Búgin Almatydaǵy «Turan» ýniversitetinde ótken qalalyq Qoǵamdyq keńeste sóz sóilegen saiasattanýshy Aidos Sarym qazaq filologtarynyń úlken kongresin ótkizýdi usyndy, dep habarlaidy Ult.kz tilshisi QazAqparat agenttigine silteme jasap.
«Qazaq emlesin, orfografiiasyn qazaq ǵalymdarynan artyq eshkim jasai almaidy. Meniń usynysym, qazaq filologtarynyń basyn qosyp, úlken kongress ótkizip, pikirlerin eskerý kerek. Álipbige kóshý ulttyq tutasýdyń, úlken konsensýstyń ózegi bolýy qajet. Ol úshin sózsiz ǵylymǵa negizdelýi kerek», - dedi Aidos Sarym.
Onyń aitýynsha, álipbi halyqqa jasalyp jatqandyqtan halyqtyń da pikirin suraǵan jón.
«Ótkende de aittyq, bul máselege jalpy ǵalymdarymyz daiyn siiaqty. Úlken-kishige jazǵyzyp, syzǵyzyp, zamanaýi tehnologiia: uialy telefon, kompiýterde terip kórip, qai áripti jazǵanda qandai qiyndyqtar týyndaidy, jazylýy qalai bolady sony zertteý qajet. Ekinshi jaǵy bar, álipbidi kompiýterge negizdeý máselesi. Ony da qaraý kerek. Osy ǵylymi zertteý jumystary men zańnyń qabyldanýyn bir ýaqytta jasap shyǵýǵa bolady. Sol lingvistikalyq ǵylymi eksperiment bolashaq zańnyń qabyldanýyna negiz bolsa deimiz. Men ózim birqatar zertteýlerdi qarap shyqtym», - degen Aidos Sarym shet tilinen enetin terminderdiń jazylýyna mán berý qajettigin de kóterdi.
«Latyndy engizýdiń alǵashqy daiyndyq jyldary qazaq tiliniń emlesin, orfoepiialyq, orfografiialyq sózdikterin jasaý qajet. Endi bir másele, bolashaqta, terminderdi qai til arqyly engizip, qoldanatyn bolamyz? Túrik tiline mysaly, kezinde frantsýz tiliniń yqpaly kóp bolǵan. Áli kúnge deiin túriktiń tilinde terminderdiń frantsýz tilindegi nusqasy basymyraq. Al, biz qandai tildegi nusqasyn negizge alýymyz kerek? Búgingi kúni álemdik ǵylymdy, bilimdi jasaýshy aǵylshyn tili desek, bolashaqta qabyldanatyn terminder, zamanaýi terminderdi eń aldymen negizgi óndirýshiniń tiline jaqyn etemiz be? Onda biz bolashaqta «Rýhani modernizeishn», «Qazan revoliýshn» degen siiaqty jazamyz. Bul álipbidi qabyldaý jumysynyń 3-4 paiyzy dep eseptesek, negizgi jumysy qazaq ǵalymdaryna qatysty», - dedi Aidos Sarym.
Búgingi Qoǵamdyq keńes moderatory Rahman Alshanov jiynda aitylǵan usynystar Ulttyq komissiiaǵa usynys retinde joldanatynyn jetkizdi.
.jpg)