Bes jyldan beri Kaspiidiń itbalyǵy taqyrybyn zerttep júrgen ekolog Ásel Baimuqanova Prezidenttiń balalarǵa mektep jasynan bastap, ekologiialyq bilim berýdiń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti, dep habarlaidy QazAqparat.
«Prezidenttiń búgingi aitqan bastamalary óte mańyzdy dep esepteimin. Búgin de Qazaqstanda shyn máninde, mektepten bastap, ekologiialyq bilim berý qajet. Aqtaýdaǵy itbalyqtardy taspen, taiaqpen uryp jatqan sońǵy beinekóriniske qaraǵanda, bizde adamnyń janýarlar dúniesimen úilesimdiligi qalyptaspaǵany anyq. Adamdar eger jolynda jabaiy ań kezdese qalsa, ne isteý kerektigin bilmeidi. Sondyqtan, mektepterde ekologiialyq bilim berý pánin engizý qajet», - deidi Ásel Baimuqanova Memleket basshysynyń Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryna qoldaý bildire otyryp.
Ekologtyń aitýynsha azamattarǵa óńirlerdegi Qyzyl kitapqa engizilgen janýarlar týraly aityp, túsindirý qajet. Kóp adam ózi ómir súrip jatqan óńirde qorǵaýdaǵy janýarlar mekendeitinin bilmeidi. Olardy qorǵaý kerek ekenin, óshpendilikpen qaramaý kerektigin ańǵarmaidy.
«Eger bala kezden tabiǵatty aialaýǵa úiretse, qazirde ondai problema týyndamas edi. Sondyqtan Prezident aitqan bastama ábden pisip-jetilgen ári Qazaqstanǵa kerek bastama. Meniń aýanyń tazalyǵy, qoqystarǵa qatysty da aitarym bar. Máselen, bizde Kaspiidegi balyq aýlaityn torlar men teńizdegi qoqystar týraly joba boldy. Bul máseleni de mektep oqýshylarymen keńinen talqylaý qajet. Kaspii jaǵasynan 20 kún ishinde biz 20 tonna qoqys jinadyq. Bul Mańǵystaý oblysyndaǵy Baýtino, Fort-Shevchenko jáne General saiajaiy mańynda bolǵan kórinister. Jaǵalaý qoqystan aiaq alyp júrgisiz. Demalýǵa kelgen adamdar taǵy tastaidy. Biz 3 tonna balyq aýlaityn torlardy da jinadyq. Osy betpen kete berse, qoqystan bas kótere almai qalarymyz anyq!» - deidi eko-belsendi.
Ásel Baimuqanov budan basqa Kaspiiden qoqystyń arasynan mikroplastikterdi de tapqanyn aitady. Plastik ydyramaityn bolǵandyqtan, bul da ekologiia úshin úlken problema.
«Sýdaǵy mikroplastikti balyqtar jep, olar keiin bizdiń aǵzamyzǵa túsedi. Ekologiialyq tárbie balalardyń qoqystardyń qorshaǵan ortany lastaý arqyly bizdiń ózimizge ziian tigizetinin túsinýlerine kómekteser edi. Prezidenttiń osyndai bastamasynan keiin ekologiia máselesi jandana túsedi, problemalardy sheshý maqsatynda osy baǵyttaǵy ǵylym da qarjylandyrylady degen úmittenemin», - dedi ol.
Ásel bes jyldan beri Kaspii itbalyǵynyń jaǵdaiy týraly taqyrypty tereń zerttep júr. Onyń magistrlik dissertatsiiasy Kaspii teńiziniń qazaqstandyq bóligindegi jataqtaryn qurý kezindegi itbalyqtardyń minez-qulqynyń ekologiialyq sipattamasy (Pusa caspica) taqyrybyna arnalǵan. Ol sonymen qatar, «Teńizdiń ekojúiesin saqtaý» qozǵalysynyń kóshbasshysy ári QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrliginiń atynan Qazaqstandaǵy eko-ambassador. 9 ǵylymi jariialanym iesi, túrli ekologiialyq mektep, seminar, konferentsiialardyń birneshe márte spikeri jáne qatysýshysy. Onyń ákesi de kóp jylyn Qazaqstandaǵy tabiǵatty zertteý jáne saqtaýǵa arnap keledi. Mamandyǵy ihtiolog, zoolog, biologiia ǵylymdarynyń kandidaty. Áseldiń ápkesi de gidrobiolog.
Eske sala ketsek 10 shildede ótken Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev itbalyqtardy taiaqpen, taspen uryp júrgen videony kórgenin aitqan bolatyn. Prezident osyǵan orai Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetovqa balalardy qorshaǵan ortany qorǵaýǵa tárbieleý isine basa mán berýdi tapsyrdy. Sondai-aq Prezident mektep baǵdarlamasyna «Balalardyń ekologiialyq bilimi» atty jańa pán engizýdi tapsyrdy.
