Foto:Getty Images
Bokstan burynǵy absoliýtti álem chempiony, amerikalyq Maik Taison mansabyn aiaqtaǵysy kelmeidi jáne kelesi jekpe-jegin 2025 jyly ótkizýdi josparlap otyr. Bul týraly TASS agenttigine Taisonnyń ókili habarlady.2024 jyldyń 15 qarashasynda Maik Taison ringte 27 jastaǵy Djeik Polmen kezdesti. Uiymdastyrýshylar bul jekpe-jekti ómirde bir ret bolatyn «armandaǵy jekpe-jek» dep atady. Biraq Maik Taison bul jekpe-jekte tóreshilerdiń birińǵai sheshimimen jeńilip qaldy.
«Maik áli bokstasqysy keledi. Ol kelesi jekpe-jegin 2025 jyly ótkizýi múmkin. «Biz onyń qarsylasymen máselelerdi keiinirek talqylaimyz», - dedi Taisonnyń ókili.
Maik Taison aýyr salmaqtaǵy kásipqoi boksshy, onyń esimi búgingi kúnge deiin álem bokshylary men spor súier qaýym arasynda eń tanymal. Soqqy kúshi men ringtegi agressivti minez-qulqy ony búkil álemde áigili etip, “Temir Maik” degen laqap atqa ie boldy.
Foto:Getty Images
Balalyq shaǵy
Maik Taison Amerikanyń Brýklin-Braýnsvil aýdanynda 1966 jyly dúniege kelgen. Ol ákesiz ósken, anasy da balasyna kóńil bólmegeni sebepti Maik Taisonnyń jas kezi qiyndyqqa toly bolypty. Temir Maik jastyq shaǵynda aýyr minezdi bala bolyp ósken. Ol kógershinderdi unatyp, olarǵa kútim jasaýdy jaqsy kórgen. Taison bul qustardy áli de jaqsy kóredi.
10 jasynda kútpegen jerden jergilikti bandanyń arasynda qurmetke ie bolady. Buzaqylardyń biri kógershindi onyń qolynan tartyp alyp, demonstratsiialyq túrde qustyń basyn julyp alady. Sodan keiin Maik qylmyskerge shabýyl jasap, ony uryp-soǵady.
Osy oqiǵadan keiin jas Taison kóshedegi bandaǵa qosylyp, dúkender men úilerdi tonaýdy úirengen. 13 jasynda 38 ret qamaýǵa alynyp, usaq qylmys onyń ómiriniń bir bóligine ainalady.
Qylmys kezinde qolǵa túsken Taison, kámeletke tolmaǵan quqyq buzýshylarǵa arnalǵan arnaiy mektepke jiberiledi. Mektepte burynǵy boksshy Bobbi Stiýartti kezdestiredi de, boksshy ony oqý nátijelerin jaqsartý shartymen jattyqtyrýǵa kelisedi. Kóp uzamai jas sportshy úzdik stýdentterdiń biri bolady. Sodan keiin aty ańyzǵa ainalǵan jattyqtyrýshy Kas D'Amato ony qamqorlyǵyna alyp, jattyqtyra bastaidy. Taisonnyń anasy qaitys bolǵannan keiin D'Amato ony asyrap alǵan.
Bokstaǵy mansabynyń bastalýy
Maik Taison 15 jasynda áýesqoi boksta debiýt jasap, 1981 jylǵa qarai alty jekpe-jektiń bireýinen ǵana jeńilip qalǵan. 1982 jyly jasóspirimder Olimpiadasynyń jeńimpazy atanǵan, biraq irikteý kezeńinde basqa sportshydan jeńilip, 1984 jylǵy Olimpiada oiyndaryna joldama ala almai qalady.
Taison kásipqoi bokstaǵy alǵashqy jekpe-jeginde 1985 jyly pýerto-rikalyq Gektor Mersedesti jeńgen.
1985-1986 jyldar aralyǵynda 28 jekpe-jek ótkizip, onyń 26-synda jeńiske jetken (kóbisi nokaýtpen).
Osydan 38 jyl buryn, 1986 jyl 22 qarashada Maik Taison aýyr salmaqta tarihtaǵy eń jas álem chempiony atandy. Ol Trever Berbikpen ringke shyqqanda álem baspasózi sol kúndi bokstaǵy “Aqyrzaman kúni” dep shýlatqanda Maik Taisonnyń jasy nebári 20 da edi. Osy jekpe-jekten keiin ol Ginnestiń rekordtar kitabyna enip, bul nátije áli kúnge deiin ózgergen joq.
Foto:Getty Images
Maik Taison sporttyq mnsabynda 58 jekpe-jek ótkizgen. Onyń 50-in (44 nokaýt) jeńispen aiaqtaǵan. Jeti ret jeńilgen. Eki jekpe-jegi jaramsyz dep tanyldy. Ol WBC, WBA jáne IBF tujyrymdary boiynsha absoliýtti álem chempiony ataǵyna ie álem juldyzy.
Taison tóńiregindegi daý
1991 jyly boksshy “zorlaý” babymen aiyptalyp, 1992 jyly alty jylǵa bas bostandyǵynan airylady. 1995 jyly Taison merziminen buryn bostandyqqa shyǵarylǵan.
Túrmeden shyqqannan keiin Taison ringke oralyp, WBC jáne WBA titýldaryn jeńip alady (1996). 1996 jyly qarashada Evander Holifildten jeńilip, WBA chempiondyq belbeýinen aiyryldy.
1997 jyldyń jazynda bokshylar arasynda revansh jekpe-jegi kezinde Taison Holifildtiń qulaǵynyń bir bóligin tistep alady, jekpe-jekte Taison diskvalifikatsiialanady.
Zeinetke shyǵýy
1998 jyldyń qazan aiynda Taisonnyń boks litsenziiasy qalpyna keltirilip, ringtegi jarysty jalǵastyrdy. Odan keiingi jekpe-jekterde boksshy birneshe ret jeńiske jetti, biraq 2002 jyly Lennoks Liýispen jekpe-jeginde sátsizdikke ushyrady.
2000-shy jyldardyń basynda Taison óziniń formasynda emes ekeni bilindi. 2005 jyldyń maýsymynda Kevin Makbraidtan jeńilgennen keiin zeinetke shyǵatyny týraly málimdeme jasaǵan. Zeinetke shyqqannan keiin Taison Kori Sanderspen (2006) jáne Roi Djonspen (2020) kórmelik jekpe-jekterge qatysqan.
Foto: Reuters/ScanPix
Jeke ómiri
Taisonnnyń jeke ómiri de qiyndyqqa toly boldy. Óitkeni ol osy kezge deiin úsh ret otaý qurǵan. Maik Taison 2009 jyly Lakiia Spaiserge úilengen. Bul onyń úshinshi nekesi. Boksshynyń birinshi áieli aktrisa Robin Givens (1988–1989), al ekinshisi – dáriger Monika Terner (1997–2003).
Bokstan tapqan bailyǵy
Taisonnyń bokstyq mansabyndaǵy jalpy tabysy shamamen 300-400 million dollarǵa baǵalanady. Degenmen, onyń qarjylyq jaǵdaiy turaqsyz ekeni kóp aitylady. Mysaly, 2003 jyly boksshy ózin bankrot dep jariialady. Sodan keiin Taison aqshany kóp jumsaý ádeti men qarjylyq saýatsyzdyǵynan 300 million dollarǵa jýyq aqshadan airylǵanyn aitqan.
