Astana Club V otyrysynda «Eýraziia-2020 basty 10 syn-qateri» táýekelder reitingisiniń ekinshi basylymy tanystyryldy, dep habarlaidy QazAqparat.
Atalmysh zertteý jumysyna iri BAQ pen halyqaralyq institýttar jáne memleket kóshbasshylary pikirine qulaq asatyn 40-qa jýyq sarapshy men saiasatkerler qatysty. Budan bólek, 70 elden 1100–den astam kásibi mamandary saýalnamaǵa tartylǵan.
Shara uiymdastyrýshylarynyń habarlaýynsha, negizgi syn-qaterler qataryna saýda soǵysy, zymyran-iadrolyq jarysy, jańa tehnologiialar salasynda basyp ozý kúresteri engen.
Kórsetilgen málimetterge sáikes, 2020 jyly Eýraziianyń eń basty syn-qaterleri reitingine mynadai máseleler endi:
2020 jyly AQSh-taǵy prezidenttik sailaýdan keiingi ahýal
AQSh-tyń qazirgi prezidenti Donald Tramp jańa merzimge qaita sailaný naýqanyn bastap ketti. Alaida qarsylastary ony impichmentpen qorqytýda. Álemniń jetekshi derjavasynyń saiasi damýyndaǵy belgisizdik búkil Eýraziia úshin eleýli syn-qaterge ainalýy múmkin.
Jahandyq ekonomikalyq quldyraý
Dúniejúzine yqpal etetin kezekti ekonomikalyq daǵdarys damýshy elderde ekonomikalyq másele saldarynan oryn alýy múmkin. Damyp kele jatqan naryqtarda kapitaldyń ketýinen valiýta baǵamy quldyrap, saldarynan kompaniialardyń qaryzǵa batýy kúsheiip, jahandyq daǵdarys oryn alýy múmkin boljanýda.
AQSh pen Qytai teketiresiniń ýshyǵýy
AQSh pen Qytai arasyndaǵy teketirestiń kúsheiý qaýpi byltyrǵy reitingte de kósh bastaǵan edi. Bul másele 2020 jyly da ózekti bolyp qala beredi. Vashington men Beijiń shielenisin tolyqqandy strategiialyq qarsylyq dep ataýǵa bolady.
Jahandyq qarýlaný jarysynyń jańa kezeńi
2019 jyly qyrǵi-qabaqty báseńdetýde mańyzdy bolǵan Jaqyn jáne orta qashyqtyqtaǵy zymyrandardy joiý jónindegi kelisiminiń kúshin joiǵanyna kýá boldyq. 2020 jyly búkil álem strategiialyq qarý salasyndaǵy «oiyn erejeleriniń» jappai joiylý yqtimaldylyǵyna tap bolady.
Tehnologiialyq ústemdik jarysynyń údeýi
Tehnologiialyq keńistiktiń geosaiasi segmentatsiiasy aiqyn bola túsedi. Qytailyq Huawei jáne ZTE kompaniialarynyń mysaldaryn IT-ónimderdi ótkizý naryǵyn aimaqtandyrý tetigi dep qarastyrýǵa bolady.
Iranǵa qarsy áskeri soǵys
Iadrolyq kelisimdi joiý Iran tóńiregindegi qarama-qaishylyqtardyń odan ári ýshyǵýyna ulasýy múmkin. Irannyń geosaiasi qarsylastarymen teketiresi kiberkeńistikke keńinen taralýy múmkin. Bul jaǵdai Taiaý Shyǵystaǵy búkil qaýipsizdik júiesin qysymda ustaidy.
Korei túbegindegi iadrolyq daǵdarys
Soltústik Koreianyń beibit kelisimge kelý men AQSh-pen qarym-qatynasyn qalpyna keltirý qadamdary baiaý qarqynmen júrýde. Qos tarap arasyndaǵy kelispeýshilikter artqan saiyn kelisimderdiń qurdymǵa ketý qaýpi kúsheiedi. Jaǵdaidyń ýshyǵýyna 2020 jylǵy AQSh-taǵy prezident sailaýynan keiingi ahýal yqpal etýi múmkin.
Terrorizmniń jańa tolqyny
DAISh-tyń talqandalǵanyna qaramastan, terroristik toptar damýyn toqtatpai, áreket etý aýqymyn keńeitýde. Jalǵyz ózi kúres uiymdastyrǵandardyń qatary da kóbeiýde. Budan bólek, musylmandar men migranttar ózge konfessiialardyń terrorizmi men «aq» terrorizm atalǵan toptardyń qurbany bolyp otyr.
Agressivti ultshyldyq pen popýlizm tolqyny
Popýlizmdi sailaý úderisine ainaldyrý jáne saiasatkerlerdiń kúrdeli máselelerdi ońai sheshýge degen nieti áleýmettik qaqtyǵystardy kúsheitedi, sondai-aq etnikalyq jáne dini arazdyq qaýpin týdyrady.
Klimattyń ózgerýinen týyndaityn aýqymdy máseleler
Iri derjavalar arasyndaǵy kikiljińder men kelispeýshilikter 2020 jyly klimattyń ózgerýine qarsy kúresti túbegeili toqtatý qaýpin týdyryp otyr. Bul basqa memleketterdiń ulttyq múddeni jeleý etken ózimshildik saiasatyn júrgizýin jeńildetedi.
Aita keteiik, 11-12 qarasha kúnderi «Nazarbaev Ortalyǵynda» álemniń jetekshi diplomattary men saiasatkerleriniń jáne sarapshylarynyń basyn biriktirgen «Astana Klýbynyń» besinshi otyrysy ótýde. Mereitoilyq otyrys taqyryby «Úlken Eýraziia: jahandyq yntymaqtastyqtyń jańa qurylymy jolynda» dep atalady.
Kezekti basqosýǵa álemniń 23 memleketinen geosaiasat, ekonomika men halyqaralyq qatynastar salasynyń mańdaialdy sarapshylary retinde moiyndalǵan 50-den astam halyqaralyq spiker qatysady. Qurmetti meimandardyń qatarynda - 3 burynǵy memleket basshysy, 5 eks-premer-ministr, 10 ministr jáne 1 Nobel syilyǵynyń laýreaty bar. Forýmǵa qatysatyn sarapshylardyń geografiiasy keń. Atap aitsaq, AQSh, Ispaniia, Italiia, Resei, Japoniia, Serbiia, Aýstriia, Norvegiia, Qytai, Úndistan, Belgiia, Aýǵanstan, Shvetsiia, Portýgaliia, Ońtústik Koreia, Egipet, Bangladesh, Sloveniia, Qyrǵyzstan, Iran, Ulybritaniia, Pákistan elderi bar.
«Astana klýby» otyrystarynyń bir bóligi «Chatham house» erejelerine sáikes ótedi. Bul talqylaýdyń jabyq sipatta ótýin saqtaidy jáne Eýraziia men álemniń eń ózekti máseleleriniń ótkir ári ashyq talqylanýyna múmkindik beredi.
