بٷگٸن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ جاۋاپتى ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جٷرگٸزۋ ٷشٸن قاجەتتٸ شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىردى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ەلٸمٸزدەگٸ ەگٸن جيناۋ جۇمىستارى جٶنٸندە پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ٶمٸرزاق شٶكەەۆ باياندادى. رەسپۋبليكادا دەندٸ داقىلداردى جيناۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. جالپى جۇمىس شتاتتىق رەجيمدە جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بٷگٸنگٸ كٷنگە ەگٸن جيناۋ جۇمىستارى جامبىل (95,2%) جەنە تٷركٸستان (95,6%) وبلىستارىندا اياقتالدى دەۋگە بولادى. وسى ٶڭٸرلەر بويىنشا ورتاشا تٷسٸمدٸلٸك گەكتارىنا 21 تسەنتنەردٸ قۇرادى.
جيناۋ جۇمىستارى اقتٶبە, الماتى, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, قىزىلوردا جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. اتالعان وبلىستاردا دەندٸ داقىلدار جينالاتىن القاپ 3 ملن گەكتاردى قۇرايدى, ونىڭ 1,1 ملن گەكتارى نەمەسە 36,3%-ى جينالدى. گەكتارىنا 18,1 تسەنتنەر ورتاشا تٷسٸمدٸلٸكپەن 2 ملن توننا استىق باستىرىلدى.
«استىقتىڭ جالپى جينالىمى 20 ملن توننا بولادى دەپ بولجانۋدا, بۇل بيىلعى قۋاڭشىلىق جاعدايىندا جامان كٶرسەتكٸش ەمەس. نەگٸزگٸ استىق ٶسٸرەتٸن ٶڭٸرلەر ەگٸن جيناۋعا تامىز ايىنىڭ سوڭىندا — قىركٷيەك ايىنىڭ باسىندا كٸرٸسەدٸ. ەكٸمدٸكتەردٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا تەحنيكالار ەگٸن جيناۋعا 100% دايىن», — دەپ مەلٸمدەدٸ ٶ. شٶكەەۆ.
وتىرىس بارىسىندا ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىن دەر كەزٸندە جٷرگٸزۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەرگە 394 مىڭ توننا ارزانداتىلعان جانار-جاعار ماي بٶلٸنگەنٸ اتالىپ ٶتتٸ. شٸلدە ايىنا بٶلٸنگەن كٶلەمدٸ ٶڭٸرلەر نەگٸزٸنەن تولىقتاي الدى. تامىز ايىنا ارنالعان جانار-جاعار ماي كٶلەمٸ (110 مىڭ توننا) ٷشٸن اقى تٶلەندٸ.
ٶ. شٶكەەۆ جيىن-تەرٸم جۇمىستارىنا وتىندى جەتكٸزۋ تۋرالى بايانداي وتىرىپ, تسيفرلاندىرۋدى ەنگٸزۋدٸڭ وڭ تەجٸريبەسٸنە توقتالىپ ٶتتٸ. مەسەلەن, پاۆلودار وبلىسىندا ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىنا ارنالعان ارزانداتىلعان جانار-جاعار مايدى ەلەكتروندى بٶلۋ جەنە ٶتكٸزۋ بويىنشا پيلوتتىق رەجيمدە جوبا ٸسكە اسىرىلعان. كٶلەمدەر ايقىن, كەزەك تەرتٸبٸمەن, تاناپتاردىڭ ەلەكتروندىق كارتاسىنا جەنە ەگٸستٸكتەردٸڭ عارىشتىق مونيتورينگٸنە بايلانىستى بٶلٸۋدە. قر اشم اتالعان تەجٸريبەنٸ 2019 جىلعى ەگٸن سەبۋ جۇمىسىنىڭ باسىندا بارلىق ٶڭٸرلەرگە تاراتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
رەسپۋبليكادا جالپى استىق ساقتاۋ سىيىمدىلىعى 26,7 ملن توننانى قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە استىق ساقتاۋ كەسٸپورىندارىندا — 13,7 ملن توننا, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەردە — 13 ملن توننا. كٶرسەتٸلگەن ساقتاۋ قۋاتتىلىعىنىڭ كٶلەمٸ ٶتكەن جىلداردىڭ قالدىقتارىن ەسكەرە وتىرىپ, بولجانعان ٶنٸمدٸ ساقتاۋعا جەتكٸلٸكتٸ.
قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, قازٸرگٸ تاڭدا ٸٸٸ ساناتتى بيدايدىڭ بٸر تونناسى 48-49 مىڭ تەڭگە تۇرادى. جاڭا جينالعان ٶنٸمدٸ ەكسپورتقا جٸبەرۋ ٷشٸن دايىندىق جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ لوگيستيكا مەسەلەلەرٸن شەشۋ ٷشٸن جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىنا ججم ۋاقىتىلى جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ باياندادى. جالپى, قازاقستان بويىنشا 20 تامىزداعى جاعدايعا سەيكەس ديزەل وتىنىنىڭ كٶلەمٸ 260 مىڭ توننادان اسادى, كەستەگە سەيكەس اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىنا ونىڭ 110,5 مىڭ تونناسى جۇمسالادى.
«20 تامىزداعى جاعداي بويىنشا 44 مىڭ توننا جٸبەرٸلدٸ, بۇل جوسپارلانعان كٶلەمنٸڭ 40 پايىزىن قۇرايدى. زاۋىتتاردا ديزەل وتىنىنا قاتىستى ەشقانداي دا پروبلەمالار جوق. 20 تامىزدا پاۆلودار مٶز جٶندەۋدەن كەيٸن پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, زاۋىت تەۋلٸگٸنە 4–5 مىڭ توننا وتىن شىعاراتىن بولادى», — دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
مەسەلەنٸ قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ وڭتٷستٸك, باتىس جەنە شىعىس ٶڭٸرلەرٸندە ەگٸن جيناۋ جۇمىستارى باستالعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار, سولتٷستٸك ٶڭٸرلەرگە استىق جيناۋ ٷشٸن جاۋىن-شاشىن كەدەرگٸ كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن. دەندٸ داقتاردىڭ جوعارعى ىلعالدىلىعى بايقالۋدا.
كليمات ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىن اياقتاۋعا ۋاقىت از قالدى. سونىمەن بٸرگە, اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماستان, ٶڭٸرلەردە ەگٸن جيناۋ جۇمىستارى تيٸستٸ دەڭگەيدە جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس.
وسىعان بايلانىستى وبلىستاردىڭ ەكٸمدەرٸنە استىق جيناۋ جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جٷرگٸزۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ۇيىمداستىرۋ شارالارىن قابىلداۋ تاپسىرىلادى. بيىلعى جىلدىڭ استىعىن قابىلداۋ مەن ٶڭدەۋگە ارنالعان ەلەۆاتورلار مەن كٶكٶنٸس قويمالارىن تەحنيكالىق جابدىقتاۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلۋ تاپسىرىلدى. استىق جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ كەزٸندە قاجەتتٸ تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن ەرەكشە باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ ەگٸن جيناۋ كەزەڭٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەرگە مۇناي ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋ كەزٸندە باسىمدىق بەرٸلەتٸنٸن ەسكە سالدى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىنىڭ اياقتالۋىنا دەيٸن بەكٸتٸلگەن كەستەگە سەيكەس ديزەلدٸك وتىن جەتكٸزۋدٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك.
ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ەكسپورتتاۋ اۋقىمىنىڭ كەڭەيۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, فەرمەرلەردٸڭ استىق تاسۋ ماشينالارىنا جەنە جابىق ۆاگوندارعا دەگەن قاجەتتٸلٸكتەرٸن قاناعاتتاندىرۋ بويىنشا شارالاردى قابىلداۋ تاپسىرىلدى.
باقىلاۋ جۇمىستارى قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اسقار مامينگە جٷكتەلدٸ.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە ەگٸن جيناۋ بارىسىندا كٷندەلٸكتٸ مونيتورينگ جٷرگٸزۋ تاپسىرىلدى. باقىلاۋ جەنە ٷيلەستٸرۋ جۇمىستارى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ٶمٸرزاق شٶكەەۆكە جٷكتەلدٸ.
