QR Ulttyq mýzeii 15 naýryz kúni saǵat 17.00-de Qazan qalasynda, Memlekettik «Qazan Kremli» qoryq-mýzeiiniń «Manej» kórme zalynda «Uly dala: tarih jáne mádeniet» kórmesin ashady. Kórme halyqaralyq «Altyn adamnyń álem mýzeilerine sherýi» kórme jobasy aiasynda 2019 jylǵy 15 naýryz - 15 sáýir aralyǵynda ótedi.
Kórmeniń maqsaty – Qazaqstannyń tarihi-mádeni bai murasymen sheteldik kórermendi tanystyrý. Kórmege Qazaqstan Respýblikasynyń simvoly sanalatyn «Altyn adam» qoiylady.
1960-jyldardyń sońy men 1970-jyldardyń basynda Almatynyń mańaiynda tanymal arheolog Kemal Aqyshev zerttep júrgen Esik qorǵanynan, keiin Qazaqstannyń simvolyna ainalǵan, saq patshasy – «Altyn adamnyń» súiegi tabylǵan arheologiialyq sensatsiia oryn aldy. Baǵa jetpes oljaǵa «Qazaq Týtanhamony» degen at berilip, «ǵasyr jańalyǵy» dep tanyldy. Ejelgi dala bileýshisiniń tájindegi qanatty altyn pyraq áshekeileri Qazaqstan Respýblikasy Eltańbasynyń bólshegine ainaldy, al Altyn adamnyń músini Almatydaǵy Táýelsizdik alańyna ornatyldy.
Jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótkennen keiin Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq mýzeii halyqaralyq «Altyn adamnyń álem mýzeilerine sherýi» jobasyn jariialady. Aýqymdy shara sheńberinde Belarýs, Resei, Ázerbaijan, Qytai, Polsha jáne Ońtústik Koreia mýzeilerinde kórmeler úlken jetistikpen ótti. Kórme 2019 jyldyń sońyna deiin jer sharynyń taǵy da alty eline baratyn bolady.
Memlekettik «Qazan Kremli» qoryq-mýzeiindegi kórmeden kiimi altyn japsyrmaly jáne jebe, qar barysy, arqar, jylqy jáne qus túrindegi altyn tilimsheler áshekeilep turǵan konýs pishindi erekshe bas kiimdi Altyn adamnyń rekonstrýktsiiasyn jáne osy jas aq súiek saq jaýyngerimen (arheologtardyń pikirleri boiynsha 17-18 jastar shamasynda) birge jerlengen erte temir ǵasyrynyń (b.d.d V-IV ǵǵ.) arheologiialyq oljalarynyń kollektsiiasyn tamashalaýǵa bolady.
Saqtar (parsy tilinen aýdarǵanda – «alyp erler») – qazaqtardyń ertedegi babalary. Grek avtorlarynyń shyǵarmalarynda olardy aziialyq skifter (saka sózi skifterdiń «buǵy» sózinen týyndaidy), basqa ejelgi derekkózderinde «ushqyr atty týrlar» dep kórkem sipattaǵan. Osy taipalardyń úlken úsh tobynyń qatarynda «Altyn adam» jerlengen Esik qorǵany tabylǵan aimaqta turǵan saq-tigrahaýdtar («shoshaq bóriktiler») bar bolatyn.
Qorǵannan arasynda kiimderdi bezendiretin detaldar, sol siiaqty áshekeiler men turmystyq zattar bar tórt myńnan astam altyn buiymdar tabyldy. Zertteýshilerdiń qorymdaǵy zattardyń topografiiasyn ter tógip zertteýleri nátijesinde, kórmege usynylyp otyrǵan saq jaýyngeriniń kelbetin jańadan jasap shyǵý múmkin boldy.
Esik qorǵanynan tabylǵan zattar arasynda ejelgi jazba eskertkishteriniń biri rýna jazýmen jazylǵan jazbasy bar kúmis tostaǵannyń ekspozitsiiadan alar orny erekshe.
Ejelgi dala óneriniń mańyzdy ereksheligi sanalatyn zoomorftyq beinelerdiń basymdyǵy da mifologiialyq oilaý ólshemderimen belgilenedi. Munyń siýjetiniń dramatizmi jaqsylyq pen jamandyqtyń kúresi, jaryq pen qarańǵynyń bastaýy, jańa ómirdiń jasalýy, qarama-qaishylyqtardyń máńgilik qozǵalysynyń jáne máńgilik kúresiniń simvoly retinde túsindiriledi. Osyndai qarama-qaishylyqtyń aiqyn úlgisi retinde kórmege usynylǵan altynnan qalyptaý jáne bederleý tehnikasymen jasalǵan V-IV ǵasyrlarǵa tán japsyrmasy birin biri dál qaitalaityn qos barys túrindegi aiylbasty aitýǵa bolady.
Hristiandyq pen musylmandyqtyń ornyǵýyna qarai «ań stili» birtindep putqa tabynýshylyq pen túsinikten shyǵatyn bastapqy mánin joǵalta bastady.
Alaida bastapqy siqyrly máninen airylǵan janýarlardyń sándik beineleri zergerlik buiymdarda, miniatiýra kitaptarda, aǵash, tas jáne súiek naqyshtarynda, sáýlet syndy ortaǵasyrlyq ónerde áldeqaida jinaqtalyńqyraǵan túrde, stildengen oiý, zer elementteriniń pishinin qabyldap qoldanysta qala berdi. Bul úrdister ekspozitsiiaǵa qoiylǵan XV ǵasyrǵa tán dep datalanǵan Sairam kómbesinen tabylǵan zergerlik óner buiymdarynan aiqyn baiqalady. Kórmede sol siiaqty Taqsai (Batys Qazaqstan oblysy), Taldy-2 (Qaraǵandy oblysy) jáne Berel (Shyǵys Qazaqstan oblysy) syndy saq qorǵandarynan tabylǵan arheologiialyq biregei oljalar da kórsetiletin bolady.
Kórmege Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq mýzeiiniń qorlarynan barlyǵy 127 zat usynylady. Kórmege usynylatyn Qazaqstannyń ejelgi jáne ortaǵasyrlyq óneriniń jaýharlary – bul Eýraziia dala mádenieti murasynyń ózindik ereksheligin kórsetetin burynǵynyń ataýsyz sheberleri týyndylarynyń az ǵana bóligi.
