«AMANAT» پارتيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ ەل اۋماعىنداعى 2 مىڭعا جۋىق ساۋدا نىساندارىن تەكسەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
كەزەكتەن تىس وتىرىستا «AMANAT» پارتيياسى جانىنداعى ەكونوميكا, كەسٸپكەرلٸك جەنە اگرارلىق سەكتور مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەستٸڭ مٷشەلەرٸ ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ٶسٸمٸ پروبلەماسىن تالقىلادى.
29 شٸلدە مەن 5 تامىز ارالىعىندا باعا ٶزگەرٸسٸن باقىلاپ جٷرگەن پارتييانىڭ مونيتورينگ توپتارى 1747 نىساندا 1126 رەيد جٷرگٸزدٸ. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى تٸزبەسٸ بويىنشا باعانىڭ ەڭ جوعارى ٶسٸمٸ 5 ٶڭٸردە: الماتى جەنە نۇر-سۇلتان قالالارىندا, قاراعاندى, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى. اتاپ ايتقاندا, اماناتتىقتار ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ٷكٸمەت بەكٸتكەن شەكتٸ باعادان قىرىققابات –117%-عا, سەبٸز – 60%-عا, پيياز – 35%-عا قىمباتتاعانىن انىقتادى. قاراعاندى وبلىسىندا قانت باعاسى ورتا ەسەپپەن 30%-عا ٶستٸ. باتىس قازاقستان وبلىسىندا قاراقۇمىق جارماسى 38,7%-عا قىمباتتادى.
ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸ ساۋدا كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى ايدار ەبٸلدابەكوۆتٸڭ ايتۋىنشا, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ ٶسٸمٸن تەجەۋ ٷشٸن ەكٸمدٸكتەر ساۋدا نىساندارىنا «اينالىم سحەماسى» ارقىلى جەڭٸلدٸكپەن قارىز بەرٸپ جاتىر. نەسيەلەۋ ماقساتىندا جالپى سوماسى 86,4 ملرد. تەڭگە بٶلٸندٸ. سونداي-اق, ەر وبلىستا تۇراقتاندىرۋ قورلارى قۇرىلدى.
«تۇراقتاندىرۋ قورلارىنا 18 ملرد.تەڭگە بٶلٸندٸ. ٶڭٸرلەردٸڭ جەدەل اقپاراتى بويىنشا, جىل باسىنان بەرٸ تۇراقتاندىرۋ قورلارىنا 18,3 مىڭ توننا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى, سونىڭ ٸشٸندە ۇن – 10,2 مىڭ توننا, قانت – 3,1 مىڭ توننا, كٷرٸش – 0,6 مىڭ توننا جەنە ت. ب. ساتىپ الىندى. بۇعان قوسا, ەلٸمٸزدە ەر اپتاسا سايىن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ جەرمەڭكەسٸ ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدٸ. جىل باسىنان بەرٸ بارلىق ٶڭٸردە 4133 جەرمەڭكە ۇيىمداستىرىلدى. ياعني, ەر اپتا سايىن ورتا ەسەپپەن 207 جەرمەڭكە ٶتەدٸ. وندا تاۋارلار نارىقتاعى باعادان 15-20%-عا تٶمەن باعامەن ساتىلادى», – دەدٸ ول.
الايدا, پارتييا مٷشەلەرٸ باعا ٶسٸمٸمەن كٷرەس مەسەلەسٸندە «اينالىم سحەماسىنىڭ» تيٸمدٸلٸگٸ بايقالماي وتىرعانىن ايتىپ جاتىر. بۇل رەتتە, كەڭەس تٶراعاسى, مەجٸلٸس دەپۋتاتى امانجان جامالوۆ ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ تاياۋداعى تاپسىرماسىن ەسكە سالدى.
«ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى «اينالىم سحەماسىنىڭ» تيٸمدٸلٸگٸنە كٷمەن كەلتٸردٸ. سوندىقتان تيٸمدٸ شەشٸم تابۋدى تاپسىردى. سوعان قاراماستان, «اينالىم سحەماسى» جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. ەشقانداي جاڭا شەشٸم ەستٸگەن جوقپىز. پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ەستٸمەگەن نەمەسە تٷسٸنبەگەن سيياقتىسىز», – دەدٸ كەڭەس تٶراعاسى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇعان دەيٸنگٸ كەڭەس وتىرىستارىندا جەنە دەپۋتاتتىق ساۋالداردا پارتييالىقتار حالىقتى باعا ٶسٸمٸنەن قورعاۋ ٷشٸن «اينالىم سحەماسىنىڭ» ورنىنا تۇرعىنداردى قولداۋدىڭ اتاۋلى شارالارىن پىسىقتاۋدى ۇسىنعان بولاتىن.
«جاقىندا ەلوردا ەكٸمدٸگٸ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى تٶمەن ازاماتتار ٷشٸن ازىق-تٷلٸك كارتوچكالارىن ەنگٸزەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. بۇل شارا شامامەن 160 مىڭ ادامدى قامتيدى. كارتوچكالار از قامتىلعان ازاماتتارعا ازىق-تٷلٸكتٸ تٶمەن باعامەن ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. باقىلانبايتىن ينفلياتسييا جاعدايىندا مۇنداي شارا ٶتە تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن. سەبەبٸ, كٶمەك اتاۋلى بولعان سوڭ, مەملەكەت قولداۋ وعان اسا مۇقتاج ادامدارعا جاسالادى. ٶزگە ٶڭٸرلەر دە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تەجٸريبەسٸ بويىنشا ازىق-تٷلٸك كارتوچكالارىن ەنگٸزۋدٸ ويلاستىرۋى تيٸس», – دەپ اتاپ ٶتتٸ امانجان جامالوۆ.
پارتييانىڭ باتىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى مۇرات مۇقاەۆ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن ساتىپ الۋ جەنە ساتۋ تٸزبەگٸندەگٸ دەلدالدار سانىن زاڭ جٷزٸندە ەكٸگە دەيٸن شەكتەۋدٸ جەنە كٶتەرمە جەتكٸزۋشٸلەر ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا ەڭ جوعارى ساۋدا ٷستەمەسٸن 15% مٶلشەرٸندە بەكٸتۋدٸ ۇسىندى. سونىمەن قاتار, پارتييا تەجٸريبەسٸ ازىق-تٷلٸك كارتاسىن ەنگٸزۋگە كٶمەكتەسەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
«پاندەمييا ۋشىعىپ تۇرعان كەزەڭدە پارتييا مۇقتاج وتباسىلارعا ازىق-تٷلٸك سەبەتٸن تاراتۋ, 50 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە اتاۋلى كٶمەك بٶلۋ سىندى يگٸ ٸستەردٸ قامتىعان«Biz birgemiz» اكتسيياسىن ٶتكٸزدٸ. سول تۇستا وسىنداي وتباسىلاردىڭ تٸزٸمٸن دايىنداپ, ونىڭ انىق-قانىعىن تەكسەردٸك. ەندٸ وسى تٸزٸمدٸ جانداندىرۋ قاجەت. سوندا ازاماتتار ارنايى كارتا بويىنشا جەڭٸلدٸكپەن ازىق-تٷلٸك ساتىپ الا الادى. ٶيتكەنٸ قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدەگٸ ەلەۋمەتتٸك دٷكەندەردە كەز-كەلگەن ادام تاۋار ساتىپ الا الادى», – دەدٸ ول.
ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ ابزال ەبدٸكەرٸموۆ نەگٸزگٸ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ قىمباتتاۋىن تٷسٸندٸرۋگە تىرىستى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى ازىق-تٷلٸك قىمباتشىلىعىنىڭ بٸر سەبەبٸ – جاھاندىق جەتكٸزۋ تٸزبەگٸنٸڭ بۇزىلۋىمەن, ەلەمدەگٸ باعا ٶسٸمٸمەن جەنە سىرتقى ينفلياتسييالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىمەن بايلانىستى.
«ەگەر ەلەمدەگٸ باعا ٶسٸمٸ تۋرالى ايتاتىن بولساڭىز, وندا حالىقتىڭ جالاقىسى مەن تابىسىن دا دەل سولاي ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتٸڭٸز. باعانىڭ ەلٸ دە كٶتەرٸلە بەرەتٸنٸن, بٸراق تابىس مٶلشەرٸ ارتپايتىنىن ايتقان كەزدە, الداعى ۋاقىتتا ادامدار تويىپ تاماق جەي المايدى دەگەن ويدى جەتكٸزەسٸز. سٸز مينيسترلٸكتە سول ٷشٸن وتىرسىز با? سەبەپ تۋرالى ايتاتىن بولساڭىز, ونىمەن كٷرەس جٷرگٸزەتٸن ەدٸسٸ تۋرالى دا ايتۋىڭىز كەرەك. ورناعان جاعدايدى قايتالاپ ايتىپ بەرۋدٸڭ قاجەت جوق», – دەپ اتاپ ٶتتٸ كەڭەس تٶراعاسى امانجان جامالوۆ.
ٶز كەزەگٸندە, اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-مينيسترٸ باعلان بەكباۋوۆ ەلٸمٸزدە ازىق-تٷلٸك تاپشىلىعى جوق ەكەنٸنە سەندٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸڭ ازىق-تٷلٸك قورى جەتكٸلٸكتٸ. ول سونداي-اق, كەڭەس مٷشەلەرٸنە ٸشكٸ نارىقتىڭ قانتقا قاجەتتٸلٸگٸ تولىق قامتاماسىز ەتٸلەتٸنٸن حابارلادى. تامىز ايىنىڭ باسىندا قور 31,6 مىڭ توننانى قۇرادى. زاۋىتتار 40,7 مىڭ توننا قانت ٶندٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. يمپورت 42,2 مىڭ توننانى قۇرايدى.
«تەك بەلگٸلٸ بٸر ايماقتاردا عانا تاپشىلىق بار. جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا وڭ تەڭگەرٸم بايقالادى. اقتٶبە, اباي, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ, نۇر-سۇلتان جەنە شىمكەنت قالالارىنىڭ ەكٸمدٸكتەرٸ تاپشىلىقتىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ازىق-تٷلٸك كورپوراتسيياسىمەن قانت جەتكٸز جٶنٸندە كەلٸسٸم-شارت جاساسۋى تيٸس», – دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار, وتىرىس بارىسىندا كەڭەس مٷشەلەرٸ ەۋە جەنە تەمٸرجول بيلەتتەرٸنٸڭ قىمباتتاۋىنا, سونداي-اق دەرٸ-دەرمەك باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى پايدا بولعان مەسەلەلەردٸ تالقىلادى. پارتييالىقتار مونيتورينگ توپتارىنىڭ دەرٸحانالارعا رەيد جٷرگٸزۋ تەجٸريبەسٸن جانداندىرۋدى ۇسىندى.
وتىرىستى قورىتىندىلاي كەلە, كەڭەس تٶراعاسى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٸس-شاراعا دايىندىعىن سىنعا الدى.
«مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باياندامالارى الدىڭعى وتىرىستاردا ايتىلعان ويدى قايتالايدى. گەوساياسي جاعدايدى جەنە تاعى باسقانى ايتىپ اقتالىپ كەلەدٸ. بارلىق مەسەلەنٸ جاھاندىق ينفلياتسيياعا اۋدارا سالۋدى دوعارۋ قاجەت. قازاقستان حالقى ٷشٸن اسا ماڭىزدى مەسەلەگە دەگەن وسىنداي كٶزقاراس بٸزدٸ قاتتى الاڭداتادى. ەگەر جاقىن ارادا جۇمىسقا دەگەن كٶزقاراس ٶزگەرمەسە, ٸلگەرٸلەۋدٸ بايقالمايتىن بولسا, وندا «AMANAT» فراكتسيياسى تاراپىنان پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ جالپى وتىرىسىندا باعا ٶسٸمە مەسەلەسٸن قاراۋعا باستاماشىلىق ەتەتٸن بولامىز», – دەپ تٷيٸندەدٸ امانجان جامالوۆ.
