Kórneki sýret: gov.kz
Qazirgi ýaqytta Qazaqstan aýmaǵynda jalpy aýdany 8,6 million gektardan asatyn úsh synaq alańy bar, olar Reseige jalǵa berilgen. Onda turaqty túrde 900-ge jýyq reseilik áskeri qyzmetshi bolady, - dep habarlaidy Tengrinews.kz saity.
Mamyrdyń basynda Májilis depýtaty Serik Egizbaev bul jerlerdi aýyl sharýashylyǵy qajettilikterine berýdi usynǵan bolatyn.
"1995 jyldan beri Resei Qazaqstannan áskeri poligondar úshin 8,5 million gektardan asa jerdi gektaryna 1050 teńge nominal tólemge jalǵa alyp otyr, bul aitpaqshy, 2005 jyldan beri ózgergen joq. (...) Bizdiń elimizde kereǵar jaǵdai qalyptasty, alyp jatqan jer kólemi boiynsha álemde 9-orynda turǵan Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń egistik jerler boiynsha qajettilikterin tolyq qanaǵattandyra almaidy. Árbir óńirde derlik sharýa qojalyǵymen ainalysqysy keletin azamattardy qamtamasyz etý máselesi jer resýrstarynyń jetispeýshiligine bailanysty", - dedi ol.
Qorǵanys ministrligi redaktsiianyń resmi saýalyna bergen jaýaby boiynsha, áńgime myna jerler týraly:
- Qaraǵandy, Jambyl, Aqtóbe, Qyzylorda oblystary men Ulytaý oblysynyń aýmaǵyna taralǵan Sary-Shaǵan poligony týraly (aýdany – 6 million 985 myń 316 gektar);
- Batys Qazaqstan jáne Atyraý oblystarynyń aýmaǵyndaǵy 929 Memlekettik ushý-synaq ortalyǵy (aýdany – 1 million 322 myń 398 gektar);
- Batys Qazaqstan oblysyndaǵy tórtinshi Memlekettik ortalyq túraralyq poligon (aýdany - 292 myń 825 gektar).
Resei jalǵa alǵan poligondardyń jalpy aýdany 8 million 600 myń 539 gektar bolady (salystyrý úshin: bul Avstriia nemese Birikken Arab Ámirlikteriniń aýmaǵynan kóp. - esk.).
Qorǵanys ministrligi joǵaryda atalǵan poligondardyń árqaisy úshin olardy paidalaný jáne jalǵa berý sharttary týraly ratifikatsiialanǵan halyqaralyq sharttar men kelisimder bar ekenin habarlady (birinshi mundai kelisim 1993 jyldyń 22 qańtarynda jasalǵan). Jaldaý baǵasy gektaryna 2,33 dollar (aǵymdaǵy baǵam boiynsha shamamen 1046 teńge. - esk.). Búkil aýmaqty jalǵa berý memleketke 20 million 39 myń 255 dollar, iaǵni 10 milliard teńgeden asa kiris ákeledi eken.
Qorǵanys ministrliginde poligondardy jalǵa berý týraly halyqaralyq sharttar men kelisimderdiń yqtimal aiaqtalý kúni - 2030 jyldyń 27 shildesi. Bul rette, vedomstvo kelisimsharttar men kelisimderdiń qoldanylý merzimi, eger taraptardyń eshqaisy tiisti merzimniń aiaqtalýyna keminde alty ai qalǵanda ekinshi tarapty olardy buzýǵa nieti týraly jazbasha habarlamasa, árbir 10 jyl saiyn uzartylatynyn túsindirdi. Sonymen qatar, eger taraptar poligondy jalǵa alý sharttary boiynsha kelisilgen sheshimge kele almasa nemese kelisimsharttardyń talaptaryn oryndamasa, kelisimsharttar toqtatylady.
Poligondar qarý-jaraq pen áskeri tehnikanyń perspektivalyq úlgilerin (ushýǵa qarsy buiymdar, zymyranǵa qarsy jáne aviatsiialyq tehnika) ázirleý jáne synaý úshin paidalanylady. Bul rette olardyń aýmaǵynda 900-ge jýyq reseilik áskeri qyzmetshi bar.
"Áýe shabýylyna qarsy qorǵanys quraldaryn synaý jiiligi, ádette, jylyna 5-6 synaq, al aviatsiialyq tehnikany synaý - aiyna orta eseppen 15-20 synaq. Synaqtar barysynda urys bólimi joq qatty otyndy zymyrandar paidalanylady", - dep naqtylady Qorǵanys ministrligi.
Áskeri synaq poligondarynyń qorshaǵan ortaǵa áserin Qazaqstan Respýblikasynyń Ekologiialyq kodeksinde kózdelgen talaptar men erejelerge sáikes memlekettik ekologiialyq baqylaý salasyndaǵy mamandar zertteidi.
Áskeri poligondar úshin aýmaqtardy paidalanýdyń bizdiń elimizge jáne onyń azamattaryna qandai praktikalyq paidasy bar degen suraqqa Qorǵanys ministrligi bylai jaýap berdi:
"Resei Qazaqstannyń strategiialyq seriktesi jáne UQShU-daǵy odaqtasy bolyp tabylady. Synaq alańdary qarý-jaraq pen áskeri tehnikanyń ozyq úlgilerin ázirleý jáne synaqtan ótkizý úshin paidalanylady, Qazaqstan basym quqyqqa ie. Sonymen qatar, jalǵa alý aqysy respýblikalyq biýdjetke túsedi", - delingen jaýapta.
Áskeri vedomstvo depýtattyń usynysyna da pikirin bildirgen.
"Synaq poligondaryn paidalaný tártibi týraly halyqaralyq sharttardyń erejelerine sáikes Poligon qolbasshylyǵy ákimdiktermen birlesip maýsymdyq aýyl sharýashylyǵy jáne geologiialyq barlaý jumystaryn júrgizý kezinde, sondai-aq dúlei zilzalalardy joiýǵa kómek kórsetý kezinde poligon aýmaǵynyń ýchaskelerin qazaqstandyq taraptyń paidalaný tártibin aiqyndaidy", - dep jaýap berdi Qorǵanys ministrligine depýtattyń usynysyna.
