Balabaqshalardy qarjylandyrý máselesi qatań qadaǵalanady

Balabaqshalardy qarjylandyrý máselesi qatań qadaǵalanady


Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldynyń tóraǵalyǵymen oblystaǵy mektepke deiingi bilim berý uiymdarynyń ózekti máseleleri talqylanǵan májilis ótti, dep habarlaidy «Ult aqparat» oblys ákimdiginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

Óńir basshysy balabaqshalardyń talapqa sai bolýyn qatań qadaǵalaý, tiimdi qarjylandyrylýyn baqylaý qajet ekenin erekshe atap ótti. Arnaiy monitoring barysy kóptegen balabaqshalardyń bala sanyna sai memlekettik tapsyrys alyp otyrǵanymen, tekserý nátijesinde sol bólingen qarjyǵa sai bala joq ekeni anyqtalǵan. Ekinshiden, birqatar balabaqshalar sanitarlyq jáne basqa da talaptarǵa sai emes. Tekserý qorytyndysy oblys ákimine baiandaldy.

«Jaǵdaiy jasalmaǵan ǵimarattarda ósken bala ne kóredi? Qandai tárbie alady? Ol tárbie men bilim alatyn oryn ǵoi. Eger de balabaqsha ieleriniń ózi osyndai jaǵdaiǵa jetkizip otyrsa, olar balalardyń jaǵdaiyn oilap otyr dei almaimyz. Biz osyǵan tosqaýyl qoiýymyz kerek. Qajet bolsa, quqyq qorǵaý organdary kemshilikterdi anyqtap, zań aiasynda shara kórýge tiis», – degen Darhan Satybaldy jaýapty basshylarǵa osy saladaǵy olqylyqtardy joiý jóninde naqty tapsyrmalar berdi.

2021 jyldyń qarasha-jeltoqsan ailarynda oblys ákimi apparaty men basqarmalary jáne Qazaqstannyń úzdiksiz bilim berý qaýymdastyǵymen arnaiy jumysshy top qurylyp, 17 aýdan, qalalardaǵy memlekettik tapsyrys berilgen 1393 balabaqshaǵa (154 214 balaǵa) monitoring jumysy júrgizilgen. Onyń 268-i – memlekettik, 1012-si – jekemenshik. Júrgizilgen monitoring barysynda óreskel zań buzýshylyqtar anyqtalǵan.

Máselen, Tólebi aýdany boiynsha 6 jekemenshik balabaqshada 80% balalar tek qujat júzinde ǵana tirkelgen, ata-ana ótinishteriniń 90% birdei qoljazbamen toltyrylǵan. Barlyq aýdan, qalalardaǵy jekemenshik balabaqshalarda buzýshylyqtar birkelki. Atap aitqanda, balabaqsha ǵimaratymen jatyn jáne oiyn bólmeleriniń sanitarlyq talaptarǵa sáikes kelmeýi; qujatta kórsetilgen tósek oryndarmen naqty tósek oryndarynyń sáikes kelmeýi; basqa oblystar men qalalardyń balalaryn tirkeýi; joldamada kórsetilgen ata-analar múldem basqa adamdar bolýy; kóptegen jekemenshik balabaqshalarda – 40, 50%-ǵa deiin, keibir balabaqshalarda tizimdegi balalardyń 80%-nyń joqtyǵy anyqtaldy. Jylý júieleri qalypty jaǵdaidan tómen, qaýipsizdik sharalary saqtalmai irandyq peshpen jylytylatyndary bar. Avtokólik garajyn balabaqshanyń qosymsha korpýsyna ainaldyrý deregi de tirkelgen. Balabaqshada kiim sheshinetin oryn 1 balaǵa keminde 0,7 sharshy metr, oiyn bólmesi 1 balaǵa keminde 2 sharshy metr bolýy tiis. Bul talaptar kóp jerde oryndalmaǵan.

Oblystyq adami áleýetti damytý basqarmasynyń basshysy Dinislam Bolathanulynyń aitýynsha, 2021 jylǵy jeltoqsan jáne 2022 jylǵy qańtar, naýryz ailarynda monitoring nátijesesinde 1-6 jas aralyǵyndaǵy 155 810 balanyń naqty 152 845-si balabaqshada bar ekeni anyqtaldy. 2965 bala qysqartylǵan. Burynǵy kemshilikterdi qaitalamaý maqsatynda memlekettik tapsyrys qarajatyn «SmartNation Balabaqsha» portalynda qaýlyda kórsetilgen tarifteýmen rettep, 3 jastan 6 jasqa deiingi balalardy qamtý qarastyryldy. Buǵan qosymsha osy portal arqyly balanyń balabaqshaǵa kelip-ketýi QR arqyly rastaýdyń pilottyq jobasy engizilýde.

3-6 jastaǵy balalarǵa memlekettik tapsyrys alyp otyrǵan balabaqshalar tizbesi naqtylanady. Balabaqshalar ministrlik bekitken jańa talaptarǵa sai bolýy qajet. Qaǵidaǵa sáikes balalar úshin jaily jaǵdailardy qamtamasyz etken balabaqshalarǵa ǵana memlekettik qoldaý kórsetiledi. Onyń ishinde sanitarlyq-epidemiologiialyq jáne órtke qarsy qaýipsizdik talaptary burynǵydan da kúsheigen. Qorshaýlar, rezervtik, úzdiksiz elektrmen jabdyqtaý júieleri, beinebaqylaý, «Dabyl túimesi» bolýy qajet.

Májiliste oblystyq prokýratýra men ózge de quzyrly organdar, sanitariialyq-epidemiologiialyq baqylaý departamenti jáne basqa da mekeme basshylary men ókilderiniń pikirleri, usynystary tyńdaldy.

Oblys ákimi tarapynan balabaqshalarǵa bólingen qarjyny óz maqsatynda ádil jumsaý, balabaqsha ieleriniń jaýapkershiligin arttyrý, balalarǵa jaily jaǵdai jasaý, jalaqy qaryzy máselesiniń aldyn alý, qarjyny qadaǵalaý jóninde tapsyrmalar berilip, hattamaǵa engizildi. Zańsyzdyqty anyqtap, tiisti shara qoldaný úshin barlyq jaýapty sala ókilderiniń qatysýymen arnaiy komissiia qurylady.