Álemdik tendentsiiada «Áleýmettik kásipkerlik» degen uǵymnyń paida bolǵanyna da az bolǵan joq. Jahandy jailaǵan jańa trend qazaq dalasyn da ainalyp óte alǵan joq. Bul sala ekonomikanyń jańa sektory bolsa da, kópshilik arasynda keń etek jaiyp úlgerdi. Buǵan naqty anyqtama berý qiyn. Mamandar árqily tujyrym jasaǵanmen, ortaq sheshimge kele qoiǵan joq. Biraq negizgi mazmunǵa iek artsaq, ekonomikalyq tiimdilikke qol jetkizýdi maqsat etken kásipkerlik jańashyldyqty áleýmettik missiiamen biriktiretin áleýmettik qyzmetti júzege asyrý tásili desek bolady.
Budan kelip «áleýmettik kásipker» degen túsinikte boi kóteredi. Bul týraly Bill Dreiton: «Áleýmettik kásipker adamnyń qolyna balyq berýmen ne balyq aýlaýdy úiretýmen shektelip qalmaidy, olar balyq sharýashylyǵynda túgeldeitóńkeris jasamai tynym tappaidy» degen eken. Buny taratyp aitý kelesi taqyryptyń enshisindegi dúnie. Bizdiń aitpaǵymyz bul sektordyń elimizdegi damý protsesi tóńireginde jasalyp jatqan sharýalar týrasynda bolmaq.
Búgin Aqtóbe qalasynda «Áleýmettik máselelerdi sheshýde memleket, biznes jáne ÚEU seriktestigi» atty áleýmettik kásipkerliktiń Qazaqstandaǵy birinshi halyqaralyq forýmy bastaldy. Bul jiyn - endi qarqyn alǵan jańa salanyń damýyna ózinshe úles qosary anyq.
Atalmysh is-shara qoǵamnyń áleýmettik máselelerin sheshýdegi memlekettiń, biznes pen úkimettik emes uiymdar arasynda tiimdi yntymaqtastyqty jolǵa qoiý maqsatynda uiymdastyrylyp otyr. Forýmnyń bastamashysy Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń naq ózi.
Eki kúnge josparlanǵan jiynǵa QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Mádina Ábilqasymova, QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam vitse-ministri Abzal Núkenov, QR Prezidentiniń janyndaǵy Áielder isteri jáne otbasylyq-demografiialyq saiasat jónindegi ulttyq komissiianyń múshesi, «Qazaqstan isker áielder qaýymdastyǵy» RQB prezidenti Raýshan Sársembaeva, Qazaqstan, Izrail, Túrkiia, Polsha, Grýziia, Qyrǵyzstan jáne basqa elderden myńnan astam qoǵam qairatkerleri men áleýmettik kásipkerlik salasyndaǵy sarapshylar qatysyp jatyr.
Áýelgi plenarlyq otyrysta qatysýshylar halyqaralyq tájiribeni, sońǵy ózgeris-jańalyqtardy sóz etip, áleýmettik kásipkerlikti damytýdyń jahandyq úrdisterin talqylaidy. Forým qorytyndysy boiynsha sheshim qabyldanyp, birqatar memorandýmdarǵa qol qoiylmaq. Sondai-aq, jiyn aiasynda Aqtóbe oblysynyń áleýmettik kásipkerlik nysandarynda kóshpeli sheberlik sabaqtary uiymdastyrylyp, B2B, B2S formatynda kezdesýler ótedi.
Sonymen, forýmnyń ashylý saltanatynda Aqtóbe oblysy ákimi B.Saparbaev áleýmettik kásipkerlikti damytý Elbasynyń bes áleýmettik bastamasyndaǵy negizgi baǵyttarynyń biri ekendigin naqty atap ótti. Tek osy jyly memlekettik qoldaý sharasy aiasynda oblys kólemindegi kásipkerlikke 20 mlrd teńge kóleminde jeńildetilgen nesie berilgen. Onyń ishinde 2,5 mlrd teńgeni bes áleýmettik bastama aiasynda aýyldyq jerlerde kásipkerlikti damytýǵa qosymsha bólý máselesi jolǵa qoiylyp otyr.
Berdibek Saparbaev: «Bárińizde memleket úshin kásipkerlikti, sonyń ishinde áleýmettik jaǵynan baǵdarlaýshy kásipkerlikti damytýdyń mańyzy qandai ekenin jaqsy túsinesizder. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap-aq, ekonomikada qandai qiyndyq bolmasyn Elbasymyz Nursultan Nazarbaev osy máselege basa nazar aýdaryp keledi. Memleket basshysy 2050 jylǵa qarai ShOB-tiń ekonomikadaǵy úlesin 50 paiyzǵa deiin jetkizý mindetin qoidy. Aqtóbe oblysy búginde ekonomikalyq turǵyda belsendi halyqtyń biznespen ainalysatyndary úlesin 32 paiyzǵa deiin, kásipkerliktiń jalpy óńirlik ónimdegi úlesin 20 paiyzǵa deiin arttyrdy», - dedi.
Óńir basshysy búginde barlyq áleýmettik máselelerdi memleket pen qoǵamdyq uiymdardyń kúshimen sheshýge bolmaitynyn, atalmysh protsesske kásipkerlerdi belsendi túrde tartý qajettigin aitty. Jáne de Aqtóbe oblysynyń tájiribesi áleýmettik kásipkerliktegi mańyzdy máselelerdi sheshe otyryp, biznesmenderge paida tabýǵa múmkindik beretinin dáleldeitinin jetkizdi. Iaǵni, bul jerde kásipker, memleket pen halyq úshtigi de paidaǵa keneledi.
Buǵan óńirde tek 2017 jyldyń ózinde biýdjetten tys qarajat esebinen quny 29 mlrd teńgeniń 73 áleýmettik jobasy júzege asyrylǵany aiqyn dálel. Sonyń ishinde oftolmologiialyq aýrýhana, jedel meditsinalyq járdem beketi, Jekpe-jek saraiy, Óner ortalyǵy, shyǵarmashylyq akademiiasy, «Jubanovtar álemi» murajai úii, salynyp, paidalanýǵa berildi. Biyl oblys 28 mlrd teńge kóleminde biýdjetten tys investitsiianyń esebinen 33 jobany júzege asyrady. Atap aitqanda, Aqtóbede Tennis ortalyǵy, Muz aidyny saraiy, jeńil atletika maneji, «Analarǵa taǵzym» murajai úii, sal aýrýyna shaldyqqan balalardy ońaltý ortalyǵy, iadrolyq meditsina ortalyǵy men t.b. turǵyzylýda.
«Biz kásipkerlikti belsendi damytýǵa jumystanyp jatyrmyz. Ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha, áreket etýshi ShOB sany 52 myńǵa jetti. Bul memleket qoldaýyna tiimdi jaǵdai jasaidy. Biz kásipkerlerdi áleýmettik jaǵynan jaýapty bolyp júrýge tynbai baǵyttap otyramyz», - deidi Berdibek Saparbaev
Oblysy basshysy bul rette aqtóbelik qyz-kelinshekterdiń róli mańyzdy ekenin tilge tiek etip ótti. «Óńirdegi kásiporyndardyń 40 paiyzdan astamyna áielder jetekshilik etedi, olar bizde áleýmettik jaǵynan habardar, «Týǵan jer» baǵdarlamasyn qoldaýǵa da belsendi túrde qatysady. Máselen, Zámzágúl Baimaǵambetova balabaqsha, Halyqtyq keńseni saldy, qazirgi tańda Neke saraiyn salyp jatyr. Rabiǵa Tasybaeva jyl boiǵy balalar lagerin, fizikalyq-matematikalyq baǵyttaǵy mektep internatyn saldy. Taǵy bir jyl boiy jumys jasaityn lager men birneshe balabaqshany qala ákiminiń qazirgi orynbasary Kúlparshyn Aidarhanova turǵyzdy, - deidi oblys ákimi.
Jiyn sońynda Berdibek Saparbaev Aqtóbedegi áleýmettik kásipkerliktiń halyqaralyq forýmy alańynyń qazaqstandyq qoǵamnyń ári qaraiǵy pozitivti ózgerýi, áleýmettik jaǵynan baǵyttalǵan otandyq biznestiń damýynyń bastapqy núktesine ainalatynyna úmit artty.
Iá, úmit aldamaýǵa tiis. Áleýmettik kásipkerliktiń áleýeti arta túser kún alys emes. Alǵashqy halyqaralyq forýmnyń ózinde mańyzdy máseleler kóterilip, túiitkildi jaǵdailar jurt aldynda talqyǵa tústi. Tolaiym tabysqa jettik dep tóteden qaiyrmaimyz. Is bastaldy. Bilek sybana jumysqa kiristik. Igiligin ýaqyt tóreligine tapsyrdyq.
