Bala ata-ana tarapynan tálim-tárbie ǵana emes, meiirim-mahabbat alyp, baqytty bolyp ósýi kerek. «Bala otbasynda ómir súrýi tiis» qoǵamdyq qozǵalysynyń jetekshisi Azamat Jamanchinov osyndai pikirde. Ol QazAqparat tilshisine balalardyń balalyq shaǵy baqytty ótýi úshin qandai jumystar atqarylyp jatqanyn aitty.
«Bala otbasynda ómir súrýi tiis» qoǵamdyq qozǵalysy 2013 jyldan beri jumys istep keledi.
Sol kezden bastap atalǵan uiym bala asyrap alǵan otbasynda tárbielenýi úshin, kedeilik pen áleýmettik jaǵdaidyń tómen bolýy ata-ana men balanyń eki jaqqa ketýine sebepshi bolmaýy úshin kúresip keledi.
Bul uiymnyń ár múshesi otbasylyq qundylyqtardy nyǵaitý úshin úles qosyp júr.
Qoǵamdyq qozǵalys óz mindetin adal oryndaý maqsatynda basynan bastap kóp jumys istedi: «Balalar úiinen shyqqan balalar men jasóspirimderge arnalǵan tálimgerler» jobasyn iske qosty, 2016 jyly patronattyq ata-analar mektebi, sodan keiin «Balalar úiine negizdelgen otbasy men balalardy qoldaý ortalyǵyn» iske qosty.
2019 jyly Onege jobasy aiasynda mundai ortalyqtar Qazaqstannyń taǵy 9 aimaǵynda ashyldy, sol arqyly kóptegen balalar qamqor azamattar tarapynan qoldaý tapty.
«Biz bilim berýmen ainalysamyz: ata-analarǵa, jas jubailarǵa, balalarmen jáne otbasylarmen jumys isteitin mamandarǵa arnalǵan kitaptar men oqý-ádistemelik quraldardy daiyndaimyz jáne shyǵaramyz, balalarmen jáne otbasylarmen jumys isteitin mamandardy daiyndaimyz, ata-analarǵa arnalǵan lichnost.kz onlain mektebin ashtyq. Sondai-aq, «Balalar týraly» zańdy ázirleitin saraptamalyq topqa qatysýdamyz. Biz balalar úiinde jáne patronattyq otbasynda turatyn jetim balalardyń quqyǵyn qorǵaimyz. Biz sóz júzinde ǵana áreket etpei, naqty sheshimder men mehanizmderdi usynamyz», - deidi Azamat Jamanchinov.
Onege jobasy aiasynda bir jyldyń ishinde mamandar 240 is boiynsha qujat pen járdemaqy alýǵa kómektesken.
51 balany internatqa ótkizýden aman alyp qalǵan. 56 eresek adamǵa jumys tabýǵa jáne 212 otbasyna otbasylyq janjaldardy sheshýge kómektesken.
Taǵy 242 otbasyna otbasylyq daý-damaidy sheshýge kómek kórsetilgen.
Búkil Qazaqstan boiynsha kitaptar men oqý quraldarynyń jalpy taralymy 300 myń danadan asty.
Ótken jyly uiym jetim jáne az qamtylǵan otbasylarmen jumys jasaityn 2 myńnan astam maman daiarlady.
«Qoǵamdyq qozǵalysty qurý ideiasy Sholpan Baibolovaǵa tiesili. Qoǵamdyq qozǵalys bir adam ǵana emes, sarapshylar men mamandardyń, úkimettik emes uiymdardyń tutas toby ekenin túsiný qajet. 2013 jyly biz alǵash ret «Bala otbasynda ómir súrýi tiis» atty azamattyq forým ótkizdik. Bul jetimder máselesine arnalǵan alǵashqy aýqymdy is-shara boldy. Onda sarapshylar, ÚEU jáne memlekettik organ ókilderi sóz sóiledi. Sol kezdegi Parlament Májilisi Áleýmettik-mádeni damý komitetiniń tóraǵasy Dariǵa Nazarbaeva otbasylyq-baǵdarly saiasat tujyrymdamasy týraly, iaǵni balalar úiinen bas tartý týraly, onyń ornyna bala asyrap alýshy otbasylar jumys isteýi kerek degen pikir aitqan bolatyn. Qazirgi ýaqytta men atalǵan qoǵamdyq qozǵalystyń jetekshisimin. Birinshi mamandyq boiynsha ekonomika magistri, al ekinshi mamandyq boiynsha psihologpyn. Biz memlekettik júieniń qurylymdyq ózgeristerine nazar aýdardyq, sondyqtan bizdiń jumysymyz jetim balalar men ómirlik qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵan otbasylarǵa qatysty otbasylyq saiasatty damytýǵa yqpal etti dep sanaimyz», - deidi ol.
Uiym músheleri otbasyn qoldaý ortalyqtary jumysynyń úlgisin jasai bastaǵan. Olar jinalǵan materialdardy ÚEU sektoryna jáne jergilikti atqarýshy organdarǵa tapsyrǵan.
«Bizge kómek surap kelgenderge keńes berip, qajet bolǵan jaǵdaida basqa áriptesterimizge jiberip, balalar quqyǵyna qatysty másele bolsa, onyń sheshilýine úles qosamyz», - deidi Azamat Jamanchinov.
Balalar quqyǵyn qorǵaý máselesinde balaǵa zorlyq-zombylyq kórsetýge qatysty jeke tarmaqty atap ótýge bolady.
Qoǵamdyq qozǵalys jetekshisi mundai jaǵdaidyń aldyn alý týraly oiyn bólisti.
«Ata-ana men bala arasynda senimge negizdelgen qarym-qatynas bolýy kerek. Bala ákesi men anasyna ómirinde ne bolyp jatqanyn qoryqpai aita alýy kerek. Bul – óte mańyzdy másele, sebebi balaǵa jaqyndary tarapynan zorlyq, qysym kórsetý jyldar boiy jalǵasyp kele jatýy múmkin. Bala óziniń denesine, áýretti jerlerine eshkim qolyn tigizýge quqysy joq ekenin túsinýi kerek. Al ondai jaǵdai bola qalǵan jaǵdaida eń aldymen aita alatyn adamy – ákesi men anasy bolýy tiis», - deidi ol.
Azamat Jamanchinov balaǵa zorlyq-zombylyq, kúsh kórsetilgen jaǵdaida bes eresek adamǵa aita alýdy úiretý kerektigin aitty.
Iaǵni, ata-anasy men muǵalimine habardar ete almaǵan jaǵdaida ainalasynda senim arta alatyn basqa adamdardyń kómegine júgine alýy kerek.
«Pedofiliiaǵa qatysty kúdikti jaǵdaidy baiqaǵan bolsańyz, birden ata-ana nemese politsiiaǵa habarlaý kerek. Mundai kezde «Ózge otbasynyń shekarasynan attap ketem-aý» degen oidan arylý qajet. Eresekter tarapynan balaǵa kórsetiletin qorlyqtyń kez kelgen túrine jol berilmeýi kerek, al oryn ala qalǵan jaǵdaida mindetti túrde jazaǵa tartý qajet. Osyndai túsinik eń aldymen otbasynda qalyptasýy kerek. Ol úshin áke men ana balasymen ashyq túrde sóilese bilýi kerek», - deidi qoǵamdyq qordyń jetekshisi.
Azamat Jamanchinov suhbat barysynda qoǵamdyq qozǵalys arqyly kómek alǵandardyń oqiǵalarynan mysaldar keltirdi.
«Ótken jyly jazda 25 jastaǵy jigit 15 jastaǵy jasóspirimdi qorlady. Qorlanǵan qyz ózine qol salmaq bolǵan. Otbasy men balany qoldaý ortalyǵyna kelgen olarǵa psiholog, zańger jáne advokat tarapynan kómek kórsetildi. Qazir jabylyp qalǵan qylmystyq is qaita qozǵalyp, sot-meditsinalyq saraptama qaita bastaldy. Anasy men qyzy el qatarly ómir súrý úshin kúresti jalǵastyrýda. Taǵy bir mysal: 6 jáne 8 jasar uly bar áiel ómirlik qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵan. Aqyry ishimdikke salynyp, ata-analyq quqyǵynan aiyrý týraly sot sheshimi shyqqansha eki uly «Kovcheg» balalar mekemesine ótkizilgen. Balalarynan aiyrylyp qalatynyn túsingen áiel esin jiyp, bizdiń ortalyqtyń kómegine júgindi. Psiholog kómegin alyp, ishimdik ishýin qoiyp, eki balasyn óz qolyna qaitaryp aldy. Qazirgi ýaqytta ol turmysqa shyǵyp, el qatarly ómir súrip jatyr», - deidi ol.
Úsh jyl ishinde Otbasy men balalardy qoldaý ortalyǵy 308 otbasy men 485 balaǵa quqyqtyq jáne psihologiialyq kómek kórsetti.
1664 keńes berýdiń nátijesinde balalar óz otbasynda qaldy.
«9 aimaqty jumys isteitin bizdiń ortalyq bir jyl ishinde ómirdik qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵan otbasylardaǵy 227 otbasyna 1543 keńes berý jáne qoldaý qyzmetin kórsetti. 9 aimaqta muqtaj otbasylarǵa 4-8 aiǵa deiin bilim, sport jáne damý klýbtarynyń aqysyn tóleýge kómek kórsetildi, 150-den astam otbasy alǵan ártúrli qyzmettiń aqysy tólendi. 9 oblysta 6 075 qatysýshyǵa kelesi baǵyttar boiynsha treningter ótkizildi: «Otbasylyq zorlyq-zombylyq qurbandarymen jumys», «Jas otbasylarmen jumys jáne otbasylyq ómirge daiyndyq», «Mektepterde jynystyq tárbie jáne reprodýktivti densaýlyq», «Ata-ana men bala qarym-qatynasy arasyndaǵy, balalar men jasóspirimder arasyndaǵy býllingtiń jáne sýitsidtiń aldyn alý». Qol jetkizgen jetistikterimizben toqtap qalmai, jastarǵa arnalǵan onlain mektep pen mobildi qosymshany iske qostyq. Onda 70 video-sabaq jariialadyq, úilengisi keletinderge arnalǵan chat-botty testiden ótkizip, jastarǵa, otbasylarǵa jáne kásipkerlerge 26 vebinar ótkizdik. 320 myń dana Neke týraly nusqaýlyq basyp shyǵarylyp, Qazaqstannyń barlyq azamattyq hal aktilerin jazý organdaryna taratyldy», - deidi qoǵamdyq qozǵalys jetekshisi.
Sonymen qatar, qoǵamdyq qozǵalys 27 art-terapiia sheberhanasyn, aimaqtardaǵy dialogtyq kezdesýler men mini-forýmdar, 600 adamnyń qatysýymen respýblikalyq otbasylyq forým, 5 onlain otbasylyq saiys ótkizdi.
Oǵan 9 oblystan 1400-den astam otbasy qatysty. Sanaly túrde otbasyn qurý jáne otbasylyq qiyndyqtardyń saldary týraly 18 video jáne 8 shaǵyn mýltfilm túsirildi.
Otbasylyq qundylyqtardy nasihattaý jáne turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý boiynsha 188 000 dana oqý quraly basyp shyǵarylyp, elimizdiń 9 aimaǵyna taratyldy.
