Foto: Maksim Zolotýhin
Almatynyń týristik múmkindigi qandai jáne Alataýdyń baýraiyndaǵy ásem qalaǵa kelýshilerdi arttyrý úshin ne isteý kerek? Maman ol úshin infroqurylymdy jaqsartyp, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý qajet ekenin aitady.
QR AÁK Ulttyq statistika biýrosynyń (UBS) derekteri boiynsha biylǵy jyldyń birinshi jartysynda elimizdegi qonaqúiler, kempingter jáne basqa da qonaq kútý oryndaryna 3,9 mln adam kelipti. Olardyń 26,7%-y Almatynyń qonaqtary eken. Alǵashqy 6 aidyń ózinde 1,1 mln-ǵa jýyq adam ońtústik astanamyzǵa saiahattaǵan. Bul tek qonaqúilerde tirkelgen týrister sany, al týystary men tanystaryna qonaqqa kelgender nemese beiresmi túrde páter jaldaǵandar bul kórsetkishke enbegen.
ULT.KZ tilshisi IUTH Ýniversiteti, “Týrizm” mektebiniń aǵa oqytýshysy Nurjan Ábdirazaqovtan Almatyǵa kelýshi týrister sanynyń artýyna ne sebep bolǵanyn jáne mádeni-rýhani astanamyzdyń týristik potentsialy týraly surap bilgen edi.
- Biyl alǵashqy 6 aida Almatyǵa 1,1 mln-ǵa jýyq týristiń kelýi qatty tańqalarlyq dúnie emes. Sebebi, jyl saiyn álem halqy úshin Ortalyq Aziia elderine degen qyzyǵýshylyq artyp kele jatyr. Óitkeni, táýelsizdik alǵannan keiin derbes memleket retinde jyl saiyn immidjimizdi arttyryp, Qazaqstan degen el bar ekenin álemge tanytyp jatyrmyz.
Qazaqstan neshe túrli is-sharalarǵa qatysady. Ol Olimpiada siiaqty aýqymdy sporttyq shara bolsyn, mádeni jáne saiasi jiyndar bolsyn, eldiń aty atalyp, kók týymyz jelbirep jatady. Dimash siiaqty fenomender, Gennadii Golovkindai sportshylar shyqqan saiyn elde týristerdiń sany da arta beredi. Qazaqstan týraly basqa eldiń habary artqan saiyn keletin adamdardyń da sany kóbeie túsedi. Biz ekotýrizm jáne mádeni týrizm túri retinde belgili bir týrister tobyna qyzyq elderdiń birimiz. Ol úshin Qazaqstanda biraz jumystar jasalyp jatyr.
Foto:Nurjan Ábdirazaqov, metu.edu.kz
- Jalpy Almaty týrizmge qanshalyqty beiimdelgen? Munda týrizmge qandai jaǵdai jasalǵan nemese qandai kemshin tustary bar?
- Elimizdegi qalalardy salystyratyn bolsaq, Almaty men Astana ásirese infroqurylymy jaǵynan týrizmge jaqsy beiimdelgen. Mysaly, Almaty áýejaiynda jańa terminal ashyldy, sáikesinshe, pasportty qadaǵalaý terminaldarynyń sany artyp, kóbirek oryn paida boldy. Onyń barlyǵy týristerge jasalǵan jaǵdai. Biraq áýejaidan keletin transporttyń az bolýy kúrdeli másele bolyp tur. Álemniń kóptegen elderinde áýejaidan qala ortalyǵyna metro qatynaidy, ár 20 minýt saiyn ekspress-avtobýs júredi. Mysaly, Ázerbaijanda áýejaidan 1,5 manatqa (500 teńgege) ár 20 minýt saiyn qalanyń ortalyǵyna aparatyn avtobýstar júredi. Olar aptanyń 7 kúni 24 saǵattan úzilissiz júredi. Bizde mysaly ondai joq. Bizde áýejaidan qatynaý úshin tek taksige otyrýyńa týra keledi. Taksi júrgizýshileri baǵany ósirip aitýy sebebinen onyń ózi keide qymbatqa shyǵýy múmkin. Almatyda «Iandeks taksi» qyzmeti tanymal. Biraq ony TMD elderinen basqa jaqtan kelgender bilmeidi ǵoi. Sondyqtan bizde kólikpen qatynaýdyń taksiden basqa da túrlerin damytý qajet.
- Almatyda týristerdiń artýy halyqtyń ál-aýqatyna áser etti dep oilaisyz ba, álde 1,1 mln. adam teńizge tamǵan tamshydai ǵana ma? Resmi statistika boiynsha Almatyda 2,2 mln. shamasynda adam turady.
- Ony qazir baǵamdai almaimyz. Biraq kásipterge áser etetini sózsiz. Mysaly 1 mln. týrist keldi degenimiz - osynsha adam osy jerdiń qyzmetin paidalandy degen sóz. Iaǵni ol týrist dúkenderge, restorandarǵa barady, basqa da qyzmetterdi paidalanady. Sol arqyly kásipkerlerdiń kásibi júredi, aqsha ainalymy artyp, qosymsha jumys orynyn ashady. Iaǵni bári mýltiplikativti túrde bir-birine áser etedi.
- Almatydaǵy ishki-syrtqa týrizmdi damytý úshin memleket tarapynan qandai jumystar jasalýy kerek?
- Burynnan aityp júrgenimizdei, Almaty qalasyndaǵy infraqurylymdardy damytý, kólik-kommýnikatsiia qyzmetterin jaqsartý, sosyn immidjdi arttyrý úshin jarnama, nasihat jumystaryn damyta berý kerek. Odan bólek qonaqúilerdegi qyzmet kórsetýdi jaqsarta bergen jón. Bizde qazir jaman emes, jaqsy. Ásirese meiramhana, qoǵamdyq tamaqtandyrý salasy jaqsy damyp kele jatyr. Birimen biri jarysyp, básekelestik paida bolǵan. «Baýyrdaq» degen siiaqty túrli ulttyq fast-fýdtarymyz da shyǵyp jatyr. Ulttyq kaloritimizdi kórsetetin «Sandyq», «Tary» degen siiaqty taǵy da basqa ulttyq meiramhanalarymyz shyǵyp jatyr jáne bul quptarlyq is. Osyndai jumystar jasala bergeni durys bolady.
- Almatyda týrizmniń qai túrin damytqan jón dep oilaisyz?
- Almatyda ekologiialyq týrizm, mádeniet týrizmi jáne siti-týrizmin damyta alamyz. Siti-týrizm degenimiz - qala týrizmi. Siti-týrizmde týrister qalany kórý úshin, tanysý maqsatynda keledi. Sondai-aq, gastrotýrizmdi de damytýǵa bolady. Kelýshiler gastronomiialyq týrlar jasap, osynda keletin bolsa nur ústine nur bolady. Sebebi biz ár túrli tamaǵymyzben maqtana alamyz. Bizdiń as mázirimizde túrli-túrli ashanalardan taǵamdar bar. Qazaqstan Eýraziianyń kindiginde turǵandyqtan Eýraziianyń barlyq taǵam túrlerin damyta alamyz.
