Foto: Depositphotos
Qazaqstanda balalarǵa arnalǵan qazaqsha kontent 2025 jyly buryn-sońdy bolmaǵan qarqynmen damyp keledi. Memleket tarapynan animatsiia salasyna qoldaý artty. Jyl boiy keminde 10 jańa otandyq mýltfilm men animatsiialyq joba shyǵarylady dep josparlanǵan. Bul – tek tsifrlyq statistika emes, ulttyq mádeniet, til jáne tarihi–rýhani qundylyqtardy bala sanasyna jetkizýdiń naqty kórinisi. Osy oraida Ult.kz tilshisi biyl qandai balalar kontenti daiyndalǵanyn tizbektep kórdi.
Burynǵy klassikalyq mýltfilmder qaita óńdelip, jańǵyrtylyp jatyr. Memlekettik qoldaý, tsifrlyq platformalardyń keńeiýi, dýbliaj indýstriiasynyń belsendiligi – bári balaǵa ana tilinde sapaly media jetkizýge baǵyttalǵan mańyzdy qadamdar. Qazaqsha mýltfilmder men onlain kontent balalarǵa tek kóńil kóterý ǵana emes, ulttyq qundylyqty, tarih pen rýhani álemdi jetkizetin quralǵa ainalyp otyr.
Balalarǵa qarjylyq saýattylyqty úiretetin mýltfilm
2025 jyldyń sońyna qarai «Qarjy álemi» atty animatsiialyq serial jaryqqa shyqty. QR Oqý-aǵartý ministrliginiń «Órleý» ortalyǵy men QR Ulttyq Banki birlesip daiyndaǵan bul joba mektep oqýshylaryna aqsha basqarýdyń negizgi daǵdylaryn úiretedi.
Serial keiipkerleri Barys, Arqar, Qulan, Sileýsin, Tiin, Surtyshqan men Kirpi kúndelikti ómirdegi qarjylyq jaǵdailardy kórsete otyryp, aqshany durys jumsaý, jinaý, josparlaý, eńbek etý daǵdylaryn balalarǵa jetkizedi. Sonymen qatar, alaiaqtyq shemalar men qarjylyq piramidalardan saqtaný joldary da qarapaiym tilmen kórsetiledi. Mýltserial qazaq jáne orys tilderinde ázirlenip, qarjy men bilim berý salasyndaǵy sarapshylardyń birlesken stsenariiimen jasaldy.
2025 jylǵy basty otandyq mýltfilmder
Altyn adam kinoteatrlarda kórsetilgen tolyqmetrajdy animatsiialyq kartina. Filmde saq dáýiri, batyrlyq, rýhani qundylyqtar sátteri sýretteledi – basty keiipker Han Táńiri shyńyna «Máńgilik Otty» izdeýge attanady. Bul joba balalarǵa ulttyq mádeniet pen tarihty jetkizýdiń jańa jolyn ashty.
Toqash pen Baqash 13 seriialy mýltserial memlekettik qoldaý arqyly jasalǵan jańa balalar jobasy. 2025 jylǵy qazaqstandyq animatsiianyń damýy men ulttyq kontentke qyzyǵýshylyqtyń artýynyń kórinisi.
Qysqametrajdy jobalar «Úmit árdaiym janymyzda» jáne 2D/3D formatyndaǵy birneshe jańa mýltfilmder de jaryq kórýde. 2025 jyly memlekettik qoldaý aiasynda animatsiia óndirisi artty, otandyq mýltfilmder sany kóbeidi.
Halyqaralyq jobalar qazaq tilinde
«Ańdar shahary 2» Almatyda Disney stýdiiasynyń álemge tanymal animatsiialyq filminiń qazaq tilindegi tusaýkeseri ótti. Disney sońǵy jyldary qazaq tilin resmi dýbliaj baǵdarlamasyna qosyp, álemdik premeralaryn qazaqsha shyǵara bastady. Bul til saiasatynyń jáne kórermen talǵamynyń airyqsha belgisi.
Filmniń basty keiipkerlerin qazaqsha sóiletken artisterdiń qatarynda aktrisa jáne ánshi Sabira Jarasqyzy – Djýdi Hoppstyń, teatr jáne kino aktery Baqytjan Álpeiis – Milton Rycevichtyń, akter Asan Májit – Bogo Basekeniń (Kapitan Býivolson), al Erkebulan Daiyrov – Dáý Myrzanyń (Mister Big) daýysyn dybystady.
«Endi «Ańdar shahary» syndy tanymal týyndynyń ekinshi bólimi qazaq tilinde kórsetiledi. Bul bizdiń mádeni keńistigimizdegi úlken ózgeristi kórsetetin eleýli oqiǵa. Álemdik deńgeidegi kontentti qazaqsha tamashalaý qalypty ári tamasha dástúrge ainalyp keledi. Bul animatsiialyq film álemniń qyryqqa jýyq tiline aýdaryldy. Qazaq tili osy iri tildermen bir qatarda tur. Disney sekildi álemdik stýdiialardyń óz týyndysyn qazaqsha sóiletýi – bizdiń qoǵamnyń mádeni talǵamynyń jáne tilge degen jańa ustanymnyń nátijesi. Dál osyndai jobalar tilimizdiń tabiǵi ortasyn keńeitýge zor yqpal etedi», – dedi R.Kenjehanuly.
«Lilo men Stich» jáne «Elio» álemdik stýdiialar filmderiniń qazaq tilindegi nusqalary balalarǵa sapaly kontent usynýda. «Elio» filminde basty keiipker ózin jańa álemde taýyp, dostyq, batyldyq jáne jaýapkershilik sabaqtaryn úirenedi. Bul filmder tek kóńil kóterý emes, ár balaǵa ózin taný men damý jolyn kórsetetin nusqaýlyqqa ainaldy.
«Bul biregei týyndy, eshqandai filmniń jalǵasy emes, qaita túsirilmegen. Aq paraqqa jańadan jazylǵan jańa hikaia. Basty keiipker Elio jer ǵalamsharynda ózin jalǵyz sezinedi. Keiipker óte jas bala. Keiipkerge mundai drammatýrgiialyq aýyr jaǵdailardan ótý ońai nárse emes. biraq Elio esh moiymai, buryn sońdy eshkim baiqamaǵan jigerlikti, batyldyqty taýyp, dos taba bilip jáne eń bastysy jerdiń ózi úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinedi. Buǵan deiin mensinbegen nemese qashqysy kelgen jerge qaita asyǵady. Eń bastysy ol jerde óziniń otbasy bar ekenin túsinedi. Bul otbasyny zertteitin, ásirese balalardyń tabiǵatyn zertteitin adamdardyń tilimen aitqanda neshe túrli terminder tabylady. Degenmen osy filmniń ózinde Elio bizge úirenshikti tásildersiz-aq problemalarmen kúrese biledi, oilamaǵan jerden dos tabady. Al dosy onyń ómirin túbegeili ózgertedi», – deidi Disney men Pixar-dyń «Elio» filminiń dýbliaj rejisseri Shah-Murat Ordabaev.
Qazaqsha YouTube álemi
Balapan TV, Dara Bala, Qazyna Kids, STEM Kids KZ arnalary arqyly balalarǵa qazaqsha rolikter qoljetimdi boldy. Bul platformalar tek kóńil kóterip qana qoimai, álippe úirený, sandy sanaý, logikalyq oilaý, ǵylymi tájiribe jasaýǵa múmkindik beredi.
Biyl qarjylyq saýattylyqqa, qaýipsizdikke, ádepke arnalǵan mýltfilmder paida boldy. Mysaly, Qarjy monitoringi agenttiginiń arnaiy jobalary arqyly balalar alaiaqtyq shemalardan saq bolýdy úirenedi. Sonymen qatar, Kids Qazaq interaktivti platformasy men STEM Kids jobalary balalardyń bilimin oinaý arqyly damytýdy qamtamasyz etedi.
Mádeniet pen tárbie
2025 jyly balalar kontenti tek tsifrlyq ósim emes, ulttyq mádeniet pen tildiń damýynyń naqty kórinisi boldy. Memlekettik qoldaý, jańa animatsiialyq jobalar, dýbliaj indýstriiasynyń belsendiligi – bári qazaq tilinde balaǵa sapaly media usynýǵa baǵyttalǵan naqty qadamdar.
Bolashaqta balalarǵa arnalǵan qazaqsha mýltfilmder men bilim berý kontentiniń sany arta bermek. Árbir jańa týyndy – tek kóńil kóterý emes, balanyń ana tilinde ósýi, ulttyq qundylyqpen tárbielenýi úshin mańyzdy.
Aqbota Musabekqyzy
