Dýshanbe qalasynda Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uiymy (UQShU) Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń sessiiasy ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev, Belarýs Prezidenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyzstan Prezidenti Sadyr Japarov, Resei Prezidenti Vladimir Pýtin (beinebailanys rejiminde), Tájikstan Prezidenti Emomali Rahmon, Armeniianyń Premer-Ministri Nikol Pashinian, sondai-aq, UQShU-nyń Bas hatshysy Stanislav Zas shaǵyn quramda kezdesý ótkizdi, sodan keiin kelissóz delegatsiialar músheleriniń qatysýymen jalǵasty.
Memleketter basshylary Aýǵanstandaǵy ahýalǵa, halyqaralyq jáne óńirlik qaýipsizdik máselelerine qatysty pikirlerin ortaǵa saldy. Sondai-aq, 2021 jylǵy Uiym qyzmetiniń basym baǵyttarynyń júzege asyrylýyn qorytyndylap, aldaǵy kezeńge arnalǵan josparyn anyqtady.
Qasym-Jomart Toqaev shaǵyn formatta ótken kezdesý barysynda óz áriptesterine qatysýshy memleketter arasyndaǵy yqpaldastyqtyń ózekti máseleleri jónindegi Qazaqstannyń ustanymyn aitty.
– Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń tamyz aiynda kezekten tys ótkizilgen sessiiasynda Aýǵanstandaǵy túbegeili ózgergen ahýalǵa bailanysty týyndaǵan syn-qaterler men qaýipti egjei-tegjeili talqyladyq. Qazaqstan taraptardyń osy kezdesýde aitqan tásilderi men usynystaryn qoldaidy. Olardy iske asyrý úshin naqty jumys isteýge daiynbyz. Birikken shtab janynan Jedel monitoring tobyn qurý jónindegi tájik tarapynyń bastamasyn der kezinde usynyldy dep sanaimyz. Bul Aýǵanstandaǵy jaǵdaidy qadaǵalap otyrý maqsatynda UQShU-ǵa múshe memleketterdiń quzyretti organdarynyń is-qimyldaryn uiymdastyrý úshin qajet. Elderimizdegi terrorlyq oshaqtardy anyqtap, aýyzdyqtaý jónindegi, sondai-aq, ekstremizm men terrorizm úgitine qarsy kúres jumystaryn kúsheitý qajettigi týraly áriptesterimizdiń pikirlerin qoldaimyz. Ońtústik shekara ári UQShU-nyń ózindik «qaýipsizdik beldeýi» sanalatyn tájik shekarasyn bekemdeýge jan-jaqty kómek kórsetý qajet dep sanaimyz, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy Aýǵanctan bosqyndaryn jáne elderimizdiń aýmaǵynda sheteldiń áskeri bazasyn ornalastyrýdyń tiimsizdigi týraly ortaq ustanymdy qoldady. Sonymen qatar gýmanitarlyq kómek pen aýǵan halqyna halyqaralyq qoldaý kórsetýdiń mańyzdylyǵy eskerilip, BUU-nyń Aýǵanstandaǵy Missiiasynyń qyzmetkerleri Almaty qalasynda ýaqytsha ornalastyrylǵanyn aitty.
– Bizdiń baqylaýymyzsha Aýǵanstandaǵy jaǵdai asa qatty turaqsyzdanyp, azamat soǵysyna ulasýy múmkin. Jańadan ýaqytsha úkimet quryldy. Onyń quramy men nieti týraly álemde ártúrli pikir bar. Jańa tálip ákimshiliginiń qurylýy Aýǵanstanda beibitshiliktiń ornaǵanyn jáne ekonomikalyq turǵydan damý úshin qajetti jaǵdailar jasalatynyn bildirmeidi. Bul jerde kútpegen kedergiler bary anyq, - dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti Aýǵanstandaǵy ahýaldyń ýshyǵýyna alańdaitynyn bildirdi. Onyń pikirinshe, osy eldegi áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdai gýmanitarlyq daǵdarysqa qarai bet alǵan.
– Aýǵanstanmen aradaǵy qalyptasqan saýda-ekonomikalyq, kólik-logistikalyq jáne energetikalyq bailanystardy múmkindiginshe qaita qalpyna keltirý mańyzdy dep sanaimyn. Aýǵanstandaǵy uzaqmerzimdi strategiialyq ustanymdaryn ázirleýge qatysty jańa biliktiń qyzmetin muqiiat baqylaýdy jalǵastyrý qajet dep oilaimyn. Bizdiń negizgi baǵdarymyz – BUU Qaýipsizdik Keńesiniń sheshimi. Qazaqstan ony tolyq qoldaýǵa nietti, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezidenttiń aitýynsha, Qazaqstan BUU aiasynda Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty múshesi Reseimen jáne UQShU-ǵa múshe basqa da áriptesterimen ózara is-qimyl jasaýǵa nietti.
– Aýǵanstannyń jańa biligimen is-qimyldardy úilestirý jáne yqpaldastyqty qamtamasyz etý jóninde naqty sharalar qabyldaýdy usynamyn. Jańa aýǵan biliginiń shekaralas memleketter men aimaqtarǵa terrorizm qaýpiniń taralmaýyna jol bermeý jónindegi mindettemelerin oryndaýy – bizdiń aiqyn basymdyǵymyz. Bul esirtki tasymaly men zańsyz kóshýge qatysty. Olarmen kúres barlyq múddeli taraptardyń ujymdyq kúsh-jigerin talap etedi, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar, Prezident álemdik geosaiasatta oń ózgerister bar ekenin atap ótti.
– Olardyń ishindegi negizgisi – Resei men AQSh prezidentteriniń Jenevada ótken kezdesýi. Onyń qorytyndysy boiynsha eki iri iadrolyq derjava arasyndaǵy strategiialyq teńgerimdi saqtaý máseleleri jóninde mańyzdy ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. UQShU aiasynda biz Resei men AQSh arasyndaǵy strategiialyq shabýyl qarýlary týraly shartty uzartýdy saiasi turǵydan qoldaitynymyzdy bildirdik, – dedi Prezident.
Otyrys barysynda Qazaqstan halyqaralyq úsh kelisimniń qabyldanýyn quptady. Atap aitqanda, iýrisdiktsiia jáne quqyqtyq kómek kórsetý máseleleri, UQShU áskerlerin materialdyq-tehnikalyq qoldaý jáne meditsinalyq turǵydan qamtamasyz etý týraly, sondai-aq Bitimgerlik qyzmet týraly kelisim Hattamasy.
– Bul qujattardyń máni zor, olar jan-jaqty pysyqtalyp, onda taraptardyń ustanymdary eskerildi. Atalǵan qujattarǵa qol qoiylýyn quptaimyz. Jeltoqsan sessiiasynda aitylǵan usynysymdy iske asyrýda Bas hatshynyń bitimgerlik jónindegi arnaýly ókili týraly sheshimdi qabyldaimyz. Qoldaǵandary úshin barsha áriptesterime alǵysymdy bildiremin. Osyndai institýttyń qurylýy Uiymnyń jumysyna tyń serpin beretinine senimdimin, – dedi Memleket basshysy.
Memleket basshysy BUU aiasynda Biologiialyq qaýipsizdik jónindegi halyqaralyq agenttik qurý týraly usynysyn qoldaǵany úshin Resei tarapyna rizashylyǵyn bildirdi. Qasym-Jomart Toqaev barsha áriptesterin bul bastamany BUU-da ilgeriletý isinde Qazaqstandy qoldaýǵa shaqyrdy.
Qazaqstan Prezidenti sóziniń sońynda UQShU-ǵa tabysty tóraǵalyq etkeni úshin Emomali Rahmonǵa alǵys aityp, Uiymǵa tóraǵalyq etý kezegi kelgen armian áriptesterimen belsendi yntymaqtastyq ornatýǵa ázir ekenin jetkizdi.
Sammit qorytyndysy boiynsha UQShU-ǵa múshe memleketterdiń basshylary Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń deklaratsiiasyn qabyldady. Qazaqstan Prezidentiniń aitýynsha, bul jumysymyzdyń mańyzdy baǵdary jáne álemdik qoǵamdastyqqa berilgen aiqyn belgi.
