Foto: slavyansknakubani.bezformata.com
Qazaqstan alkogoldi tutyný deńgeii joǵary elderdiń qatarynda. Qazaqstan Respýblikasy Densaýlyq saqtaý ministrliginiń 2025 jyldyń basyndaǵy málimeti boiynsha, narkologiialyq dispanserlerde maskúnemdik diagnozymen 90 myńnan astam adam esepte tur, onyń ishinde 100-den astamy kámeletke tolmaǵandar. Degenmen, máseleniń naqty aýqymy áldeqaida úlken, óitkeni táýeldilikten zardap shegetin kóptegen adamdar statistikadan tys qalady. Osy oraida Ult.kz tilshisi «Qazaqstannyń anonimdi alkogolikteri» týraly anyqtap kórdi.
AA degen ne?
Anonimdi alkogolikter (AA) – 90 jyl boiy adamdarǵa alkogolizmmen kúresýge kómektesetin halyqaralyq qaýymdastyq. Bul qaýymdastyq ishýdi toqtatqysy keletin jáne ómirin ózgertkisi keletinderge tegin jáne anonimdi qoldaý kórsetedi.
1935 jyly AQSh-ta negizi qalanǵan Anonimdi maskúnemder búkil álem boiynsha milliondaǵan adamdarǵa saýyǵýdyń eń tiimdi ádisteriniń biri - 12 qadam baǵdarlamasyn paidalana otyryp kómektesedi.
Foto: aaorg.kz
«AA - bul ózderiniń ortaq máselesin sheshý jáne basqalarǵa maskúnemdikten arylýǵa kómektesý úshin bir-birimen tájiribelerimen, kúshti jaqtarymen jáne úmitterimen bólisetin erler men áielderdiń seriktestigi. AA músheligine qoiylatyn jalǵyz talap - ishýdi toqtatý nieti. AA músheleri bastamashylyqty da, múshelik jarnalardy da tólemeidi. Bul qaýymdastyq erikti qaiyrymdylyqtardyń arqasynda qarjylandyrylady. AA eshqandai sektaǵa, senimge, saiasi qozǵalysqa, uiymǵa nemese mekemege qatysy joq; qandai da bir máseleler boiynsha polemikaǵa túspeýge tyrysady, eshkimniń múddesin qoldamaidy nemese qarsylyq kórsetpeidi. Al basty maqsatymyz - baisaldy bolyp, basqa maskúnemderdiń baisaldylyqqa jetýine kómektesý», – deidi qaýymdastyq uiymdastyrýshylary.
Qazaqstandaǵy AA
AA Qazaqstanda 2013 jyldan beri jumys isteidi. Búginde respýblika boiynsha 38 top ashylyp, Almaty, Astana, Shymkent, Aqtaý, Atyraý jáne basqa da qalalarda jumys isteidi. Kezdesýler jeke de, onlain rejiminde de ótkizilip, barlyǵyna qoldaý kórsetiledi.
AA músheleri táýeldilikten aiyǵyp qana qoimaidy, sonymen qatar otbasyn qalpyna keltiredi, tolyq ómirge oralady, jumys taýyp, qoǵamnyń belsendi múshesi bolady. Sondai belsendi azamattyń biri – Ernar. Ol ishkilikke táýeldi bolyp, aiyna keminde 30 l ishimdik ishetin bolǵan. Alaida AA-ǵa múshe bolyp, óz ómirin ózgertip, álemge jaqsy kózqaraspen qarai bastapty.
«Men ishkilikti tutynǵan kezde minimým túk tappai qalǵan kezde kúnine 1 l ishetinmin. Onda jylyna emes, aiyna 30 l ishetinmin. Al alkogoldiń meniń ómirime sebebi men saldary, sebebi men osy dostastyqqa kelmei turyp múldem oilanǵan emespin. Óitkeni men ózimdi aýrý sanaǵan joqpyn, ishkilikke táýeldimin dep múlde oilamaǵanmyn. Oǵan qalai táýeldi bolǵanymdy men osy dostastyqqa kelip, dostastyqtaǵy 12 qadamdyq saýyǵý baǵdarlamasyn ótý barysynda ǵana bul táýeldiliktiń aýrý ekenin túsindim. Al onyń ómirime áser etkeni, men de aldyńǵy qatarly otbasynda ómirge keldim. Mende adam balasyna qajettiniń bári boldy. Keremet balalyq shaq, stýdenttik ómir, qyzmet, otbasylyq ómir, bala, bári boldy. Al ishkiliktiń saldarynyń kesirinen osynyń bárinen aiyryldym. Eń aqyrynda óz ómirimnen aiyrylý qaýpine deiin bardym. Mine, meniń ómirime ishkiliktiń saldary osyndai.
Ashy sýǵa táýeldilikti syrt adam túgili, táýeldi adamnyń ózi aýrýmyn dep oilamaidy. Al meditsina buny qolynan kelgenshe, búkil álemdik deńgeide emdeý is sharalaryn úzdiksiz júrgizip keledi. Ol belgili bir adamdarǵa kómektesip jatqan shyǵar. Al men siiaqty sozylmaly alkogolizmge ushyraǵandarǵa meditsina da, qazaqylyq em shara da kómektese almaýy múmkin. Dál sol siiaqty meni de ishkilikten ajyrata alǵan joq.
Osy Anonimdi alkogolikter dostastyǵyna kelip, osy jerde 12 qadamdyq saýyqtyrý baǵdarlamasynyń arqasynda ǵana men ózimniń táýeldi ekenimdi, bul táýeldiliktiń aýrý ekenin túsinip, osy baǵdarlamanyń arqasynda búgingi tańda mine 4 jyl boldy, ishkilikti tatyp alǵanym joq. Ishkilik meniń aýrýymnyń simptomy, iaǵni belgisi ǵana ekenin túsindim. Al táýeldiliktiń túbi bul ózimshildik ekenin osy baǵdarlamanyń arqasynda túsindim. Men tek qana ishkilikten arylyp qana qoimai, qazir eshqandai aqshaǵa satyp alynbaityn baǵa jetpes bailyq, jan tynyshtyǵyn taptym.
Qazir men ómirdi, qorshaǵan ortany qalypty qabyldap, osy álemniń bir bólshegi ekenimdi jáne osy álemdegi keremetterdi seziný, sodan rahattaný, osy álemge óz úlesimdi qosý úshin jalpy ómir súrýden lázzat alýdy úirendim», – deidi Ernar.
Aita keteiik, 2025 jyldyń basyndaǵy málimeti boiynsha, narkologiialyq dispanserlerde maskúnemdik diagnozymen 90 myńnan astam adam esepte tur, onyń ishinde 100-den astamy kámeletke tolmaǵandar eken. Zertteýler boiynsha er adamdar úshin alkogoldi tutyný deńgeii jylyna 25 litrdi, áielder úshin – shamamen 9 litrdi quraidy eken. Al Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń (DDSU) sońǵy jasaǵan baiandama-tezisterinde jyl saiyn alkogolge qumar adamdardyń eki jarym millionnan (2,6 million) astamy qaitys bolady delingen.
Aqbota Musabekqyzy
