«AMANAT» partiiasynyń músheleri el aýmaǵyndaǵy 2 myńǵa jýyq saýda nysandaryn tekserdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Kezekten tys otyrysta «AMANAT» partiiasy janyndaǵy Ekonomika, kásipkerlik jáne agrarlyq sektor máseleleri jónindegi respýblikalyq qoǵamdyq keńestiń músheleri azyq-túlik baǵasynyń ósimi problemasyn talqylady.
29 shilde men 5 tamyz aralyǵynda baǵa ózgerisin baqylap júrgen partiianyń monitoring toptary 1747 nysanda 1126 reid júrgizdi. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary tizbesi boiynsha baǵanyń eń joǵary ósimi 5 óńirde: Almaty jáne Nur-sultan qalalarynda, Qaraǵandy, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan oblystarynda baiqalady. Atap aitqanda, amanattyqtar Mańǵystaý oblysynda Úkimet bekitken shekti baǵadan qyryqqabat –117%-ǵa, sábiz – 60%-ǵa, piiaz – 35%-ǵa qymbattaǵanyn anyqtady. Qaraǵandy oblysynda qant baǵasy orta eseppen 30%-ǵa ósti. Batys Qazaqstan oblysynda qaraqumyq jarmasy 38,7%-ǵa qymbattady.
Saýda jáne integratsiia ministrligi Saýda komiteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Aidar Ábildabekovtiń aitýynsha, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósimin tejeý úshin ákimdikter saýda nysandaryna «ainalym shemasy» arqyly jeńildikpen qaryz berip jatyr. Nesieleý maqsatynda jalpy somasy 86,4 mlrd. teńge bólindi. Sondai-aq, ár oblysta turaqtandyrý qorlary quryldy.
«Turaqtandyrý qorlaryna 18 mlrd.teńge bólindi. Óńirlerdiń jedel aqparaty boiynsha, jyl basynan beri turaqtandyrý qorlaryna 18,3 myń tonna áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary, sonyń ishinde un – 10,2 myń tonna, qant – 3,1 myń tonna, kúrish – 0,6 myń tonna jáne t. b. satyp alyndy. Buǵan qosa, elimizde ár aptasa saiyn aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jármeńkesi uiymdastyrylyp keledi. Jyl basynan beri barlyq óńirde 4133 jármeńke uiymdastyryldy. Iaǵni, ár apta saiyn orta eseppen 207 jármeńke ótedi. Onda taýarlar naryqtaǵy baǵadan 15-20%-ǵa tómen baǵamen satylady», – dedi ol.
Alaida, partiia músheleri baǵa ósimimen kúres máselesinde «ainalym shemasynyń» tiimdiligi baiqalmai otyrǵanyn aityp jatyr. Bul rette, Keńes tóraǵasy, Májilis depýtaty Amanjan Jamalov el Prezidentiniń taiaýdaǵy tapsyrmasyn eske saldy.
«Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda Memleket basshysy «ainalym shemasynyń» tiimdiligine kúmán keltirdi. Sondyqtan tiimdi sheshim tabýdy tapsyrdy. Soǵan qaramastan, «ainalym shemasy» jumysyn jalǵastyryp jatyr. Eshqandai jańa sheshim estigen joqpyz. Prezident tapsyrmasyn estimegen nemese túsinbegen siiaqtysyz», – dedi keńes tóraǵasy.
Aita ketý kerek, buǵan deiingi keńes otyrystarynda jáne depýtattyq saýaldarda partiialyqtar halyqty baǵa ósiminen qorǵaý úshin «ainalym shemasynyń» ornyna turǵyndardy qoldaýdyń ataýly sharalaryn pysyqtaýdy usynǵan bolatyn.
«Jaqynda elorda ákimdigi áleýmettik jaǵdaiy tómen azamattar úshin azyq-túlik kartochkalaryn engizetinin málimdedi. Bul shara shamamen 160 myń adamdy qamtidy. Kartochkalar az qamtylǵan azamattarǵa azyq-túlikti tómen baǵamen satyp alýǵa múmkindik beredi. Baqylanbaityn infliatsiia jaǵdaiynda mundai shara óte tiimdi bolýy múmkin. Sebebi, kómek ataýly bolǵan soń, memleket qoldaý oǵan asa muqtaj adamdarǵa jasalady. Ózge óńirler de Nur-Sultan qalasynyń tájiribesi boiynsha azyq-túlik kartochkalaryn engizýdi oilastyrýy tiis», – dep atap ótti Amanjan Jamalov.
Partiianyń Batys Qazaqstan oblystyq filialynyń atqarýshy hatshysy Murat Muqaev áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn satyp alý jáne satý tizbegindegi deldaldar sanyn zań júzinde ekige deiin shekteýdi jáne kóterme jetkizýshiler úshin áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna eń joǵary saýda ústemesin 15% mólsherinde bekitýdi usyndy. Sonymen qatar, partiia tájiribesi azyq-túlik kartasyn engizýge kómektesetinin jetkizdi.
«Pandemiia ýshyǵyp turǵan kezeńde partiia muqtaj otbasylarǵa azyq-túlik sebetin taratý, 50 myń teńge kóleminde ataýly kómek bólý syndy igi isterdi qamtyǵan«Biz birgemiz» aktsiiasyn ótkizdi. Sol tusta osyndai otbasylardyń tizimin daiyndap, onyń anyq-qanyǵyn tekserdik. Endi osy tizimdi jandandyrý qajet. Sonda azamattar arnaiy karta boiynsha jeńildikpen azyq-túlik satyp ala alady. Óitkeni qazirgi ýaqytta elimizdegi áleýmettik dúkenderde kez-kelgen adam taýar satyp ala alady», – dedi ol.
Ulttyq ekonomika vitse-ministri Abzal Ábdikárimov negizgi azyq-túlik ónimderiniń qymbattaýyn túsindirýge tyrysty. Onyń aitýynsha, Qazaqstandaǵy azyq-túlik qymbatshylyǵynyń bir sebebi – jahandyq jetkizý tizbeginiń buzylýymen, álemdegi baǵa ósimimen jáne syrtqy infliatsiialyq jaǵdaidyń nasharlaýymen bailanysty.
«Eger álemdegi baǵa ósimi týraly aitatyn bolsańyz, onda halyqtyń jalaqysy men tabysyn da dál solai arttyrýdy qamtamasyz etińiz. Baǵanyń áli de kóterile beretinin, biraq tabys mólsheri artpaitynyn aitqan kezde, aldaǵy ýaqytta adamdar toiyp tamaq jei almaidy degen oidy jetkizesiz. Siz ministrlikte sol úshin otyrsyz ba? Sebep týraly aitatyn bolsańyz, onymen kúres júrgizetin ádisi týraly da aitýyńyz kerek. Ornaǵan jaǵdaidy qaitalap aityp berýdiń qajet joq», – dep atap ótti keńes tóraǵasy Amanjan Jamalov.
Óz kezeginde, aýyl sharýashylyǵy vitse-ministri Baǵlan Bekbaýov elimizde azyq-túlik tapshylyǵy joq ekenine sendirdi. Onyń aitýynsha, memlekettiń azyq-túlik qory jetkilikti. Ol sondai-aq, keńes múshelerine ishki naryqtyń qantqa qajettiligi tolyq qamtamasyz etiletinin habarlady. Tamyz aiynyń basynda qor 31,6 myń tonnany qurady. Zaýyttar 40,7 myń tonna qant óndirýdi josparlap otyr. Import 42,2 myń tonnany quraidy.
«Tek belgili bir aimaqtarda ǵana tapshylyq bar. Jalpy respýblika boiynsha oń teńgerim baiqalady. Aqtóbe, Abai, Qyzylorda, Mańǵystaý oblystarynyń, Nur-Sultan jáne Shymkent qalalarynyń ákimdikteri tapshylyqtyń aldyn alý úshin Azyq-túlik korporatsiiasymen qant jetkiz jóninde kelisim-shart jasasýy tiis», – dedi ol.
Sonymen qatar, otyrys barysynda keńes músheleri áýe jáne temirjol biletteriniń qymbattaýyna, sondai-aq dári-dármek baǵasynyń ósýine bailanysty paida bolǵan máselelerdi talqylady. Partiialyqtar monitoring toptarynyń dárihanalarǵa reid júrgizý tájiribesin jandandyrýdy usyndy.
Otyrysty qorytyndylai kele, keńes tóraǵasy memlekettik organdardyń is-sharaǵa daiyndyǵyn synǵa aldy.
«Memlekettik organdardyń baiandamalary aldyńǵy otyrystarda aitylǵan oidy qaitalaidy. Geosaiasi jaǵdaidy jáne taǵy basqany aityp aqtalyp keledi. Barlyq máseleni jahandyq infliatsiiaǵa aýdara salýdy doǵarý qajet. Qazaqstan halqy úshin asa mańyzdy máselege degen osyndai kózqaras bizdi qatty alańdatady. Eger jaqyn arada jumysqa degen kózqaras ózgermese, ilgerileýdi baiqalmaityn bolsa, onda «AMANAT» fraktsiiasy tarapynan Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda baǵa ósimá máselesin qaraýǵa bastamashylyq etetin bolamyz», – dep túiindedi Amanjan Jamalov.
