Agroónerkásip keshenin damytý máseleleri talqylandy

Agroónerkásip keshenin damytý máseleleri talqylandy

QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen Úkimet otyrysynda 2017–2021 jyldarǵa arnalǵan QR agroónerkásiptik keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý barysy qaraldy.

Memleket basshysy agroónerkásiptik keshen aldyna eńbek ónimdiligi men óńdelgen ónim eksportyn 5 jyl ishinde keminde 2,5 esege ulǵaitý mindetin qoiǵan bolatyn. Qoiylǵan mindetterdi eskere otyryp, Úkimet biylǵy jyldyń shilde aiynda Agroónerkásiptik keshendi damytýdyń 2021 jylǵa deiingi memlekettik baǵdarlamasyn ózektendirip, qaita bekitti.

Selektorlyq otyrysta QR Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vitse-ministri A.Evniev jańartylǵan memlekettik baǵdarlamanyń júzege asyrylýy týraly aityp berdi. Sondai-aq, salalyq baǵdarlamalardyń qalai júzege asyp jatqany týraly baiandady. Málimetterge sáikes, shaǵyn jáne orta sharýa qojalyqtaryna negizdelgen etti mal sharýashylyǵyn damytýdyń salalyq baǵdarlamasy biylǵy jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynan bastap júzege asyrylýda. Bul úshin arnaiy jeńildetilgen «Sybaǵa» nesielik ónimi iske qosylǵan.

Osy sekildi salalardaǵy jetistikter men aldaǵy josparlar týraly málimetterden soń Úkimet otyrysynda óńirlerdegi Memlekettik baǵdarlamanyń iske asyrylýy týraly Jambyl, Túrkistan, Aqmola, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý oblystarynyń ákimderi baiandady.

Túrkistan oblysy boiynsha aqparat bergen oblys ákimi Janseiit Túimebaev alǵash ret salanyń 19 basym baǵyty (onyń ishinde: ósimdik sharýashylyǵy – 8, mal sharýashylyǵy – 7, qaita óńdeý, eksportty ulǵaitý – 4) qarastyrylǵan «Túrkistan oblysy agroónerkásip keshenin damytýdyń óńirlik baǵdarlamasy» ázirlenip, Aýyl sharýashylyǵy ministrligimen kelisilgenin jetkizdi. Nátijesinde, etti mal sharýashylyǵyn damytý baǵytymen 1850 bas iri qara mal satyp alý josparlanyp, 11 aidyń qorytyndysymen 2798 basqa ótinim tústi (1,5 ese). 1581 basy maquldanyp, nesieleri berildi. Tuńǵysh ret oblysymyzda 6,5 myń tonna et Ózbekstan, Iran, Birikken Arab Ámirlikterine eksporttalyp, respýblikalyq kórsetkishtiń 45,2 paiyzyn qamtydy. Et eksportyn odan ári ulǵaitý maqsatynda jeltoqsan aiynda ónerkásiptik úlgidegi 10,0 myń bastyq mal bordaqylaý alańy iske qosyldy (Sairam aýdany «Nurym grýp» JShS – qýattylyǵy 5,0 myń tonna, joba quny – 3,5 mlrd.tg.). 10 aida 174,0 myń tonna et óndirilip, 6%-ǵa (2017 j. – 164,0 myń tn) artty.

"Sútti mal sharýashylyǵyn damytý baǵytymen 2025 jylǵa deiin 400 basqa deiingi 44 (qýattylyǵy - 10350 bas), 400 bastan joǵary 11 (qýatylyǵy - 4400 bas) taýarly sút fermasyn salý josparlanyp otyr. Jyl sońyna deiin «Qazyna jer LTD» JShS-gimen qosymsha 500 basqa sút taýarly fermasy keńeitiletin bolady. 10 aida 604,5 myń tonna sút óndirilip, 3,2%-ǵa artty (2017 j.–585,6 myń tn). Sýarmaly jerlerdi damytý baǵytymen aǵymdaǵy jyly oblystyq biýdjetten 1,3 mlrd.tg. qarjy qarastyrylyp, 29 nysanǵa aǵymdaǵy, 4 nysanǵa kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. Nátijesinde, 9,8 myń ga jerdiń sýmen qamtamasyz etilýi jaqsaryp, 3,3 myń ga qaita ainalymǵa engizildi", - dedi J.Túimebaev.

Óz sózinde óńir basshysy Úkimet basshysynan Túrkistan oblysynda «Islam damý banki», «Evropa qaita qurý jáne damý banki», «Halyqaralyq qaita qurý jáne damý bankimen» birlesip iske asatyn aýqymdy jobalar bar ekenin, atalǵan jobalardyń merziminde iske asýyna qoldaý bildirýin surady.

Baiandamasynda ákim qarqyndy baý sharýashylyǵyn damytý baǵytymen 2025 jylǵa deiin qosymsha 22,5 myń ga-ǵa jemis-jidek, júzim egý josparlanyp otyrǵanyn jetkizip, Agroónerkásip keshenin tsifrlandyrý baǵytymen 798,0 myń ga egistiktiń tolyǵymen elektrondy kartasy jasalynǵanyn, sonymen qatar, 2,9 mln. ga jaiylymnyń 26,3% tsifrlandyrylǵanyn málimdedi.

Jalpy, Túrkistan oblysynda Memlekettik baǵdarlamada kózdelgen indikatorlarǵa qol jetkizý maqsatynda ár aýyldyq okrýgten turatyn 15 aimaqtyq baǵdarlama ázirlenýde. Sonymen qatar, Ministrliktiń usynysyna sáikes kózdelgen indikatorǵa qol jetkizbegen saiasi jáne A korpýsy laýazymdarynyń jaýapkershiligin qaraý jóninde sharalar qabyldanýda. 2018 jylǵy 10 aida aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi 475,6 mlrd. teńgege jetip, naqty kólem indeksi 103,4%-ǵa oryndaldy (jospar – 103,9). Bul kórsetkish respýblikada 2-oryndy kórsetip otyr.   

Máseleni qaraý qorytyndysyn shyǵara otyryp, QR Premer-ministri B.Saǵyntaev memlektetik baǵdarlamanyń kórsetkishteriniń ózgerýiniń oń dinamikasyn atap ótti. Degenmen, birqatar oblystardyń kózdelgen nátijelerden artta qalyp otyrǵanyn da aitty. Osyǵan bailanysty, Aýyl sharýashylyǵy ministrligine ákimdiktermen birlesip jyl sońyna deiin barlyq maqsatty kórsetkishterge qol jetkizýdi jáne AÓK damýynyń negizgi kórsetkishteriniń oń dinamikasyn qamtamasyz etý tapsyryldy.