Astyq jinaý naýqany qazan aiynyń basynda aiaqtalady – AShM

Astyq jinaý naýqany qazan aiynyń basynda aiaqtalady – AShM


17 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha elimizde 14,1 mln gektar egis alqabyndaǵy dándi jáne dándi-burshaqty daqyl jinaldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" ministrlik saityna silteme jasap.

Ortasha ónimdilik gektaryna 9,2 tsentnerden ainaldy. Bul 2020 jylǵy deńgeiden 22,8%-ǵa tómen (ótken jyldyń sáikes kezeńinde ortasha ónimdilik gektaryna 11,9 tsentnerden ainaldy). 

Dál búgingi kúnge deiin jalpy 13 mln tonna astyq jinaldy, onyń 10,4 mln tonnasy bidai. 

Sondai-aq 197,8 myń tonna maily daqyl, 2 142,7 myń tonna kartop, 3 730,1 myń tonna kókónis daqyldary, 2 581,3 myń tonna baqsha daqyldary jinaldy.

Egin egetin negizgi úsh óńir – Aqmola, Qostanai jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda 10,6 mln gektar egis alqaby jinaldy. 

Bul jalpy alańnyń 91,4%-y. Ortasha ónimdilik gektaryna 8,4 tsentnerdi qurap, 8,9 mln tonna ónim jinaldy. 

Astyqtyń jalpy túsimi 15,3 mln tonnaǵa jetedi degen boljam bar. Sonyń ishinde bidaidyń túsimi 10,5 mln tonnaǵa jýyqtaýy múmkin. 

QR Ulttyq statistika biýrosynyń derekterine sáikes, 2021 jyldyń 1 tamyzyndaǵy jaǵdai boiynsha respýblikada dándi jáne dándi-burshaqty daqyldar 3,5 mln tonna, onyń ishinde bidai 2,8 mln tonna bolǵan. 

Ótken jyldan qalǵan astyqty eseptegende shamamen 18,8 mln tonna astyq bar. Onyń 13,3 mln tonnasy bidai.

Astyqtyń qajettilik esebine sáikes, ishki tutynýǵa 7,6 mln tonna bidai, onyń ishinde azyq-túlik qajettilikterine 3 mln tonna, jemge 2 mln tonna, tuqymǵa 1,8 mln tonna, ónerkásiptik óńdeýge 0,8 mln tonna astyq qajet.

Bidaidyń eksporttyq áleýeti undy qosa eseptegende shamamen 5,5-6 mln tonna kóleminde baǵalanyp otyr.

Kóktemgi egin egý jáne kúzgi jiyn-terim jumystaryn júrgizetin fermerlerge memlekettik qoldaý kórsetý aiasynda qarjy jetkilikti deńgeide bólinedi. Azyq-túlik kelisimshart korporatsiiasy aýyl sharýashylyǵy ónimderin forvardtyq satyp alýdy júzege asyrady. 

Vedomstvo mineraldy tyńaitqysh, tuqym, pestitsid satyp alǵan sharýalarǵa sýbsidiia beredi. Sondai-aq, sýarmaly jerge jumsalatyn sý shyǵynynyń bir bóligin óteidi. 

Investitsiialyq sýbsidiia baǵdarlamasy aiasynda tehnika satyp alǵan, aýyl sharýashylyǵy ónimderin saqtaý jáne qaita óńdeý obektilerin qurǵan, jylyjailar men ósimdik baqtaryn salǵan, sýarý júielerin qurǵan ári keńeitken jáne taǵy basqa da irgeli isterdi qolǵan fermerler shyǵyndarynyń bir bóligi óteledi.

Egin jinaý jumysyn ýaqytyly atqarý úshin fermerlerge 396,5 myń tonna jeńildetilgen dizel otyny bólindi. 

2021 jyldyń 16 qyrkúiegindegi jaǵdai boiynsha 247,5 myń tonna (62%) jetkizildi. Munai óńdeý zaýytyndaǵy otynnyń litri 156 teńge (tonnasy 189,0 myń teńge), operatorlardyń jetkizý qyzmetiniń qunyn qosa eseptegende de dizel otynynyń óńirlerdegi ortasha baǵasy qymbat emes. 

Sharýalar dizel otynynyń bir litrin 177 teńgeden alady. 

Respýblikada syiymdylyǵy 28,8 mln tonna astyq saqtaityn múmkindik bar. Onyń ishinde astyq qabyldaý kásiporyndarynda 12 mln tonna, fermerlerde 16,8 mln tonna astyq saqtaityn oryn bar.

Biylǵy egin jinaý naýqany shtattyq rejimde jáne josparlanǵan kestege sáikes júrip jatyr. 

Jumysty ýaqytynda atqarýǵa qatysty barlyq máseleler Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń turaqty baqylaýynda. 

Tiisti monitoring pen taldaý jasalyp otyrady.