Mańǵystaý oblysynda qurǵaqshylyq saldarynan maldyń qyrylýyna bailanysty jumys toby quryldy. Bul týraly Aýyl sharýashylyǵy ministrliginen málim etti, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Mańǵystaý oblysyndaǵy másele bul óńirde jem-shóp ósirilmeitindikten týyndap otyr. Máselen, 2020 jyly jeke qosalqy sharýashylyqtar men fermerlik sharýashylyqtardy mal azyǵymen qamtamasyz etý maqsatynda qys ishinde basqa óńirlerden 28 myń tonnadan astam shóp jáne 33 myń tonnaǵa jýyq daiyn jem jetkizilgen bolatyn.
Mańǵystaý óńirinde sońǵy 2-3 jylda jaýyn-shashynnyń azdyǵynan qurǵaqshylyq bolyp keledi. Qurǵaqshylyq ásirese biyl erekshe. Sonyń saldarynan mal shyǵyndaldy.
Osyǵan bailanysty biyl 21 mamyrda Aýyl sharýashylyǵy ministriniń №168 buiryǵymen Mańǵystaý oblysyndaǵy aýyl sharýashylyǵy sektorynyń problemalyq máseleleri boiynsha sheshimder ázirleý jónindegi jumys toby quryldy. Jumys toby 26-30 mamyr aralyǵynda aimaqqa baryp, turǵyndarmen jáne fermerlermen kezdesti, jedel sharalar qabyldaý úshin usynystar daiyndalýda», - dedi ministrlikten.
Sondai-aq, arnaiy shtab qurylyp, kórshiles oblystardyń ákimdikterimen Mańǵystaý oblysynyń malyn qajetti jem-shóp qorymen qamtamasyz etý máseleleri boiynsha kelissózder júrgizilýde.
Budan bólek, «Kaspii» ÁKK arqyly qysqy mal azyǵy qoryn jinaý úshin oblystyq máslihattyń sheshimimen jergilikti biýdjetten 200 mln teńgeden astam qarajat bólindi. Sondai-aq, «Azyq-túlik kelisim shart korporatsiiasy» AQ arqyly 1,7 myń tonna arzandatylǵan arpa jetkizý máselesi pysyqtalýda.
QR AShM-nen málim etkendei, Qazaqstanda mal azyǵynyń jetkilikti mólsheri daiyndalyp keledi. Alaida birqatar óńirde jergilikti erekshelikterge bailanysty jem-shóptiń tapshylyǵy men qymbattaǵany baiqalyp otyr.
Osy rette ministrlik aýylsharýashylyǵyn memlekettik qoldaý sharalary týraly aityp berdi.
Memleket basshysynyń jeke qosalqy sharýashylyqtar men fermerlik sharýashylyqtar úshin jem-shóptiń qoljetimdiligin qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyna sáikes, ministrlik Agroónerkásip kesheni sýbektilerine investitsiialyq sýbsidiia retinde qoldaý kórsetedi.
Mysaly, investitsiia salǵanda AÓK sýbektisi shyǵyndarynyń bir bóligin óteý boiynsha sýbsidiialaý Erejelerinde aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn, mashinalar men jabdyqtardy satyp alýǵa, sondai-aq qurama jem zaýytyn iske qosýǵa jumsalǵan shyǵyndardyń 25% qaitarý qarastyrylǵan.
Budan bólek, asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy, mal sharýashylyǵynyń ónimdiligin jáne ónim sapasyn arttyrýdy sýbsidiialaý Erejeleri boiynsha jergilikti biýdjet qarajaty esebinen maldyń analyq basyn ósirý úshin jem-shóp satyp alýǵa jáne daiyndaýǵa arnalǵan shyǵyndardyń quny ótelýi tiis.
Sútti jáne sútti-etti baǵyttaǵy iri qara mal úshin normativ boiynsha bir basqa 120 myń teńge, iri qara maldyń bir basyna 30 myń teńge, usaq mal basyna 5 myń teńge, jylqy men túieniń bir basyna 20 myń teńgeden sýbsidiia berý qarastyrylǵan.
Osy jáne basqa da qoldaý sharalary AÓK damytýdyń qoldanystaǵy memlekettik baǵdarlamasynda kórsetilgen jáne bul jem-shóppen qamtamasyz etý arqyly jalpy jaǵdaidyń turaqtylyǵyn saqtaýǵa jetkilikti.
Mysaly, 2020 jyly Qazaqstanda 22,7 mln tonna shóp (qajettilikten 106%), 1,6 mln tonna senaj (100%), 2,6 mln tonna silos (97%) jáne 4,9 mln tonna saban (104%) daiyndaldy. Aita ketý kerek, búgingi tańda elimizde qurama jem óndiretin 120-ǵa jýyq iri jáne orta kásiporyn jumys isteidi. Sondai-aq, ministrliktiń portfelinde osy salada jańa óndiris oryndaryn ashý boiynsha josparlanǵan investitsiialyq jobalar bar.
«Alaida, birqatar aimaqta jergilikti naqty jaǵdailarǵa bailanysty jem baǵasynyń óskeni jáne jetispeýshiligi baiqalady.
Biyl klimattyq jaǵdailarǵa bailanysty keibir oblystarda jem-shóp daiyndaý úlken máselege ainalyp otyr. Bul qolda bar mal basynyń, ásirese jeke qosalqy sharýashylyqtardaǵy mal sanynyń azaiýyna ákelýi múmkin.
Osyǵan bailanysty Qyzylorda oblysynyń ákimdigi jergilikti turǵyndar men fermerlik sharýashylyqtarǵa shabyndyq jáne egistik jerlerden jem-shóp daiyndaap alýǵa qosymsha kómek kórsetedi. Aita keteiik, ákimdik ótken jyldyń qyrkúiek aiynan bastap jeke qosalqy sharýashylyqtar úshin naryq baǵasynan 10-15%-ǵa tómen satylatyn 70 azyq-túlik jármeńkesin uiymdastyrdy.
Baǵa turaqtylyǵyn saqtaý úshin jem-shóp tapshylyǵynyń aldyn alý jumystary júrgizilýde. Negizgi sharalardyń biri – jem-shóp daqyldaryn egetin jerdiń kólemin ulǵaityp, jalpy egis alqaptaryn ártaraptandyrý», - dedi ministrlikten.
Sondai-aq málim etilgendei, paidalanylmai jatqan jaiylymdyq jáne shabyndyq jerlerdi anyqtaý jumystary da uiymdastyryldy. 2020 jyly konkýrstyq jolmen jalpy aýdany 48,1 myń gektar bolatyn 185 jer ýchaskesi azamattarǵa berilip, ainalymǵa engizildi.
«Túrkistan oblysynda da osyndai sheshimder qabyldandy. Biraq maldy azyqpen qamtamasyz etý problemalary basqa da sebepterden týyndap otyr. Máselen, sońǵy 20 jylda óńirdegi mal sany 3 esege artyp, 6 millionnan asqan.
Osyǵan bailanysty óńirde ótken jyldan bastap jem-shóp daqyldaryna basymdyq berilip keledi. Biyl jem-shóp daqyldaryn egý alańyna taǵy 4 myń gektar qosylyp, 216,8 myń gektarǵa deiin ulǵaidy.
Agroqurylymdardy yntalandyrýdyń qosymsha sharalary bar. Jem-shóp daqyldaryn egý jáne mal sharýashylyǵyn damytý úshin memlekettik qoldaý kórsetiledi. Máselen, jońyshqa, júgeri tuqymdaryn jáne mineraldy tyńaitqyshtar men pestitsidterdi satyp alǵan shyǵyndarynyń 50%-yn óteý qarastyrylǵan», - delingen vedomstvo aqparatynda.
Budan bólek, jergilikti biýdjetten mal azyǵy qunynyń 30%-yn tikelei sýbsidiialaýǵa qarajat qarastyrylǵan.
Qosymsha shara retinde Túrkistan, Qyzylorda jáne Jambyl oblystarynyń ákimdikteri arasynda qoljetimdi mal azyǵymen qamtamasyz etý týraly memorandým jasasý josparlanýda.
