Búgin QR Úkimetiniń otyrysynda Premer-Ministr Baqytjan Saǵyntaev jaýapty ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdarǵa egin jinaý jumystaryn ýaqytyly júrgizý úshin qajetti sharalardy qabyldaýdy tapsyrdy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Elimizdegi egin jinaý jumystary jóninde Premer-Ministrdiń orynbasary – aýyl sharýashylyǵy ministri Ómirzaq Shókeev baiandady. Respýblikada dándi daqyldardy jinaý jumystary jalǵasýda. Jalpy jumys shtattyq rejimde júrgizilip jatyr. Búgingi kúnge egin jinaý jumystary Jambyl (95,2%) jáne Túrkistan (95,6%) oblystarynda aiaqtaldy deýge bolady. Osy óńirler boiynsha ortasha túsimdilik gektaryna 21 tsentnerdi qurady.
Jinaý jumystary Aqtóbe, Almaty, Batys Qazaqstan, Pavlodar, Qyzylorda jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda júrgizilip jatyr. Atalǵan oblystarda dándi daqyldar jinalatyn alqap 3 mln gektardy quraidy, onyń 1,1 mln gektary nemese 36,3%-y jinaldy. Gektaryna 18,1 tsentner ortasha túsimdilikpen 2 mln tonna astyq bastyryldy.
«Astyqtyń jalpy jinalymy 20 mln tonna bolady dep boljanýda, bul biylǵy qýańshylyq jaǵdaiynda jaman kórsetkish emes. Negizgi astyq ósiretin óńirler egin jinaýǵa tamyz aiynyń sońynda — qyrkúiek aiynyń basynda kirisedi. Ákimdikterdiń derekteri boiynsha tehnikalar egin jinaýǵa 100% daiyn», — dep málimdedi Ó. Shókeev.
Otyrys barysynda egin jinaý jumystaryn der kezinde júrgizý úshin aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge 394 myń tonna arzandatylǵan janar-jaǵar mai bólingeni atalyp ótti. Shilde aiyna bólingen kólemdi óńirler negizinen tolyqtai aldy. Tamyz aiyna arnalǵan janar-jaǵar mai kólemi (110 myń tonna) úshin aqy tólendi.
Ó. Shókeev jiyn-terim jumystaryna otyndy jetkizý týraly baiandai otyryp, tsifrlandyrýdy engizýdiń oń tájiribesine toqtalyp ótti. Máselen, Pavlodar oblysynda egin jinaý jumystaryna arnalǵan arzandatylǵan janar-jaǵar maidy elektrondy bólý jáne ótkizý boiynsha pilottyq rejimde joba iske asyrylǵan. Kólemder aiqyn, kezek tártibimen, tanaptardyń elektrondyq kartasyna jáne egistikterdiń ǵaryshtyq monitoringine bailanysty bóliýde. QR AShM atalǵan tájiribeni 2019 jylǵy egin sebý jumysynyń basynda barlyq óńirlerge taratýdy josparlap otyr.
Respýblikada jalpy astyq saqtaý syiymdylyǵy 26,7 mln tonnany quraidy, onyń ishinde astyq saqtaý kásiporyndarynda — 13,7 mln tonna, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerde — 13 mln tonna. Kórsetilgen saqtaý qýattylyǵynyń kólemi ótken jyldardyń qaldyqtaryn eskere otyryp, boljanǵan ónimdi saqtaýǵa jetkilikti.
QR Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń derekterine sáikes, qazirgi tańda III sanatty bidaidyń bir tonnasy 48-49 myń teńge turady. Jańa jinalǵan ónimdi eksportqa jiberý úshin daiyndyq jumystary júrgizilýde. Memlekettik organdarmen birlesip logistika máselelerin sheshý úshin júieli jumys júrgizilip jatyr.
Egin jinaý jumystaryna JJM ýaqytyly jetkizýdi qamtamasyz etý týraly energetika ministri Qanat Bozymbaev baiandady. Jalpy, Qazaqstan boiynsha 20 tamyzdaǵy jaǵdaiǵa sáikes dizel otynynyń kólemi 260 myń tonnadan asady, kestege sáikes aýyl sharýashylyǵy jumystaryna onyń 110,5 myń tonnasy jumsalady.
«20 tamyzdaǵy jaǵdai boiynsha 44 myń tonna jiberildi, bul josparlanǵan kólemniń 40 paiyzyn quraidy. Zaýyttarda dizel otynyna qatysty eshqandai da problemalar joq. 20 tamyzda Pavlodar MÓZ jóndeýden keiin paidalanýǵa berildi, zaýyt táýligine 4–5 myń tonna otyn shyǵaratyn bolady», — dedi Qanat Bozymbaev.
Máseleni qaraý qorytyndysy boiynsha Premer-Ministr Baqytjan Saǵyntaev qazirgi tańda elimizdiń ońtústik, batys jáne shyǵys óńirlerinde egin jinaý jumystary bastalǵanyn aitty. Sonymen qatar, soltústik óńirlerge astyq jinaý úshin jaýyn-shashyn kedergi keltirýi múmkin. Dándi daqtardyń joǵarǵy ylǵaldylyǵy baiqalýda.
Klimat erekshelikterin eskere otyryp, egin jinaý jumystaryn aiaqtaýǵa ýaqyt az qaldy. Sonymen birge, aýa-raiynyń qolaisyzdyǵyna qaramastan, óńirlerde egin jinaý jumystary tiisti deńgeide júrgizilýi tiis.
Osyǵan bailanysty oblystardyń ákimderine astyq jinaý jumystaryn ýaqytyly júrgizý úshin qajetti uiymdastyrý sharalaryn qabyldaý tapsyrylady. Biylǵy jyldyń astyǵyn qabyldaý men óńdeýge arnalǵan elevatorlar men kókónis qoimalaryn tehnikalyq jabdyqtaý máselesine erekshe kóńil bólý tapsyryldy. Astyq jumystaryn júrgizý kezinde qajetti tehnikamen qamtamasyz etý máselesin erekshe baqylaýǵa alý tapsyryldy.
Premer-Ministr B. Saǵyntaev egin jinaý kezeńinde aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge munai ónimderin satyp alý kezinde basymdyq beriletinin eske saldy.
Energetika ministrligi egin jinaý jumystarynyń aiaqtalýyna deiin bekitilgen Kestege sáikes dizeldik otyn jetkizýdiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýi kerek.
Investitsiialar jáne damý ministrligine aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaý aýqymynyń keńeiýin eskere otyryp, fermerlerdiń astyq tasý mashinalaryna jáne jabyq vagondarǵa degen qajettilikterin qanaǵattandyrý boiynsha sharalardy qabyldaý tapsyryldy.
Baqylaý jumystary QR Premer-Ministriniń birinshi orynbasary Asqar Maminge júkteldi.
Aýyl sharýashylyǵy ministrligine egin jinaý barysynda kúndelikti monitoring júrgizý tapsyryldy. Baqylaý jáne úilestirý jumystary Premer-Ministriniń orynbasary Ómirzaq Shókeevke júkteldi.
