Balqash kóliniń ońtústik jaǵalaýy jáne osydan shyǵysqa qaraiǵy 1 mln gektar jerde jolbarys sanyn 100-den 200-ge deiin jetkizýge bolady, dep habarlaidy "Ult aqparat" kologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstary ministrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ile ózeniniń saǵasyndaǵy Balqash kóliniń ońtústik jaǵalaýy jáne osydan shyǵysqa qaraiǵy jer Turan jolbarysy jersindiriletin aýmaq retinde tańdalyp otyr. Bul mańda jolbarys meken etýge jaraityn 1 mln gektar jer bar. Boljam boiynsha, aýmaqta Kaspii jolbarysynyń sanyn 100-den 200-ge deiin jetkizýge bolady.
Turan jolbarystary Taiaý Shyǵystyń 13 elinde, Kavkazda, Ortalyq Aziiada Túrkiiadan Qytaidyń soltústik-batysyna deiingi jerde mekendegen.
Ǵalymdardyń pikirinshe, Turan jolbarystarynyń joǵalyp ketýiniń negizgi sebebi aýlaýdan, jolbarystyń negizgi qoregi tuiaqty janýarlarǵa shekteýsiz qyrý pen irrigatsiialyq jobalar áserinen meken etý ortasynyń búlinýi.
Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstary ministrligi Balqash mańyndaǵy jolbarystaryn qalpyna keltirýdiń 15 jylǵa arnalǵan baǵdarlamasyn jasady. Ol ańnyń meken etý ortasyn daiyndaý, jolbarysty tabiǵatqa jiberý jáne baǵdarlamanyń júzege asýyn baqylaý sharalaryn qamtidy.
2018 jyly «Ile-Balqash» rezervaty quryldy. Aýmaqty brakonerlerden qorǵaý, zańsyz tabiǵat paidalaný jumystaryna jol bermeý sharalary júzege asyrylýda. Sonymen birge biotehenikalyq sharalar arqyly qabandardy kóbeitý, buqar buǵylarynyń popýliatsiiasyn qalpyna keltirý jumystary júrip jatyr. Osy atalǵandardan keiin ekojúie jolbarys popýliatsiiasyn ustap turýǵa qabiletti bolady. Reintrodýktsiia úshin amýr jolbarystary ákelinedi.
Aita keteiik, 2010 jyly Qazaqstan halyqaralyq jolbarys sammitinde Ortalyq Aziiaǵa Turan jolbarystaryn qaitarýǵa daiyn ekenin málimdedi. Al 2017 jyly Qazaqstan men Búkilálemdik jabaiy tabiǵat qory (WWF) Ońtústik Balqash mańy men Ileniń Delta aýdanynda jolbarystyń reinstrodýktsiiasy Baǵdarlamasyn júzege asyrý týraly memorandýmǵa qol qoiyldy.
