Halyqaralyq áielder kúni qarsańynda Platon.asia portaly memlekettik basqarý júiesindegi júgi aýyr qyzmetterdiń biri sanalatyn - QR Prezidenti Ákimshiliginiń Ótinishterdi qaraýdy baqylaý bóliminde eńbek etip júrgen Memleket basshysynyń kómekshisi Aida Balaevamen suhbattasqan edi. Búgin sol ashyq áńgimeni oqyrman nazaryna usynǵandy jón sanadyq.
- Qalai oilaisyz tabysty, eńbekqor áiel berekeli shańyraqtyń uiytqysy, aqyldy jar jáne meiirimdi ana bola ala ma?
- Áiel zatynyń boiynda ártúrli róldi úilestire alatyn erek qasiet bar. Ótkenge kóz júgirtseńiz de, ainaladaǵy zamandastarymyzǵa qarasańyz da, sózime dálel taba alasyz. Al, ómirde qandai da bir tabysqa jetý úshin tártip, jaýapkershilik jáne eńbekqorlyq qajet. Bul oidyń bizdiń qoǵamǵa tikelei qatysy bar, árine.
- Sizdiń oiyńyzsha, myqty er azamattyń boiynda qandai qasietter bolýy tiis?
- Naǵyz er - ol, eń aldymen óz is-áreketine hám sózine jaýap bere alatyn adam. Tektilik, bekzattyq, kisilik degen de sodan baiqalady. Osy eki qasiettiń úilesimi qai azamatty da seri ǵyp kórsetpek.
- Kóńilińizge selkeý túsirip, janyńyzdy jaralaityn ne nárse? Jabyrqaǵan, muńly kúiińizdi qalai jeńesiz?
- Adam balasy bolǵan soń, jaqynymyzdan aiyrylǵanda qatty qinalyp jatamyz. Bul aýyr kúidi jeńýdiń jalǵyz joly - tabandylyq, iaǵni orta jolda synbai, talpynǵan maqsattan qaitpaý. Óz aldyńnan jańa kókjiekter kórip, bar qaiǵy-qasiretke muqalmastan, alǵa ǵana umtylý qajet.
- Qandai jaǵdaida ózińizdi álsiz sezine alasyz?
- Ózińdi sátke de bolsyn álsiz seziný - bul men úshin kórkem saltanattai bolar. Eger de sende naqty ómirlik alǵysharttar bolsa jáne jaqyndaryńnyń, qoǵam men memlekettiń aldyndaǵy paryzyńdy sezine alsań, mundai kúi keshýdiń jaiy qiyndaý bolmaq.
- Al syn-pikirge qalai qaraisyz?
- Qazir sóz ben daýdyń obektisine ainalý úshin kóp tyrysýdyń qajeti de joq. Ásirese, áleýmettik jelilerde. El aldyndaǵy tulǵalardy aitpaǵanda, onymen kishkentai balanyń ózi ushyrasyp jatady.
Eń bastysy - syni eskertpelerdi durys qabyldai bilýdi úirený kerek. Konstrýktivti mazmundy dálelsiz, betaldy aiyptaýlardan aiyra bilgen jón. Sol kezde ǵana bul - óz-ózińdi kemeldendirýdiń bir amaly bolmaq.
- Jańa ǵasyrda, zamanaýi turmysta rýhani qundylyqtar qandai ról oinaidy?
- Qandai da bolsyn qoǵam ómirinen onyń rýhani álemin bólip qarai almaisyz. Adamdar qai ǵasyrda da ómirdiń máni men máńgilik qundylyqtar haqynda oilanǵan.
Jaqsylyq pen jamandyqtyń ara jigin ajyratý, ádildikke sený, ózgeni shyn súiý, qýana bilý - adam janyna kishkentai kezinde, tárbiemen qatar sińetin qasietter.
Qoǵam bolsa balǵyn shaqta qabyldanar sol negizgi qundylyqtar júzege asatyn ortany qalyptastyrady.
Osy tusta úlkender jas býyn tárbiesindegi óz rólin, iaki yqpalyn sezinýi kerek.
Jer Jahandaǵy bútin el ulttyq erekshelikti saqtap qalý problemasymen ushyrasyp jatqany jasyryn emes. Mine, osyndai shaqta bala tárbiesi birinshi orynǵa shyǵady.
Ata-babasynyń dástúrine degen ystyq peiilmen, óz ultynyń mádenietine, tiline degen mahabbatpen sýsyndap ósken tulǵada damý úshin qajet berik dińgek bolady. Sondai-aq, ol basty qundylyqtar baǵdaryn joǵaltpaq emes. Sol sebepti áiel adamnyń negizgi missiiasy - dúniege sábi ákelýmen jáne halyqtyń rýhani qundylyqtarynyń saqtalýymen tikelei bailanysty.
- Qaýyrt jumystan óz balalaryńyzǵa ýaqyt qala ma?
- Qarqyndy hám qyzý jumysqa qaramastan, balalarmen syrlasýǵa ýaqyt tabýǵa tyrysamyn. Bala tárbiesindegi basty dúnie - eseie berse de, senimdi qatynasty joǵaltpaý. Bala óziniń bar ishki qupiiasymen, aiaýly sezimimen, ýaiymymen bólisken bolsa, sen oǵan adam bolyp qalyptasý jolyndaǵy osy bir qiyndyqtar men qyzyqtardy sheshýge kómektese alasyń. Sońsoń ata-analyq aqylyń olardyń tarapynan alǵyspen qabyldanyp jatady, al ýaqyt ótken saiyn bul syrlasý qundy bola túspek.
Óz balalarymdy eń senimdi dos jáne eń shynaiy synshy retinde kóretinimdi erek baq dep sanaimyn.
- Ata-anańyzben, jaqyndaryńyzben jáne dostaryńyzben jii ýaqyt ótkizetin múmkindik bola ma?
- Jumys kestesiniń tyǵyzdyǵyna bailanysty árbirine ýaqyt bólý qiynǵa soǵyp jatady, árine. Degenmen, men eshteńege qaramastan, áńgimelesip-júzdesýdiń amaldaryn izdep júretin jaqyndaryma qashan da rizashylyǵymdy bildirem.
Bireýge qajet ekenińdi bilgenniń ózi ǵajaiyp qýat syilaidy. Sondyqtan janymda júrgenderi úshin týystarym men dostarymnyń aldynda alǵystymyn. Mahabbat pen dostyqtan asqan bailyq joq ekenin ýaqyt qana dáleldei almaq.
- Qoǵam aldynda júrgen qazaq qyzdaryn tym ashyq, keide tipti arandatýshy keipinde jii kóremiz. Osyǵan bailanysty pikirińizdi bilsek. Naqty bir tyiymdary joq jelilerdegi mádeni-etikalyq shekarany qalai anyqtaýǵa bolady?
Menińshe, onyń belgili úlgileriniń biri - ómirden túńilýden týǵan qoǵamdyq qarsylyqtyń aiqyn formasy. Áleýmettik jelidegi belsendilik, sózsiz, qoǵamnyń qandai da bir tobynyń ishki mádenietine tikelei bailanysty.
Bólek bir keiipkerlerdiń tanymaldylyǵy - jazylýshylar reaktsiiasynyń kórinisi. Ókinishke orai, haipty jasaityn da, onyń týýyna sep bolatyn da - jurt reaktsiiasy. Sondyqtan ár adam qoǵamdyq keńistikte ózin jaýapty jáne túzý ustaýy tiis.
- Cizdiń oiyńyzsha, áiel baqyty degen ne?
- Asyly, óz oiyńdy ashyq aita bilýdiń ózi baq. Saiasatta bolsyn, ónerde bolsyn, bala tárbiesinde bolsyn. Mańyzdy emes.
Ne bolsa da, bul - qoǵam damýyna jáne keleshek urpaqtyń jarqyn ómir súrýi úshin paidańdy tigizý. Sodan da shyǵar, áieldiń basty baqyty - ana bolý.
Meniń baqytym men jetistigim - balalarym. Olardyń tabystary meni shyn qýantyp, janyma asa qajet ómirlik energiia syilaidy.
Suhbatty qazaqshalaǵan Ult portaly
