Bizdiń jeke investitsiialar men jeke menshiktik naryq júiesi ekonomikalyq ósýge umtylysta óz qundylyǵyn dáleldei aldy. Bul ulttardy uly etip, kompaniialardy transulttyq korporatsiialarǵa ainaldyrdy jáne barlyq álemdegi milliondaǵan adamdar úshin teńdessiz ómir deńgeii men áleýmettik damýdy qamtamasyz etti.
Sonymen qatar, álemdegi orta klastyń ósýine qaramastan, kapitalizm óte bailar men óte kedeiler arasyndaǵy aiyrmashylyqty eleýli túrde ulǵaitty. Bul tek ulǵaia beretin fenomen. Jáne de biz klimattyq iri ózgerister qarsańynda turmyz, dúniejúzi halqy tabiǵi resýrstardy kóptep tutynady, al ýrbanizatsiia burynǵydan tezirek ósýde.
Bizdiń kapitalistik modelimiz turaqty jáne ádil ekonomikalyq modelge túrlendirilýi tiis. Qazirgi kezde barlyq indýstriia men eldiń ekonomikasy tehnologiialyq ózgeristerge beiim. Osy ózgerister kapitalizmdy asa inkliýzivti jáne turaqty nyshanǵa túrlendirip, damyǵan jáne damyp kele jatqan ekonomikalar úshin basymdylyqty qamtamasyz etip, jyldamdatylǵan inkliýzivtik ósýine yqpal ete alady ma?
Tarih kórsetkendei, jahandanýdy quraityn úsh bólshektiń (saýda, kapital jáne adamdar) ózara qarym-qatynasy ósý men ál-aýqattylyqqa áser ete otyryp, oń jáne teris saldaryn týdyra alady. Atap kórsetilgen keleńsiz jaǵdailardan búgingi tańda qalai qashyp qutylýǵa bolady? Osy otyrysta kpitalizmdi asa inkliýzivti jáne turaqty formaǵa túrlendirý úshin tehnologiialyq ózgerister álem men jahandy ekonomikaǵa, eńbek naryǵyna, energetikalyq sektorǵa, biznes-strategiiaǵa, saýda men klimatqa qalai áser etetini týraly irgeli máseleler qaralatyn bolady.
Qazaqstan men Orta Aziia elderi ózderiniń turaqty uzaq merzimdi ósý maqsatyn qamtamasyz etý úshin ekonomikany ártaraptandyryp, onyń álemdik baǵalardyń qubylmalylyq áserine beiim tabiǵi resýrstardan onyń táýeldiligin tómendetýi tiis. Óńirlik ekonomikalar asa joǵary ónimdilik pen óz ekonomikasynyń ártúrliligin jáne únemi aýysyp turatyn syrtqy ortadaǵy jetkilikti beiimdilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý úshin kóptegen shaqyrýlardy sheshýi tiis. Osy ekonomikalyq túrlendirýdiń kelesi kezeńi reformany jalǵastyrýdy jáne myna basty máselelerge erekshe nazar aýdarýdy talap etedi:
• Ortalyq Aziia jáne Qazaqstan perspektivalary: ekonomikalyq, qarjylyq jáne saiasi ózgerister
• Innovatsiialyq ekojúie, ártaraptandyrý, jekeshelendirý, saýda, biznes jáne infraqurylym ósimi
• Ortalyq Aziia jáne Qazaqstan úshin ósýdiń jańa draiverleri
• Jahandy jáne óńirlik naryqtar úshin óńirlik yntymaqtastyq jáne ashyqtylyqty arttyrý: Jibek joly, BSU, Eýraziialyq ekonomikalyq komissiia
• Ekonomikalyq ósý úshin qurylymdy reformalar: orta tabys tuzaǵyn jeńý jáne joǵarylaý tabysy bar elderge aýysý
• Qazaqstanda biznesti júrgizý: iskerlik, qarjylyq jáne investitsiialyq sholý
Biz syrtqy faktorlar men onyń saldaryn jumsartý úshin ekonomikalyq sheshimderge jáne saiasi áreketterge, sonymen qatar jańa múmkindikterge men aǵymdy trendterge erekshe kóńil bólemiz.
Internet pen kommýnikatsiia infraqurylymy damyǵan, patenttik belsendiliktiń joǵary deńgeii, bilim deńgeiiniń salystyrmaly túrde joǵarylyǵymen Qazaqstan tehnikalyq jańashyldyqtarǵa qolaily jaǵdai jasaýda. Jergilikti ónerkásipterdiń jetekshileri jańasha oilaý olardyń korporatsiiasy úshin qandai qundylyqtar týdyryp, tájiribelik nátijege qalai áser etetini týraly ózderiniń kózqarastaryn usynady. Innovatsiialyqty damytý jáne investitsiialardy tartý memlekettik baǵdarlamasy qai salalarda jumys isteidi? Ózimiz úshin qandai sabaq alamyz?
Qazaqstan 2050 jylǵa qarai álemniń 30 jetekshi ekonomikalarynyń biri bolýǵa umtylysyn iske asyrý úshin órleý reformalaryn iske asyrýǵa kiristi. El ekonomikasy men qoǵam táýelsizdik alǵan ýaqyttan beri tereń ózgeristerge ushyrady.
Qazaqstan óziniń EYDU yntymaqtastyǵy sheńberinde elge Keshendi sholý ótkizýge kiristi. Qazaqstannyń keshendi sholýy eldegi damý úshin negizgi bailanystyratyn shekteýlerdi anyqtaidy jáne olardy sheshý úshin usynystar jasaidy.
