SolarPower Europe qaýymdastyǵynyń bas direktory Djeims Ýotson óziniń Álem «Kún energiiasyna kóshýde» atty maqalasynda energiianyń — adamzat tirshiliginiń damýyna jaǵdai jasaýshy jáne yntalandyrýshy birden-bir tabiǵi qainar kóz ekenin basa aitady.
Onyń oiynsha, energiia sotsiýmdar úlgisiniń saqtalýyn qamtamasyz etedi, ol kóptegen aspektilerdi biriktiretin uǵym retinde búkil álem men adamzatqa tikelei qatysty qyzyqty saýaldardy týyndatady. Qoǵamnyń energiia kózderine qol jetkizýi olardyń áleýmettik, ekonomikalyq jáne ekologiialyq turaqty damýynyń naqty jaǵdailaryn tikelei túrde anyqtaidy. Tehnologiia salasyndaǵy ár túrli qýat kózderin ońtailandyrýmen bailanysty ǵylymi zertteýler men jetistikter qoǵamdastyqtardyń fýnktsionaldy tásilderin anyqtap, energetikanyń turaqty damý bolashaǵyn qalyptastyrady.
«Kún energiiasy - Astana EKSPO-2017 kórmesiniń ózekti taqyryby bolmaq. Bul, árine, zańdylyq. Óitkeni Kún energiiasy qazirdiń ózinde álemdegi basty energiia kózderiniń biri bolyp esepteledi jáne 2050 jylǵa deiin ol dúnie júziniń jartysyn elektr qýatymen qamtamasyz etetin elektroenergiianyń negizgi qainaryna ainalýy tiis», - deidi ol.
Doktor pikirinshe, jalpy, bolashaq energiiasy – bul qazirgi zamannyń keleli máselelerine jáne bolashaqtaǵy sheshimderdi boljaýǵa qatysty mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan, oilanýǵa nár beretin aýqymy keń taqyryp bolyp otyrǵany anyq. «Bolashaq energiiasy» jobasynyń taqyryby turaqty damý ustanymdaryna negizdeledi, al onyń astynda ekonomikalyq jáne áleýmettik muqtajdyqtardy, sondai-aq mádeni áralýandylyqpen jáne adam densaýlyǵyna paidaly ortany qamtamasyz etýmen bailanysty suranystardy qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan úderister uǵynylady.
Qaýymdastyqtyń zertteýleri boiynsha, álemde Kún energiiasyn óndirý deńgeii 2007 jylǵy 3 GVt kórsetkishinen 2016 jylǵy 305 GVt kórsetkishine deiin ósken. Bul – tańqalarlyq jetistik. Elektr qýatyn óndiretin tehnologiialardyń eshbireýi mundai kórsetkishpen maqtana almasy anyq. Al, Kún energiiasyn óndiretin qurylǵylar sany jyl saiyn kóbeiip jatyr. Aýstraliiadan bastap Shvetsiiaǵa deiingi birneshe el Kún energiiasyn paidalanýǵa kóshken.
Olar «Kún energiiasyn qoldanýshylary sanynyń kóbeiýi – jaqsy jańalyq» degen pikirde. Sebebi bul, óz kezeginde, tómen kómirtekti ekonomikaǵa jedel kóshý úshin tiimdi jáne klimattyń ózgerýine qarsy kúreste kómegin tigizedi. Parij kelisimine sáikes, temperatýra 1,5 Tselsii shkalasy boiynsha 1,5 gradýstan artyq kóterilmeýi úshin kómirqyshqyl gazynyń ziiandy qaldyqtaryn atmosferaǵa kóp shyǵarmaý kerek bolsa, búgingi kezde Kún energiiasyn paidalaný – klimattyń ózgerýine qarsy kúrestegi eń tiimdi sheshim. Energiiany óndirýdiń bul jolynyń artyqshylyǵy – ekologiialyq taza ónim bolýynda hám ekonomikalyq turǵydan yńǵaily sanalýynda. Tájiribede Kún energiiasyn paidalaný – álemdik kómirqyshqyl gazy qaldyqtarynyń taralýyn jyldyq kórsetkish boiynsha 200-300 million tonnaǵa azaityp otyr. Al, bul - bútindei Frantsiia memleketindegi ziiandy gazdyń aýaǵa taralýynyń bir jyldyq deńgeiimen teń. Sonymen qatar Kún energiiasyn paidalaný - energiia óndirisi ulǵaiǵan kezeńdegi jahandyq suranysty qamtamasyz etip, kómirtek qaldyqtarynyń azaiýyna yqpal etedi.
Sondai-aq, Kún energiiasynyń baǵasy qoljetimdi. 2009 jyly Kún energiia júiesiniń baǵasy 75%-ǵa tústi. Budan baǵanyń aldaǵy kórsetkishin baǵamdaýǵa bolady. Búginde álemniń 30-ǵa tarta elinde Kún energiiasy qazymdy otyn energiiasyn óndirýden áldeqaida tiimdi hám arzan.
«Sol sebepti joǵarǵy bilik onyń ekonomikaǵa tiimdiligin eskere otyryp, Kún engeriiasyn óndirýdi arttyrý maqsatyn basty másele etip qoiyp otyr. 2020 jylǵa deiin Úndistan 100 GVt Kún energiiasyn shyǵarýdy josparlap otyrsa, Qytai eli 150 GVt-qa deiin óndirýdi mejelep otyr. Qazaqstan Respýblikasy 2020 jylǵa deiin jańartylatyn energiia kózderinen jalpy elektr energiiasyn Kún energiiasymen qosa alǵanda 3%-ǵa, 2030 jyly 10% -ǵa, 2050 jylǵa deiin 50%-ǵa arttyrýdy maqsat etip otyr», - deidi Djeims Ýotson.
Sonymen qatar ol, Astana Ekspo-2017 kórmesinde Kún energiiasyn óndiretin túrli tehnologiialar tanystyrylyp, tipti ǵaryshta Kún energiiasyn tasymaldaityn qurylǵy da bolatynyn jazady. «Kún energiiasy kórme keshenin jaryqtandyrý úshin elektr qýaty retinde paidalanylatyn bolady (integratsiialanǵan kún batareialaryn negizgi pavilonnyń tóbesinen kórýge bolady). «SolarPower Europe» qaýymdastyǵy kórmedegi arnaiy konferentsiiada Kún energiiasyn óndirýshi eń zamanaýi qondyrǵyny kópshilikke tanystyrady. Jylý júrgizý, energetika jəne salqyndatý júiesin óndiretin əlemdegi kóshbasshy Viessman kompaniiasy Kún energiiasy arqyly muz saqtaityn júieni tanystyrady. «ABB» (Qazaqstan) – avtomattandyrý jáne energetika salasy boiynsha jumys isteitin tanymal kompaniiasy jáne «Solar Impulse» kún energiiasyn paidalanatyn ushaqtyń jobasyn tanystyrady», - dep doktor óz sózin naqtylaidy.
Bolashaq Kún energiiasynyń shegi joq. Eger sizdi Kún energiiasyna qatysty máseleler qyzyqtyratyn bolsa, Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesine kelińiz. Barlyq jaýapty sol jerden alasyz.
11 sáýir 2017 j.
Ult portaly
