Belarýste avtoritar basshy Aleksandr Lýkashenkonyń otstavkasyn talap etkenderdi qýǵyndaý kúsheigen shaqta jazýshy, Nobel syilyǵynyń laýreaty 72 jastaǵy Svetlana Aleksievichtiń de tergeýge shaqyrylǵany belgili boldy. Tergeý komiteti 26 tamyzda Aleksievichten suraq-jaýap alady. Bir kún buryn oppozitsiianyń úilestirý keńesiniń eki múshesi "ruqsat etilmegen miting uiymdastyrǵany úshin" qamaýǵa alynǵan edi.
Lýkashenko buǵan deiin oppozitsiia qurǵan úilestirý keńesin "bilikti basyp alýǵa talpyndy" dep aiyptaǵan. Al keńes ókilderi eldiń konstitýtsiialyq qurylymyn ózgertýdi kózdep otyrmaǵanyn, biliktiń beibit jolmen aýysýy úshin úkimetpen kelissóz jasaýdy maqsat etip otyrǵanyn aitqan.
Shamamen otyz shaqty múshesi bar oppozitsiialyq keńestiń quramyna osyǵan deiin Aleksievich te kirgen edi. 21 tamyzdan beri bilik oppozitsiia músheleriniń ústinen qylmystyq is qozǵap, sot arqyly qýǵyndap jatyr.
Batys elderi resmi qorytyndysyn moiyndamaǵan daýly prezident sailaýyna qatysqan oppozitsiia jetekshisi Svetlana Tihanovskaia "eldegi demokratiialyq qozǵalystyń saǵy synbaidy" dep málimdedi. “Belarýs azamattary eki apta boiy qaisarlyq kórsetti” dedi Litvada turyp jatqan Tihanovskaia.
Eýroodaq ókili AFP agenttigine bergen jaýabynda syrtqy ister ministrler blogy 26 tamyzda Belarýstegi daýys urlaý men narazylardy jazalaýǵa qatysy bar 15-20 shaqty resmi tulǵanyń aktivterin buǵattap, saiahattaýyna tyiym salý máselesin talqylaidy dep aitqan.
Belarýs jazýshysy, Nobel syilyǵynyń laýreaty Svetlana Aleksievichtiń Azattyqtyń Belarýs qyzmetine bergen suhbatynan:
– Aleksandr Lýkashenkoǵa ne aitar edińiz?
– ...Men jýrnalist Svetlana Kalinkina sekildi "Ádemi ketseńshi!..." dep aitqym kelýshi edi. Biraq bulai aitýǵa tym kesh, qan tógilip qoidy. Kesh bolmai turǵanda, adamdardy qara túnekke túsirmei jáne azamattyq soǵysqa jetkizbei turǵanyńda, ket! Ket! Eshkim Maidandy, qannyń tógilgenin qalamaidy. Bilikti tek óziń qalap otyrsyń jáne seniń bul qalaýyń qandy qajet etip tur.
– Svetlana Tihanovskaianyń Belarýsten Litvaǵa ketýin qalai baǵalaisyz?
– Men kópshilik pikirimen kelisemin, Tihanovskaia óz isin aiaqtady. Ol ózgeriske degen qulshynystyń, jańa ómirge degen qulshynystyń, aqiqatty ańsaýdyń, ulty men jary úshin ózin qurban etýdiń simvoly boldy jáne bola bermek. Endi adamnyń kúshi sheksiz emes qoi. Ol qolynan kelgenin jasady. Ol týraly qandai da bir teris pikir aita almaimyn. Endi aldyńǵy shepke erler shyqsyn. Mine, Ulttyq qutqarý komiteti qurylyp otyr, endi elita da jinalýy tiis, kúreske qoǵam bolyp jumylý qajet. Bar júkti bul úsh áielge artyp qoiýǵa bolmaidy.
Veronika Tsepkalo, Mariia Kolesnikova, Svetlana Tihanovskaia – bul úsheýi de keremet jandar. Mariia áli de qyzmetinde. Al eger qyl ústinde balalarynyń ómiri tursa, Svetlana men Veronikanyń bir sát úzilis alýy tańǵalarlyq emes. Men bizdiń organdardyń qalai áreket etetinin, qalai qorqytatynyn bilemin. Menińshe, olar oralady.
Aýdarǵan Sherhan Talap
