Eki myń on jetinshi jyl. Halyqaralyq «Ekspo» kórmesin TMD aýmaǵynda alǵash ret ótkizip jatqan memlekette jaǵdai abyr-sabyr, qarbalas. Gazet pen saittarda, qala berdi áleýmettik jelilerde jariialanǵan aqparattar «bári jabylyp bireýdi izdep jatyr-aý, sirá» degen oiǵa qaldyrady. Nysanamyzǵa jaqynnan kóz salmasqa bolmaityndai. Uly dala jurty Altai men Atyraýdyń arasyna at shaptyryp, izdeý salyp jatyr eken. Kimge deisiz ǵoi? «Qazaqstandaǵy 100 jańa esimge».
Bul kúnde kimdi, ne mazalap júr? Osy kúni kim, kimdi baǵalap jatyr?
Tarihy tereńnen tamyr tartsa da «shirek ǵasyrlyq ǵumyry bar jas memleket» atanǵan qazaq qoǵamyna bir sát nazar salsańyz, eriksiz osy suraqtardyń shyrmaýyna iligesiz. Rasymen, búgingi tańda qarapaiym halyq ne oilaidy? «Sanany turmys bilegen» ýaqytta kóshede júrgen nemese qoǵamdyq kóliktegi kez kelgen bireýdi Astanada ótip jatqan kórme nemese Prezident maqalasy alańdatady degenge sený qiyn eken. Aiyp kórmeńiz, biraq shyndyǵy sol. Mundai bei-jailyq halyqtyń eshkimdi elemeýine, eshteńeni baiqamaýyna ákelip, qoǵamda aýyr tynyshtyq ornatady. Sózimizden qatty áser alyp, oiǵa shomyp ketpeńiz. Halyqty (Sizderdi!) tym jaǵymsyz keiipte kórsetý maqsatymyz emes. Tek, osyndai bir bulyńǵyr ýaqytta qoǵamǵa áldekimniń qozǵaýy kerek sekildi. Egemendikti enshilegennen beri elimizdiń ósip, órkendeýine úles qosqan azamattarǵa suraý salyp, «Qazaqstandaǵy 100 jańa esimniń» tizimi jasalyp jatqan kezde bizdiń «áldekimniń qozǵaýy kerek sekildi» degenimiz jaramas. Ári úlken ábestik bolar edi.
Elbasynyń «Egemen Qazaqstan» gazetiniń sáýir aiyndaǵy sanynda jaryq kórgen «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasy qoǵamdaǵy biraz istiń bastamasy boldy. Ásirese, táýelsizdik jyldarynan búginge deiin qazaq rýhaniiaty men mádenieti jolynda aianbai eńbek etken ult patriottaryn iriktep, úzdik «júzdikke» engizý jospary kóptiń kóńiline qýanysh syilaǵandai. Bul, eń aldymen, bizdiń bardy baǵalai alatynymyzdyń dáleli bolmaq. Qarap tursaq, qazaq qazaq bolǵaly adamnyń baǵasyn túr-poshymyna nemese sózine qarap emes, istegen isine, jasaǵan jaqsylyǵyna qarap bergen. Ult Prezidentiniń bul bastamasy túptep kelgende qazaqtyń qanynda bar qasiet.
Memleket úshin barsha halyq birdei bolǵanymen, árkimniń sol ult úshin sińirgen eńbegi teń emes. Bireý jaqsy ómir súrý úshin qyzmet etse, bireý eline tittei de bolsyn paidasyn tigizsem dep áreket etedi. Ádilettiń shamymen qaraǵanda ulttyń qamy úshin ter tókkenderdi erek atap ótý hám qurmetteý jaqsynyń isi. Sol jaqsynyń isine jaqsy niettegi tilekshi bolyp ún qossaq, qaneki. Eger bilim-ǵylymnan jańalyq ashyp nemese qurlyq asyp, Qazaqstannyń Ánuranyn oinatyp jatsańyz, «Júz jańa esimniń» biri, bálkim, siz bolarsyz.
Qazaqta «Jasaǵan jaqsylyǵyń Qudaidan qaitsyn» degen sóz bar. Basqalardai emes, tym sirek aitylatyn, aityla qalǵan kúnniń ózinde, tek shynaiy nietten, júrekten shyǵatyn sóz. Ainalamyzda osy sózdi estýge laiyqty qansha adam bar ekenin kim bilipti?! Desek te «Qazaqstandaǵy 100 jańa esimniń» yqpalymen «jaqsylyǵy Qudaidan qaitar» azamattar tóbe kórsetip qala ma degen oidamyz. Bizdiki, tek óz ary aldynda, Qudai aldynda, ult aldynda da adal adamdar qurmettelse degen nietten týǵan sóz edi. Bálkim, áli de elenbei júrgen bireý bar shyǵar?..
Marjan ÁBISh,
