ەكٸ مىڭ ون جەتٸنشٸ جىل. حالىقارالىق «ەكسپو» كٶرمەسٸن تمد اۋماعىندا العاش رەت ٶتكٸزٸپ جاتقان مەملەكەتتە جاعداي ابىر-سابىر, قاربالاس. گازەت پەن سايتتاردا, قالا بەردٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جارييالانعان اقپاراتتار «بەرٸ جابىلىپ بٸرەۋدٸ ٸزدەپ جاتىر-اۋ, سٸرە» دەگەن ويعا قالدىرادى. نىسانامىزعا جاقىننان كٶز سالماسقا بولمايتىنداي. ۇلى دالا جۇرتى التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىنا ات شاپتىرىپ, ٸزدەۋ سالىپ جاتىر ەكەن. كٸمگە دەيسٸز عوي? «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسٸمگە».
بۇل كٷندە كٸمدٸ, نە مازالاپ جٷر? وسى كٷنٸ كٸم, كٸمدٸ باعالاپ جاتىر?
تاريحى تەرەڭنەن تامىر تارتسا دا «شيرەك عاسىرلىق عۇمىرى بار جاس مەملەكەت» اتانعان قازاق قوعامىنا بٸر سەت نازار سالساڭىز, ەرٸكسٸز وسى سۇراقتاردىڭ شىرماۋىنا ٸلٸگەسٸز. راسىمەن, بٷگٸنگٸ تاڭدا قاراپايىم حالىق نە ويلايدى? «سانانى تۇرمىس بيلەگەن» ۋاقىتتا كٶشەدە جٷرگەن نەمەسە قوعامدىق كٶلٸكتەگٸ كەز كەلگەن بٸرەۋدٸ استانادا ٶتٸپ جاتقان كٶرمە نەمەسە پرەزيدەنت ماقالاسى الاڭداتادى دەگەنگە سەنۋ قيىن ەكەن. ايىپ كٶرمەڭٸز, بٸراق شىندىعى سول. مۇنداي بەي-جايلىق حالىقتىڭ ەشكٸمدٸ ەلەمەۋٸنە, ەشتەڭەنٸ بايقاماۋىنا ەكەلٸپ, قوعامدا اۋىر تىنىشتىق ورناتادى. سٶزٸمٸزدەن قاتتى ەسەر الىپ, ويعا شومىپ كەتپەڭٸز. حالىقتى (سٸزدەردٸ!) تىم جاعىمسىز كەيٸپتە كٶرسەتۋ ماقساتىمىز ەمەس. تەك, وسىنداي بٸر بۇلىڭعىر ۋاقىتتا قوعامعا ەلدەكٸمنٸڭ قوزعاۋى كەرەك سەكٸلدٸ. ەگەمەندٸكتٸ ەنشٸلەگەننەن بەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ ٶسٸپ, ٶركەندەۋٸنە ٷلەس قوسقان ازاماتتارعا سۇراۋ سالىپ, «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسٸمنٸڭ» تٸزٸمٸ جاسالىپ جاتقان كەزدە بٸزدٸڭ «ەلدەكٸمنٸڭ قوزعاۋى كەرەك سەكٸلدٸ» دەگەنٸمٸز جاراماس. ەرٸ ٷلكەن ەبەستٸك بولار ەدٸ.
ەلباسىنىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸنٸڭ سەۋٸر ايىنداعى سانىندا جارىق كٶرگەن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى قوعامداعى بٸراز ٸستٸڭ باستاماسى بولدى. ەسٸرەسە, تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنان بٷگٸنگە دەيٸن قازاق رۋحانيياتى مەن مەدەنيەتٸ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتكەن ۇلت پاتريوتتارىن ٸرٸكتەپ, ٷزدٸك «جٷزدٸككە» ەنگٸزۋ جوسپارى كٶپتٸڭ كٶڭٸلٸنە قۋانىش سىيلاعانداي. بۇل, ەڭ الدىمەن, بٸزدٸڭ باردى باعالاي الاتىنىمىزدىڭ دەلەلٸ بولماق. قاراپ تۇرساق, قازاق قازاق بولعالى ادامنىڭ باعاسىن تٷر-پوشىمىنا نەمەسە سٶزٸنە قاراپ ەمەس, ٸستەگەن ٸسٸنە, جاساعان جاقسىلىعىنا قاراپ بەرگەن. ۇلت پرەزيدەنتٸنٸڭ بۇل باستاماسى تٷپتەپ كەلگەندە قازاقتىڭ قانىندا بار قاسيەت.
مەملەكەت ٷشٸن بارشا حالىق بٸردەي بولعانىمەن, ەركٸمنٸڭ سول ۇلت ٷشٸن سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ تەڭ ەمەس. بٸرەۋ جاقسى ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن قىزمەت ەتسە, بٸرەۋ ەلٸنە تيتتەي دە بولسىن پايداسىن تيگٸزسەم دەپ ەرەكەت ەتەدٸ. ەدٸلەتتٸڭ شامىمەن قاراعاندا ۇلتتىڭ قامى ٷشٸن تەر تٶككەندەردٸ ەرەك اتاپ ٶتۋ ھەم قۇرمەتتەۋ جاقسىنىڭ ٸسٸ. سول جاقسىنىڭ ٸسٸنە جاقسى نيەتتەگٸ تٸلەكشٸ بولىپ ٷن قوسساق, قانەكي. ەگەر بٸلٸم-عىلىمنان جاڭالىق اشىپ نەمەسە قۇرلىق اسىپ, قازاقستاننىڭ ەنۇرانىن ويناتىپ جاتساڭىز, «جٷز جاڭا ەسٸمنٸڭ» بٸرٸ, بەلكٸم, سٸز بولارسىز.
قازاقتا «جاساعان جاقسىلىعىڭ قۇدايدان قايتسىن» دەگەن سٶز بار. باسقالارداي ەمەس, تىم سيرەك ايتىلاتىن, ايتىلا قالعان كٷننٸڭ ٶزٸندە, تەك شىنايى نيەتتەن, جٷرەكتەن شىعاتىن سٶز. اينالامىزدا وسى سٶزدٸ ەستۋگە لايىقتى قانشا ادام بار ەكەنٸن كٸم بٸلٸپتٸ?! دەسەك تە «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسٸمنٸڭ» ىقپالىمەن «جاقسىلىعى قۇدايدان قايتار» ازاماتتار تٶبە كٶرسەتٸپ قالا ما دەگەن ويدامىز. بٸزدٸكٸ, تەك ٶز ارى الدىندا, قۇداي الدىندا, ۇلت الدىندا دا ادال ادامدار قۇرمەتتەلسە دەگەن نيەتتەن تۋعان سٶز ەدٸ. بەلكٸم, ەلٸ دە ەلەنبەي جٷرگەن بٸرەۋ بار شىعار?..
مارجان ەبٸش,
