"مايك ەلٸ بوكستاسقىسى كەلەدٸ": اتى اڭىزعا اينالعان سپورتشى مايك تايسون كٸم?

فوتو:Getty Images

2024 جىلدىڭ 15 قاراشاسىندا مايك تايسون رينگتە 27 جاستاعى دجەيك پولمەن كەزدەستٸ. ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل جەكپە-جەكتٸ ٶمٸردە بٸر رەت بولاتىن «ارمانداعى جەكپە-جەك» دەپ اتادى. بٸراق مايك تايسون بۇل جەكپە-جەكتە تٶرەشٸلەردٸڭ بٸرٸڭعاي شەشٸمٸمەن جەڭٸلٸپ قالدى.

«مايك ەلٸ بوكستاسقىسى كەلەدٸ. ول كەلەسٸ جەكپە-جەگٸن 2025 جىلى ٶتكٸزۋٸ مٷمكٸن. «بٸز ونىڭ قارسىلاسىمەن مەسەلەلەردٸ كەيٸنٸرەك تالقىلايمىز», - دەدٸ تايسوننىڭ ٶكٸلٸ.

مايك تايسون اۋىر سالماقتاعى كەسٸپقوي بوكسشى, ونىڭ ەسٸمٸ بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن ەلەم بوكشىلارى مەن سپور سٷيەر قاۋىم اراسىندا ەڭ تانىمال.  سوققى كٷشٸ مەن رينگتەگٸ اگرەسسيۆتٸ مٸنەز-قۇلقى ونى بٷكٸل ەلەمدە ەيگٸلٸ ەتٸپ,  “تەمٸر مايك”  دەگەن لاقاپ اتقا يە بولدى. 

فوتو:Getty Images

بالالىق شاعى

مايك تايسون امەريكانىڭ برۋكلين-براۋنسۆيل اۋدانىندا 1966 جىلى دٷنيەگە كەلگەن. ول ەكەسٸز ٶسكەن, اناسى دا بالاسىنا كٶڭٸل بٶلمەگەنٸ سەبەپتٸ مايك تايسوننىڭ جاس كەزٸ قيىندىققا تولى بولىپتى. تەمٸر مايك جاستىق شاعىندا اۋىر مٸنەزدٸ بالا بولىپ ٶسكەن. ول كٶگەرشٸندەردٸ ۇناتىپ, ولارعا كٷتٸم جاساۋدى جاقسى كٶرگەن.  تايسون بۇل قۇستاردى ەلٸ دە جاقسى كٶرەدٸ.

10 جاسىندا كٷتپەگەن جەردەن جەرگٸلٸكتٸ باندانىڭ اراسىندا قۇرمەتكە يە بولادى. بۇزاقىلاردىڭ بٸرٸ كٶگەرشٸندٸ ونىڭ قولىنان تارتىپ الىپ, دەمونستراتسييالىق تٷردە قۇستىڭ باسىن جۇلىپ الادى. سودان كەيٸن مايك قىلمىسكەرگە شابۋىل جاساپ, ونى ۇرىپ-سوعادى.

وسى وقيعادان كەيٸن جاس تايسون كٶشەدەگٸ بانداعا قوسىلىپ, دٷكەندەر مەن ٷيلەردٸ توناۋدى ٷيرەنگەن. 13 جاسىندا 38 رەت قاماۋعا الىنىپ, ۇساق قىلمىس ونىڭ ٶمٸرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالادى.

قىلمىس كەزٸندە قولعا تٷسكەن تايسون, كەمەلەتكە تولماعان قۇقىق بۇزۋشىلارعا ارنالعان ارنايى مەكتەپكە جٸبەرٸلەدٸ. مەكتەپتە بۇرىنعى بوكسشى بوببي ستيۋارتتٸ كەزدەستٸرەدٸ دە, بوكسشى ونى وقۋ نەتيجەلەرٸن جاقسارتۋ شارتىمەن جاتتىقتىرۋعا كەلٸسەدٸ. كٶپ ۇزاماي جاس سپورتشى ٷزدٸك ستۋدەنتتەردٸڭ بٸرٸ بولادى. سودان كەيٸن اتى اڭىزعا اينالعان جاتتىقتىرۋشى كاس د'اماتو ونى قامقورلىعىنا الىپ, جاتتىقتىرا باستايدى. تايسوننىڭ اناسى قايتىس بولعاننان كەيٸن د'اماتو ونى اسىراپ العان.

بوكستاعى مانسابىنىڭ باستالۋى

مايك تايسون 15 جاسىندا ەۋەسقوي بوكستا دەبيۋت جاساپ, 1981 جىلعا قاراي التى جەكپە-جەكتٸڭ بٸرەۋٸنەن عانا جەڭٸلٸپ قالعان. 1982 جىلى جاسٶسپٸرٸمدەر وليمپياداسىنىڭ جەڭٸمپازى اتانعان, بٸراق ٸرٸكتەۋ كەزەڭٸندە باسقا سپورتشىدان جەڭٸلٸپ, 1984 جىلعى وليمپيادا ويىندارىنا جولداما الا الماي قالادى.

تايسون كەسٸپقوي بوكستاعى العاشقى جەكپە-جەگٸندە 1985 جىلى پۋەرتو-ريكالىق گەكتور مەرسەدەستٸ جەڭگەن.
1985-1986 جىلدار ارالىعىندا 28 جەكپە-جەك ٶتكٸزٸپ, ونىڭ 26-سىندا جەڭٸسكە جەتكەن (كٶبٸسٸ نوكاۋتپەن).

وسىدان 38 جىل بۇرىن, 1986 جىل 22 قاراشادا مايك تايسون اۋىر سالماقتا تاريحتاعى ەڭ جاس ەلەم چەمپيونى اتاندى. ول ترەۆەر بەربيكپەن رينگكە شىققاندا ەلەم باسپاسٶزٸ سول كٷندٸ بوكستاعى “اقىرزامان كٷنٸ” دەپ شۋلاتقاندا مايك تايسوننىڭ جاسى نەبەرٸ 20 دا ەدٸ. وسى جەكپە-جەكتەن كەيٸن ول گيننەستٸڭ رەكوردتار كٸتابىنا ەنٸپ, بۇل نەتيجە ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶزگەرگەن جوق.

فوتو:Getty Images

مايك تايسون سپورتتىق منسابىندا 58 جەكپە-جەك ٶتكٸزگەن. ونىڭ 50-ٸن (44 نوكاۋت) جەڭٸسپەن اياقتاعان. جەتٸ رەت جەڭٸلگەن. ەكٸ جەكپە-جەگٸ جارامسىز دەپ تانىلدى. ول WBC, WBA جەنە IBF تۇجىرىمدارى بويىنشا ابسوليۋتتٸ ەلەم چەمپيونى اتاعىنا يە ەلەم جۇلدىزى.

تايسون تٶڭٸرەگٸندەگٸ داۋ

1991 جىلى بوكسشى “زورلاۋ” بابىمەن ايىپتالىپ, 1992 جىلى التى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايرىلادى. 1995 جىلى تايسون مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوستاندىققا شىعارىلعان.

تٷرمەدەن شىققاننان كەيٸن تايسون رينگكە ورالىپ, WBC جەنە WBA تيتۋلدارىن جەڭٸپ الادى (1996). 1996 جىلى قاراشادا ەۆاندەر حوليفيلدتەن جەڭٸلٸپ, WBA چەمپيوندىق بەلبەۋٸنەن ايىرىلدى.

1997 جىلدىڭ جازىندا بوكشىلار اراسىندا رەۆانش جەكپە-جەگٸ كەزٸندە تايسون حوليفيلدتٸڭ قۇلاعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تٸستەپ الادى, جەكپە-جەكتە تايسون ديسكۆاليفيكاتسييالانادى.

زەينەتكە شىعۋى

1998 جىلدىڭ قازان ايىندا تايسوننىڭ بوكس ليتسەنزيياسى قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ, رينگتەگٸ جارىستى جالعاستىردى. ودان كەيٸنگٸ جەكپە-جەكتەردە بوكسشى بٸرنەشە رەت جەڭٸسكە جەتتٸ, بٸراق 2002 جىلى لەننوكس ليۋيسپەن جەكپە-جەگٸندە سەتسٸزدٸككە ۇشىرادى.

2000-شى جىلداردىڭ باسىندا تايسون ٶزٸنٸڭ فورماسىندا ەمەس ەكەنٸ بٸلٸندٸ. 2005 جىلدىڭ ماۋسىمىندا كەۆين ماكبرايدتان جەڭٸلگەننەن كەيٸن  زەينەتكە شىعاتىنى تۋرالى مەلٸمدەمە جاساعان. زەينەتكە شىققاننان كەيٸن تايسون كوري ساندەرسپەن (2006) جەنە روي دجونسپەن (2020) كٶرمەلٸك جەكپە-جەكتەرگە قاتىسقان.

فوتو: Reuters/ScanPix

جەكە ٶمٸرٸ

تايسونننىڭ جەكە ٶمٸرٸ دە قيىندىققا تولى بولدى. ٶيتكەنٸ ول وسى كەزگە دەيٸن ٷش رەت وتاۋ قۇرعان. مايك تايسون 2009 جىلى لاكييا سپايسەرگە ٷيلەنگەن. بۇل ونىڭ ٷشٸنشٸ نەكەسٸ. بوكسشىنىڭ بٸرٸنشٸ ەيەلٸ اكتريسا روبين گيۆەنس (1988–1989), ال ەكٸنشٸسٸ – دەرٸگەر مونيكا تەرنەر (1997–2003). 

بوكستان تاپقان بايلىعى

تايسوننىڭ بوكستىق مانسابىنداعى جالپى تابىسى شامامەن 300-400 ميلليون دوللارعا باعالانادى. دەگەنمەن, ونىڭ قارجىلىق جاعدايى تۇراقسىز ەكەنٸ كٶپ ايتىلادى. مىسالى, 2003 جىلى بوكسشى ٶزٸن بانكروت دەپ جارييالادى. سودان كەيٸن تايسون اقشانى كٶپ جۇمساۋ ەدەتٸ مەن قارجىلىق ساۋاتسىزدىعىنان  300 ميلليون دوللارعا جۋىق اقشادان ايرىلعانىن ايتقان.