Sońǵy ýaqytta sana týraly kóp oilanyp júrmiz. Naqtyraq aitsaq, búgingi sanamyzdyń deńgeii men bolashaqta onyń qandai bolmaǵy keregi jóninde. Iaǵni sanamyzdyń ózgerisi týraly. Al, búgingi sanamyzǵa ózgeris kerek-aq. Bireýdi tańqaldyryp, maqtaný úshin emes, ózimiz úshin, erteńimiz úshin.
Qaibir jazbamyzda 60-shy jyldardaǵy AQSh-taǵy ómirdi sýrettegen film týraly pikirimizben bóliskenbiz. Olardyń osydan elý jyldan astam ýaqyttaǵy damýy men qalyptasqan qoǵamdyq qarym-qatynas mádenieti, bul sóz jarassa: áleýmettik-ekonomikalyq infraqurylymy jóninde aittyq. Qyzyǵa aittyq, ózimizge ólshep kiip kórgendei, qiialdai tolǵandyq. Elý jyl burynǵy erkin Amerika men elý jyl burynǵy bodan Qazaqstandy salystyrsańyz, jylaǵyńyz keledi. Namystan jarylardai qyzarasyz, sosyn qorlanasyz. Amerikandyq adam men bizdiń qazaqtyń Jaratqannan alǵan starttyq múmkindikteri birdei bolǵanmen, búginge jetken finishtik jetistikteri árqalai. Bunyń bári aqshaǵa, aýa-raiyna, ish aýrýy men tis aýrýyna bailanysty emes. Bári sanaǵa bailanysty. Qudaiǵa adamnyń barlyq qabiletin sanaǵa bailap qoiǵany tegin bolmasa kerek. Mysaly, meniń bir baiqaǵanym: bizdiń xalyq erteńmen emes, búginmen ǵana, odan soraqysy - keshegimen ómir súrýge daǵdylanǵan sekildi. Erteńdi armandaǵannan góri bizde ótken zamandarǵa saǵynysh basym siiaqty. Erteńdi oilaǵannan góri búgingi as-sýyn, jatar-jabaryn oilaidy. Bul árine kóp jaǵdaida adamdy tejeidi, qala berdi artqa tarta beredi. Erteńge ǵashyq bolý, soǵan umtylý, sol alys-jaqyn bolashaqta bai-qýatty adam bolý, aibyndy, gúldengen memlekettiń turǵyny bolýdy qiialdaý kerek syqyldy bizge. Tipti, damý protsessiniń ishinde júrgenińizdi bir ýaq sezinip kórsekshi! Sanada bir qyzyq ózgerister bastalady. Siz osy zamannyń, shamamen áli 40-50 jyldaǵy dáýirdiń adamy ekenińizdi uǵynsańyz, bul sizge bir tátti qýanysh syilamaq. Túisigińiz de, myiyńyz da ainalada bolyp jatqan ómirdiń sansyz qubylystaryn baiqai bastaidy. Odan bólek, áli dúniiaǵa kelmegen qubylystar men texnologiialardy boljaýǵa qaýqarlymyn ba dep qalasyz. Oǵan tańqalmańyz, bul sanańyzdyń ádettegi qabileti, tek siz ony múmkin dep bilmegensiz hám oǵan senbegensiz. Bir kúni siz óz zamanyńyzdy jan-júregińizben qabyldaýdy úirene bastaisyz. Sosyn sol zamandy neǵurlym túzetýge, nigilistik dúnietanymyńyzdy jasampazdyq mentalitetke aýystyrǵyńyz keledi. Bir nárseden qalyp bara jatqandai alqynasyz, bul jaryq dúnieniń raxatyn kórýge úlgirmeitindei kúi keshesiz. Qoryqpańyz, bul dám-tuzyńyzdyń taýsylyp bara jatqandyǵynan xabar bermeidi. Sony uǵynǵan sátte myińyzda ózgeristiń, damýdyń modýldary syzyla bastaidy, túisigińiz álde jerde qalyp qoiǵan armandaryńyzdan siqyrly mozaika toqi bastaidy. Ol armandaryńyzdyń oryndalý stsenariileri men mexanizmderin myiyńyz bonýs retinde keńistikke jaiyp salady. Tek qimyldap qalý lázim.
Habarlaspai ketkender aiaq astynan qońyraý shalyp, kerek kitabyń dúkendegi sórede jarqyrai kórinedi, astyń iisi men dámin tolyqqandy sezine bastaǵanyńyzdy sezesiz. Aǵzańyz tazarýdy, dene bitimińiz sportty, jan-saraiyńyz ilim men jańa bilimderdi ańsap, apyrai, ómirimdi nemenege qor qyp júrmin dep óńińizde kenet selk etip oianasyz. Sálden soń, aram jolmen tapqan aqshanyń berekesiz bolatynyn, bastyqqa jaqsy kóringennen góri Jaratqanǵa jaǵymdy bolǵanym jón degen oilar bulttai kóshedi myiyńyzda. Jemqorlyq - dert emes, jemqorlyq tapa-tal túste adam tonaǵanǵa bergisiz qarapaiym ǵana qylmys, al, ádiletsizdik, zańsyzdyq, siiaqty quqyqbuzýshylyq bul kóshede eldiń kózinshe adam sabaǵanmen birdei tózýge kelmeitin masqara deisiz. Ishińizdi bir tylsym nur aralap, kózińiz jarq etip, janaryńyz sharadai janady. Bul ózi ne bop ketti dep, mańdaiyńyzdan shyp-shyp ter shyǵyp, bir sharýańyzdy tyndyrýǵa aidaryńyzdan jel esip, ushyp bara jatasyz. Laiym solai bolsyn dep tileimiz. Sosyn she?! Sosyn bul Jer-Ananyń tósinde ornalasqan ǵajap, muǵjizaly Atamekenińizde bári keremet bolý kerek dep esepteisiz. Bul sizdiń ózgermeitin úkimińiz bolmaq! Sol úshin eńbek etkińiz keledi. Qalai ekenin bilmeisiz be?! Saspańyz, ózgergen sanańyz ózi kórsetedi joldy. Tek sanany ózgertetin jolǵa ózińiz alǵashqy qadamdy jasańyz. Týra qazir.
Sizge degen senimmen,
#AqberenElgezek
