qyzy:
Mektep ataýyn ózgertken adam el aldyna shyqsyn
– Qai jyly, qandai qaýly qabyldanǵanyn anyq bilmeimin, biraq onshaqty jyl buryn sol mektepke qyzym ekeýmizdi shaqyrǵan. Sonda ákemniń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan saltanatty jiyn ótti. «Mektep Berdibek Soqpaqbaevtyń atynda bolǵannan keiin mundai sharalardy jyl saiyn ótkizip turamyz, shaqyrǵanda kelip tursańyzdar» dep aitqan bolatyn. Solai keliskenbiz. Odan keiin ondai jiyn bolǵan joq, eshkim eshteńe demedi. Al ózimniń kópten oryndai almai júrgen armanym bar. Mekteptiń aldy úlken ashyq alań. Sol jerge «Meniń atym Qojadaǵy» keiipkerdiń músinin ornatyp qoisa qandai tamasha bolar edi! «Meniń atym Qoja» kitaby da, oǵan túsirilgen film de qazaq atyn álemge áigiledi. Sondai oimen júrgende maǵan bireý: «Samal, sen estidiń be, ol mektepten ákeńniń atyn alyp tastaǵan», – dedi. Men oǵan senbedim, bos sóz shyǵar dep oiladym. Ózim Jazýshylar odaǵynyń múshesimin. Sol jaqqa habarlasyp, mán-jaidy anyqtaýyn suradym. Olardan da eshqandai habar bolmady. Sondyqtan ol mektepke nemese ákimshilikke baryp, surastyrýdy jón kórmedim. Óitkeni resmi adam emespin. Bilgenderi sol shyǵar dep, qoidym. Bul máseleni qaita kóterip jatqandaryńyz durys. Bul ataýdy ózgertken mektep ákimshiligi emes qoi. Sondyqtan joǵary jaqtan osyndai sheshimdi qabyldaǵan adam eldiń aldyna shyǵyp jaýap berý kerek. Qandai oimen qabyldady, kimniń usynysy boldy – istegen isine jaýap bersin. Bul bizdiń mádenietimizdiń deńgeiin kórsetip tur. Uiat nárse!
Saǵatbek MEDEÝBEKULY, aqyn, bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri:
Sheshimdi qaita qabyldasa, aýyrlyq etpeidi dep oilaimyn
– Berdibek Soqpaqbaev atyndaǵy mektep ekenin dáleldeitin talai qujattarǵa mór basyldy. Al mórdi alý úshin ony dáleldeitin qujattyń bolýy mindetti ǵoi. Mektep birinshi Qaskeleń aýdanyna, sosyn Qarasai aýdanyna, Odan Áýezov, Naýryzbai aýdandaryna aýysty. Osyndai kezde qujat bir qaltarysta qalyp tur ǵoi. Is basynda otyrǵan adamdardyń rýhynyń tómendiginen bolar, Berdibek Soqpaqbaevtyń kim ekenin biletin bolsa, mekteptiń ataýyn ózgerter kezde óshirmei, qaita eki ese úlkeitin jazyp jiberer me edi dep oilaimyn. Jaraidy, ol sheshim joǵalǵan eken, aýys-túiis kezinde qaltarysta qalǵan eken, ol kezdegi adamdar aýysyp ketken eken, endi qazaq ádebietiniń tarihi tulǵasy, klassik jazýshylardyń biri Berdibek Soqpaqbaev atyndaǵy mektep bolsa, qandai artyqtyǵy bar?! Sondyqtan qaitadan bir jinalys ashyp, qoǵamdyq pikirlerdi eskere otyryp, qaita sheshim qabyldasa aýyrlyq etpeidi, menińshe.
Kezinde mekteptiń ataýy túsip qalǵan kezde Jazýshylar odaǵyna baryp, sol kezdegi tóraǵa Nurlan Orazalinge jaǵdaidy aitqanmyn. Ol kisi oblys ákimshiligine habarlasyp, sheshim týraly qujatty suratty. 1993 jyly 15 qyrkúiekte shyqqan №135 sheshim dep aitqan bolatyn.
Biz qujatty qalai izdedik?
Mine, mán-jai osyndai. Bir qyzyǵy, Saǵatbek Medeýbekuly aitqan sheshimniń nómiri men mektep taqtasyndaǵy mekteptiń ataýyn ózgertý týraly sheshim eki túrli. Iaǵni birinde – №135, endi birinde – №9-362. Qaisysyna senemiz?! Isti ary qarai óz betimizshe jalǵastyrǵymyz keldi. Oblystyq arhivke tarttyq. Almaty oblysynyń memlekettik arhivi qala irgesindegi Almalybaq degen aýylda eken. Arhivke kirgen kitaphanaǵa kirgennen qiyn eken, atalǵan qujatqa qol jetkizý úshin qanshama qaǵaz toltyrdyq. Basshylyqqa ótinish jazdyq. Ony kútý de ájepteýir ýaqyt aldy. Telefon, artyq zatsyz ózińiz ǵana kiresiz. Tústen keiin ǵana sarǵaiǵan qaǵazdardyń papkisi kele bastady. Birinen soń birin aýdardyq. 1993 jyly oblystyq bilim basqarmasynyń shyǵarǵan sheshimderi, qol qoiǵan qundy qujattar. Ózińmen «qurdas» qaǵazdar aldyńnan shyǵa kelgende úmit ulǵaia túsedi eken. Kelesi qaǵaz shyǵar dep birin qaldyrmai tekserdik. Nómir boiynsha da, belgilengen merzim boiynsha da izdedik. Odan bólek 1993 jylǵy barlyq qujatty aýdaryp-tóńkerdik. Ushty-kúili joq. Biraq úmit úzilmek emes.
Aitpaqshy, bir qujattan Berdibek Soqpaqbaevtyń esimine kózim túskende, entigip baryp basyldym. Basqa qujat eken. 1993 jyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵy janynan qurylǵan Berdibek Soqpaqbaev atyndaǵy balalar ádebieti qaýymdastyǵynyń tóraǵasy, jazýshy Tynymbai Nurmaǵanbetovtyń Almaty oblysynyń ákimdigine jazǵan ótinish haty eken. Hatta balalar ádebietin damytýǵa, qaýymdastyq jumysyn arttyrýǵa ákimdikten kómek surapty…
P.S. Bul istiń aiaqsyz qalatynyna sengimiz kelmeidi. Áleýmettik jelilerde qoǵam belsendileri bas kótere bastady. Qujat tabylmaǵan kúnniń ózinde mektepke jazýshynyń atyn berý týraly sheshim jariialansyn dep dabyl qaǵyp jatyr.
Al bizge sol qujat arhivtiń bir buryshynda jatqandai seziledi…
Asylan TILEGEN
«Ulan» gazeti, №34
21 tamyz 2018 jyl
