دۋشانبە قالاسىندا ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك تۋرالى شارت ۇيىمى (ۇقشۇ) ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ سەسسيياسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ, بەلارۋس پرەزيدەنتٸ الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين (بەينەبايلانىس رەجيمٸندە), تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, ارمەنييانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ نيكول پاشينيان, سونداي-اق, ۇقشۇ-نىڭ باس حاتشىسى ستانيسلاۆ زاس شاعىن قۇرامدا كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ, سودان كەيٸن كەلٸسسٶز دەلەگاتسييالار مٷشەلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن جالعاستى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى اۋعانستانداعى احۋالعا, حالىقارالىق جەنە ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە قاتىستى پٸكٸرلەرٸن ورتاعا سالدى. سونداي-اق, 2021 جىلعى ۇيىم قىزمەتٸنٸڭ باسىم باعىتتارىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن قورىتىندىلاپ, الداعى كەزەڭگە ارنالعان جوسپارىن انىقتادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ شاعىن فورماتتا ٶتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا ٶز ەرٸپتەستەرٸنە قاتىسۋشى مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ قازاقستاننىڭ ۇستانىمىن ايتتى.
– ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تامىز ايىندا كەزەكتەن تىس ٶتكٸزٸلگەن سەسسيياسىندا اۋعانستانداعى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەن احۋالعا بايلانىستى تۋىنداعان سىن-قاتەرلەر مەن قاۋٸپتٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلادىق. قازاقستان تاراپتاردىڭ وسى كەزدەسۋدە ايتقان تەسٸلدەرٸ مەن ۇسىنىستارىن قولدايدى. ولاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ناقتى جۇمىس ٸستەۋگە دايىنبىز. بٸرٸككەن شتاب جانىنان جەدەل مونيتورينگ توبىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ تەجٸك تاراپىنىڭ باستاماسىن دەر كەزٸندە ۇسىنىلدى دەپ سانايمىز. بۇل اۋعانستانداعى جاعدايدى قاداعالاپ وتىرۋ ماقساتىندا ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ قۇزىرەتتٸ ورگاندارىنىڭ ٸس-قيمىلدارىن ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن قاجەت. ەلدەرٸمٸزدەگٸ تەررورلىق وشاقتاردى انىقتاپ, اۋىزدىقتاۋ جٶنٸندەگٸ, سونداي-اق, ەكسترەميزم مەن تەرروريزم ٷگٸتٸنە قارسى كٷرەس جۇمىستارىن كٷشەيتۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸڭ پٸكٸرلەرٸن قولدايمىز. وڭتٷستٸك شەكارا ەرٸ ۇقشۇ-نىڭ ٶزٸندٸك «قاۋٸپسٸزدٸك بەلدەۋٸ» سانالاتىن تەجٸك شەكاراسىن بەكەمدەۋگە جان-جاقتى كٶمەك كٶرسەتۋ قاجەت دەپ سانايمىز, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى اۋعانcتان بوسقىندارىن جەنە ەلدەرٸمٸزدٸڭ اۋماعىندا شەتەلدٸڭ ەسكەري بازاسىن ورنالاستىرۋدىڭ تيٸمسٸزدٸگٸ تۋرالى ورتاق ۇستانىمدى قولدادى. سونىمەن قاتار گۋمانيتارلىق كٶمەك پەن اۋعان حالقىنا حالىقارالىق قولداۋ كٶرسەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى ەسكەرٸلٸپ, بۇۇ-نىڭ اۋعانستانداعى ميسسيياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ الماتى قالاسىندا ۋاقىتشا ورنالاستىرىلعانىن ايتتى.
– بٸزدٸڭ باقىلاۋىمىزشا اۋعانستانداعى جاعداي اسا قاتتى تۇراقسىزدانىپ, ازامات سوعىسىنا ۇلاسۋى مٷمكٸن. جاڭادان ۋاقىتشا ٷكٸمەت قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامى مەن نيەتٸ تۋرالى ەلەمدە ەرتٷرلٸ پٸكٸر بار. جاڭا تەلٸپ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ قۇرىلۋى اۋعانستاندا بەيبٸتشٸلٸكتٸڭ ورناعانىن جەنە ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامۋ ٷشٸن قاجەتتٸ جاعدايلار جاسالاتىنىن بٸلدٸرمەيدٸ. بۇل جەردە كٷتپەگەن كەدەرگٸلەر بارى انىق, - دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ اۋعانستانداعى احۋالدىڭ ۋشىعۋىنا الاڭدايتىنىن بٸلدٸردٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, وسى ەلدەگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعداي گۋمانيتارلىق داعدارىسقا قاراي بەت العان.
– اۋعانستانمەن اراداعى قالىپتاسقان ساۋدا-ەكونوميكالىق, كٶلٸك-لوگيستيكالىق جەنە ەنەرگەتيكالىق بايلانىستاردى مٷمكٸندٸگٸنشە قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. اۋعانستانداعى ۇزاقمەرزٸمدٸ ستراتەگييالىق ۇستانىمدارىن ەزٸرلەۋگە قاتىستى جاڭا بيلٸكتٸڭ قىزمەتٸن مۇقييات باقىلاۋدى جالعاستىرۋ قاجەت دەپ ويلايمىن. بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ باعدارىمىز – بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ شەشٸمٸ. قازاقستان ونى تولىق قولداۋعا نيەتتٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستان بۇۇ اياسىندا قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تۇراقتى مٷشەسٸ رەسەيمەن جەنە ۇقشۇ-عا مٷشە باسقا دا ەرٸپتەستەرٸمەن ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋعا نيەتتٸ.
– اۋعانستاننىڭ جاڭا بيلٸگٸمەن ٸس-قيمىلداردى ٷيلەستٸرۋ جەنە ىقپالداستىقتى قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە ناقتى شارالار قابىلداۋدى ۇسىنامىن. جاڭا اۋعان بيلٸگٸنٸڭ شەكارالاس مەملەكەتتەر مەن ايماقتارعا تەرروريزم قاۋپٸنٸڭ تارالماۋىنا جول بەرمەۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداۋى – بٸزدٸڭ ايقىن باسىمدىعىمىز. بۇل ەسٸرتكٸ تاسىمالى مەن زاڭسىز كٶشۋگە قاتىستى. ولارمەن كٷرەس بارلىق مٷددەلٸ تاراپتاردىڭ ۇجىمدىق كٷش-جٸگەرٸن تالاپ ەتەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت ەلەمدٸك گەوساياساتتا وڭ ٶزگەرٸستەر بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ولاردىڭ ٸشٸندەگٸ نەگٸزگٸسٸ – رەسەي مەن اقش پرەزيدەنتتەرٸنٸڭ جەنەۆادا ٶتكەن كەزدەسۋٸ. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكٸ ٸرٸ يادرولىق دەرجاۆا اراسىنداعى ستراتەگييالىق تەڭگەرٸمدٸ ساقتاۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە ماڭىزدى ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزٸلدٸ. ۇقشۇ اياسىندا بٸز رەسەي مەن اقش اراسىنداعى ستراتەگييالىق شابۋىل قارۋلارى تۋرالى شارتتى ۇزارتۋدى ساياسي تۇرعىدان قولدايتىنىمىزدى بٸلدٸردٸك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
وتىرىس بارىسىندا قازاقستان حالىقارالىق ٷش كەلٸسٸمنٸڭ قابىلدانۋىن قۇپتادى. اتاپ ايتقاندا, يۋريسديكتسييا جەنە قۇقىقتىق كٶمەك كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸ, ۇقشۇ ەسكەرلەرٸن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قولداۋ جەنە مەديتسينالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى, سونداي-اق بٸتٸمگەرلٸك قىزمەت تۋرالى كەلٸسٸم حاتتاماسى.
– بۇل قۇجاتتاردىڭ مەنٸ زور, ولار جان-جاقتى پىسىقتالىپ, وندا تاراپتاردىڭ ۇستانىمدارى ەسكەرٸلدٸ. اتالعان قۇجاتتارعا قول قويىلۋىن قۇپتايمىز. جەلتوقسان سەسسيياسىندا ايتىلعان ۇسىنىسىمدى ٸسكە اسىرۋدا باس حاتشىنىڭ بٸتٸمگەرلٸك جٶنٸندەگٸ ارناۋلى ٶكٸلٸ تۋرالى شەشٸمدٸ قابىلدايمىز. قولداعاندارى ٷشٸن بارشا ەرٸپتەستەرٸمە العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن. وسىنداي ينستيتۋتتىڭ قۇرىلۋى ۇيىمنىڭ جۇمىسىنا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسى بۇۇ اياسىندا بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸك قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولداعانى ٷشٸن رەسەي تاراپىنا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ بارشا ەرٸپتەستەرٸن بۇل باستامانى بۇۇ-دا ٸلگەرٸلەتۋ ٸسٸندە قازاقستاندى قولداۋعا شاقىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ سٶزٸنٸڭ سوڭىندا ۇقشۇ-عا تابىستى تٶراعالىق ەتكەنٸ ٷشٸن ەمومالي راحمونعا العىس ايتىپ, ۇيىمعا تٶراعالىق ەتۋ كەزەگٸ كەلگەن ارميان ەرٸپتەستەرٸمەن بەلسەندٸ ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا ەزٸر ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
سامميت قورىتىندىسى بويىنشا ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارى ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ دەكلاراتسيياسىن قابىلدادى. قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىسىمىزدىڭ ماڭىزدى باعدارى جەنە ەلەمدٸك قوعامداستىققا بەرٸلگەن ايقىن بەلگٸ.
